KWALIFIKACJA SPC1 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 14.
Do pomiaru wilgotności w magazynie służy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Psychrometr to przyrząd służący do pomiaru wilgotności powietrza (na podstawie wskazań dwóch termometrów: suchego i wilgotnego).
Wakuometr mierzy podciśnienie, pirometr temperaturę (zwykle wysoką), a refraktometr wykorzystuje współczynnik załamania światła do oceny stężenia roztworów, np. cukru.

Pełne wyjaśnienie:

W magazynie (także w cukiernictwie) jednym z kluczowych parametrów mikroklimatu jest wilgotność powietrza. Jej kontrola pomaga ograniczać problemy takie jak zbrylanie cukru, zawilgocenie surowców higroskopijnych oraz pogorszenie tekstury i trwałości części wyrobów.

Poprawna odpowiedź to "psychrometr", ponieważ jest to przyrząd przeznaczony do wyznaczania wilgotności powietrza (najczęściej wilgotności względnej) metodą psychrometryczną. Klasyczny psychrometr wykorzystuje dwa czujniki temperatury: "suchy" i "wilgotny". Różnica wskazań wynika z parowania wody z osłony zwilżonej i pozwala obliczyć lub odczytać z tabel wilgotność.

Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych wielkości:

  • "wakuometr" służy do pomiaru ciśnienia poniżej atmosferycznego (podciśnienia). Nie jest to przyrząd do oceny wilgotności powietrza.
  • "pirometr" to przyrząd do pomiaru temperatury, często bezdotykowo (np. promieniowaniem podczerwonym) i w zakresie wysokich temperatur. Temperatura jest innym parametrem niż wilgotność.
  • "refraktometr" mierzy współczynnik załamania światła, co praktycznie wykorzystuje się m.in. do oceny stężenia roztworów (np. cukrów – skala Brix). To pomiar składu/stężenia, a nie wilgotności powietrza w pomieszczeniu.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie dotyczy powietrza w magazynie, szukaj przyrządu związanego z wilgotnością (psychrometr/higrometr). Refraktometr kojarz głównie z roztworami (syropy, masy), a nie z mikroklimatem pomieszczeń.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Psychrometr to przyrząd do wyznaczania wilgotności powietrza (najczęściej wilgotności względnej). Działa na podstawie porównania temperatury "suchej" i "wilgotnej" – parowanie z osłony zwilżonej obniża temperaturę i ta różnica pozwala określić wilgotność.
Wilgotność wpływa na jakość i trwałość surowców oraz wyrobów. Zbyt wysoka sprzyja zawilgoceniu i zbrylaniu cukru oraz ryzyku pogorszenia tekstury, a zbyt niska może nasilać przesuszanie wyrobów. Dlatego kontrola wilgotności jest elementem właściwego przechowywania.
Wakuometr mierzy podciśnienie (ciśnienie niższe od atmosferycznego) w instalacjach lub urządzeniach, np. w układach próżniowych. To inny parametr fizyczny niż wilgotność powietrza w pomieszczeniu, więc nie daje informacji o zawartości pary wodnej w powietrzu.
Pirometr służy do pomiaru temperatury, często bezdotykowo (na podstawie promieniowania cieplnego). Stosuje się go m.in. do bardzo gorących obiektów lub tam, gdzie pomiar dotykowy jest trudny. Nie jest to przyrząd do oceny wilgotności powietrza.
Refraktometr mierzy współczynnik załamania światła, a w praktyce pozwala ocenić stężenie roztworów, np. zawartość cukrów w syropach (często jako skala Brix). Jest przydatny przy kontroli syropów, nadzień i roztworów, ale nie mierzy wilgotności powietrza w magazynie.
Oba przyrządy dotyczą wilgotności powietrza, ale psychrometr to konkretny typ metody (zwykle dwa termometry: suchy i wilgotny). Higrometr to nazwa szersza – może być elektroniczny, włosowy lub inny. W zadaniu z podanymi opcjami wybierasz urządzenie wskazane w odpowiedziach.
Najczęściej myli się nazwy podobnie brzmiące (psychrometr–pirometr) albo wybiera urządzenie kojarzone z cukiernictwem (refraktometr), mimo że pytanie dotyczy mikroklimatu magazynu. Pomaga szybkie skojarzenie: wilgotność = psychrometr/higrometr, stężenie roztworu = refraktometr.
Częstsze pomiary są potrzebne przy dużych wahaniach pogody, słabej wentylacji, intensywnym otwieraniu drzwi, sezonowych zmianach temperatury oraz przy przechowywaniu surowców higroskopijnych. Regularna kontrola umożliwia szybką reakcję (np. osuszanie lub poprawę wentylacji).
Zbyt wysoka wilgotność sprzyja pochłanianiu wody przez surowce. Cukier może się zbrylać i trudniej się dozować, a produkty sypkie mogą tracić właściwości technologiczne. W praktyce utrudnia to produkcję i może obniżać stabilność jakościową wyrobów.
Ułóż krótką listę: co mierzy dany przyrząd i w jakim obszarze pracy się pojawia (magazyn, produkcja, kontrola jakości). Ćwicz rozróżnianie: wilgotność (psychrometr), temperatura (pirometr), ciśnienie (wakuometr), stężenie roztworów (refraktometr). To zwykle wystarcza do zadań testowych.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 84% zdających egzamin. średnio łatwe

Źródła:

  • Encyklopedia PWN – hasło "psychrometr" (definicja i przeznaczenie), https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/psychrometr;3962367.html - dostęp 2026-03-05
  • Wikipedia (PL) – "Psychrometr" (opis działania i zastosowania), https://pl.wikipedia.org/wiki/Psychrometr - dostęp 2026-03-05
  • Wikipedia (PL) – "Refraktometr" (zastosowanie do oceny stężenia roztworów), https://pl.wikipedia.org/wiki/Refraktometr - dostęp 2026-03-05

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technologii cukierniczej dotyczące magazynowania surowców i wyrobów
  • Materiały z metrologii/przyrządów pomiarowych w gastronomii i przemyśle spożywczym
  • Instrukcje obsługi psychrometrów i higrometrów (producentów) oraz ćwiczenia z odczytu wilgotności względnej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego