KWALIFIKACJA ELE1 - TEST WIEDZY NR 7

PYTANIE NR 20.
Do pomiaru średnicy otworu w tarczy silnika należy użyć:
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Do pomiaru średnicy otworu stosuje się suwmiarkę z szczękami wewnętrznymi, które rozchylają się w otworze i umożliwiają bezpośredni odczyt wymiaru na noniuszu.
Pozostałe przyrządy służą głównie do wymiarów zewnętrznych albo nie zapewniają poprawnej geometrii pomiaru otworów.

Pełne wyjaśnienie:

Średnica otworu jest wymiarem wewnętrznym, więc elementy pomiarowe przyrządu muszą opierać się o ścianki otworu od środka, "rozpierając się" na jego średnicy. Do takiego pomiaru w warunkach warsztatowych najczęściej używa się suwmiarki z szczękami wewnętrznymi (w suwmiarce uniwersalnej są to szczęki przeznaczone właśnie do pomiarów wewnętrznych). Pozwala to szybko zmierzyć otwór w tarczy silnika i odczytać wynik z noniusza.

  • Dlaczego "suwmiarki z szczękami wewnętrznymi" jest poprawne?
    Takie szczęki są skonstruowane do kontaktu z wewnętrznymi powierzchniami otworu. Po włożeniu do otworu i rozchyleniu szczęk uzyskuje się wymiar odpowiadający średnicy (z dokładnością typową dla suwmiarki warsztatowej).
  • Dlaczego "suwmiarki z szczękami zewnętrznymi" jest błędne?
    Szczęki zewnętrzne służą do pomiaru średnic wałków, grubości i szerokości elementów. Nie da się nimi prawidłowo oprzeć o ścianki wewnątrz otworu, więc wynik byłby niewiarygodny lub pomiar byłby niemożliwy.
  • Dlaczego "mikrometru zewnętrznego" jest błędne?
    Mikrometr zewnętrzny mierzy wymiary zewnętrzne (np. wałek). Do otworów stosuje się mikrometry wewnętrzne (np. trzypunktowe), a nie zewnętrzne.
  • Dlaczego "śruby mikrometrycznej" jest błędne?
    Sama śruba mikrometryczna nie jest samodzielnym przyrządem do pomiaru średnicy otworu; w praktyce pomiar otworów wymaga odpowiedniej geometrii końcówek pomiarowych oraz stabilnego prowadzenia.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się słowo "otwór", najpierw sprawdź, czy odpowiedź dotyczy pomiaru wewnętrznego (szczęki wewnętrzne, mikrometr wewnętrzny, czujnik wewnętrzny), a nie zewnętrznego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Średnicę otworu mierzy się suwmiarką używając szczęk wewnętrznych. Wsuń szczęki do otworu, rozchyl je do kontaktu ze ściankami i odczytaj wynik z podziałki (noniusza). To typowy pomiar warsztatowy przy montażu tarcz i gniazd łożysk.
Szczęki zewnętrzne są przeznaczone do obejmowania elementu z zewnątrz (wałek, grubość, szerokość). W otworze nie mają prawidłowego oparcia o ścianki, więc nie zapewniają właściwej geometrii pomiaru i mogą dać błąd lub uniemożliwić wykonanie pomiaru.
Nie. Mikrometr zewnętrzny służy do pomiarów wymiarów zewnętrznych, np. średnicy wałka. Do otworów stosuje się mikrometry wewnętrzne (np. trzypunktowe) albo czujniki wewnętrzne w pomiarze porównawczym, w zależności od wymaganej dokładności.
Najczęstsze błędy to: użycie niewłaściwych szczęk (zewnętrznych zamiast wewnętrznych), skośne ustawienie suwmiarki w otworze (brak prostopadłości), zbyt duża siła docisku oraz odczyt bez uwzględnienia luzu. W praktyce warto wykonać kilka pomiarów w różnych kierunkach.
Noniusz umożliwia dokładniejszy odczyt niż sama podziałka główna. Odczyt polega na znalezieniu kreski noniusza, która pokrywa się z kreską skali głównej, a następnie dodaniu tej wartości do odczytu z podziałki głównej. To pozwala wykonać warsztatowy pomiar otworu szybciej niż metodami porównawczymi.
Mikrometru wewnętrznego używa się, gdy wymagana jest większa dokładność albo kontrolujesz pasowanie (np. tuleja–otwór) w elementach maszyn elektrycznych. Suwmiarka jest dobra do szybkich pomiarów i wstępnej kontroli, ale mikrometr wewnętrzny daje zwykle mniejszy błąd przy pomiarach precyzyjnych.
Pomiar porównawczy polega na tym, że czujnik nie "podaje" bezpośrednio średnicy, tylko odchyłkę od ustawionego wzorca. Najpierw ustawia się punkt odniesienia na wzorcu (np. pierścieniu), a potem sprawdza otwór i odczytuje różnicę. To metoda dokładna, ale wymaga wzorcowania.
Suwmiarkę należy wprowadzić szczękami wewnętrznymi do otworu i ustawić ją możliwie prostopadle do osi otworu. Następnie delikatnie rozchylić szczęki do kontaktu ze ściankami bez nadmiernej siły. Dla pewności wykonaj pomiar w co najmniej dwóch prostopadłych kierunkach.
W suwmiarce uniwersalnej szczęki do pomiarów wewnętrznych są ukształtowane tak, aby wchodziły do otworu i rozchylały się na zewnątrz, opierając o ścianki. W praktyce warto zapamiętać zasadę: otwór = szczęki wewnętrzne, wałek = szczęki zewnętrzne.
W praktyce elektromechanika do szybkiej kontroli otworów (np. w tarczy silnika) najczęściej używa się suwmiarki z szczękami wewnętrznymi. Gdy potrzebna jest większa dokładność, stosuje się mikrometr wewnętrzny (często trzypunktowy) lub czujnik wewnętrzny w pomiarze porównawczym.
info

Około 65% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z metrologii warsztatowej (dział: pomiary długości, suwmiarki i mikrometry)
  • Instrukcje stanowiskowe BHP i instrukcje obsługi przyrządów pomiarowych w pracowni
  • Karty katalogowe producentów suwmiarki (opis szczęk wewnętrznych/zewnętrznych)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego