KWALIFIKACJA MEC5 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 14.
Do pomiaru szerokości rowka wpustowego 10N9 należy zastosować
Ilustracja przedstawia przekrój poprzeczny wałka z rowkiem wpustowym, który jest oznaczony symbolem 10N9.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Szerokość rowka wpustowego jest cechą wewnętrzną, dlatego do uzyskania pomiaru liczbowego z odpowiednią dokładnością stosuje się mikrometr wewnętrzny. Suwmiarka bywa zbyt mało dokładna przy wymagających tolerancjach, średnicówka służy głównie do średnic, a sprawdzian daje kontrolę graniczną, nie wynik w mm.

Pełne wyjaśnienie:

Wymiar "szerokość rowka wpustowego" dotyczy cechy wewnętrznej (odległości między dwiema równoległymi powierzchniami wewnątrz elementu). Jeżeli w dokumentacji podano wymiar z tolerancją (np. w oznaczeniu typu 10N9), w praktyce oczekuje się doboru przyrządu, który pozwoli wykonać pomiar liczbowy z odpowiednią rozdzielczością i powtarzalnością.

Odpowiedź "mikrometr wewnętrzny" jest właściwa, ponieważ jest to przyrząd przeznaczony do pomiarów wewnętrznych, umożliwiający precyzyjne ustawienie na ściankach rowka i odczyt wartości w jednostkach długości. W pomiarach warsztatowych mikrometr (w odpowiednim zakresie) jest typowym wyborem, gdy zależy nam na większej dokładności niż oferuje narzędzie uniwersalne.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "Suwmiarka uniwersalna" nadaje się do wielu pomiarów, ale często jej dokładność i sposób przykładania szczęk nie są optymalne do kontroli wąskich rowków z istotną tolerancją. Dodatkowo łatwo o błąd ustawienia i nacisku.
  • "Średnicówka mikrometryczna" jest przeznaczona przede wszystkim do pomiaru średnic otworów (cech osiowo-symetrycznych). Rowek wpustowy nie jest średnicą, więc geometria kontaktu końcówek pomiarowych zwykle nie odpowiada temu zadaniu.
  • "Sprawdzian szczękowy" służy do kontroli typu przechodzi/nie przechodzi, czyli weryfikuje, czy wymiar mieści się w granicach tolerancji, ale nie podaje bezpośrednio wartości w mm. Jeśli pytanie dotyczy "pomiaru szerokości", oczekuje się przyrządu pomiarowego, a nie wyłącznie kontroli granicznej.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w zadaniu pojawia się rowek, gniazdo lub wymiar "między ściankami", najpierw ustal, czy to pomiar wewnętrzny czy zewnętrzny, a dopiero potem dobieraj przyrząd pod wymaganą dokładność.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rowek wpustowy to podłużne gniazdo wykonywane w wale lub piaście, w którym pracuje wpust. Umożliwia przeniesienie momentu obrotowego między elementami. W praktyce kontroluje się m.in. szerokość i głębokość rowka, bo wpływają na pasowanie oraz luz połączenia.
O pomiarze wewnętrznym mówimy wtedy, gdy mierzona odległość znajduje się "wewnątrz" elementu, np. średnica otworu, szerokość gniazda lub rowka między dwiema ściankami. Zwykle trzeba wprowadzić końcówki przyrządu do środka i rozpierać je na mierzonych powierzchniach.
Mikrometr wewnętrzny jest przeznaczony do precyzyjnych pomiarów wewnętrznych i ułatwia stabilne oparcie na ściankach. Suwmiarka jest narzędziem uniwersalnym, ale łatwiej nią o błąd ustawienia, nacisku i odczytu. Przy wymagających tolerancjach mikrometr bywa bezpieczniejszym wyborem.
Taki zapis wskazuje wymiar nominalny oraz pole tolerancji (litera i liczba). W praktyce oznacza to, że rzeczywisty wymiar ma mieścić się w określonym przedziale. Na egzaminie ważne jest zrozumienie, że im "ciaśniejsza" tolerancja, tym większe znaczenie ma dobór dokładniejszego przyrządu i poprawna technika pomiaru.
Sprawdzian szczękowy służy głównie do kontroli granicznej (przechodzi/nie przechodzi), czyli oceny zgodności z tolerancją bez podawania wartości w mm. Jeśli pytanie dotyczy "pomiaru" szerokości, zwykle oczekuje się przyrządu dającego wynik liczbowy, a sprawdzian jest narzędziem stricte kontrolnym.
Średnicówka mikrometryczna służy do pomiaru średnic otworów (cech osiowo-symetrycznych), często z większą dokładnością niż narzędzia uniwersalne. Używa się jej np. przy kontroli tulei, łożyskowań lub otworów po rozwiercaniu/roztaczaniu. Nie jest typowym narzędziem do pomiaru szerokości rowków.
Typowe błędy to: przekoszenie przyrządu względem ścianek rowka, pomiar w miejscu z zadziorami, zbyt duży nacisk, a także pomiar tylko w jednym punkcie mimo możliwej stożkowatości lub zużycia. Warto wykonać kilka pomiarów w różnych miejscach i oczyścić powierzchnie.
Najpierw usuń zabrudzenia, wióry i olej, a także sprawdź, czy nie ma zadziorów na krawędziach. Następnie wybierz przyrząd o odpowiednim zakresie, sprawdź jego stan (np. zerowanie), a pomiar wykonuj w stabilnej pozycji, przykładając końcówki prostopadle do ścianek rowka.
Kontrolę sprawdzianami stosuje się często w produkcji powtarzalnej, gdy liczy się szybkość i jednoznaczna ocena zgodności wymiaru z tolerancją. Sprawdzian nie daje wartości w mm, ale szybko wskazuje "zgodne/niezgodne". W naprawach i diagnostyce częściej potrzebny jest pomiar liczbowy.
Najpierw rozpoznaj geometrię cechy: średnica otworu → narzędzia do średnic (np. średnicówki), szerokość rowka/gniazda → narzędzia do pomiarów między ściankami (np. mikrometry wewnętrzne), głębokość → głębokościomierze. Potem dopasuj dokładność do tolerancji i warunków pomiaru.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 44% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Szerokość rowka wpustowego jest cechą wewnętrzną, dlatego do uzyskania pomiaru liczbowego z odpowiednią dokładnością stosuje się mikrometr wewnętrzny."

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Mikrometr" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Mikrometr (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (pl): "Suwmiarka" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Suwmiarka (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (pl): "Sprawdzian" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Sprawdzian (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręcznik metrologii warsztatowej (działy: przyrządy mikrometryczne, pomiary wewnętrzne)
  • Instrukcje użytkowania mikrometrów i średnicówek (producentów narzędzi pomiarowych)
  • Materiały dydaktyczne z rysunku technicznego maszynowego: tolerancje i pasowania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego