KWALIFIKACJA CHM5 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 6.
Do pomiaru wilgotności względnej powietrza, będącej stosunkiem ciśnienia cząstkowego pary wodnej zawartej w powietrzu do prężności pary wodnej nasyconej w tej samej temperaturze, służy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wilgotność względna jest wielkością opisującą stopień nasycenia powietrza parą wodną w danej temperaturze. Do jej pomiaru służą higrometry, w tym higrometr włosowy. Barometr Fortina mierzy ciśnienie atmosferyczne, termometr rtęciowy temperaturę, a pluwiograf opad.

Pełne wyjaśnienie:

Wilgotność względna (RH) opisuje, w jakim stopniu powietrze jest "wypełnione" parą wodną w porównaniu z maksymalną ilością pary, jaką może zawierać przy tej samej temperaturze. W ujęciu fizycznym jest to stosunek aktualnego ciśnienia cząstkowego pary wodnej do prężności pary nasyconej w tej temperaturze, zwykle wyrażony w procentach.

Do pomiaru RH stosuje się higrometry. Higrometr włosowy jest klasycznym przyrządem, w którym elementem czułym jest odpowiednio przygotowane włókno (np. włos), zmieniające długość wraz ze zmianą wilgotności. Zmiana ta jest przenoszona mechanicznie na wskazówkę lub zapis.

Pozostałe propozycje nie dotyczą wilgotności:

  • Barometr Fortina służy do pomiaru ciśnienia atmosferycznego, a nie zawartości pary wodnej w powietrzu.
  • Termometr rtęciowy mierzy temperaturę. Temperatura wpływa na prężność pary nasyconej, ale sam termometr nie wyznacza RH.
  • Pluwiograf pływakowy rejestruje opad atmosferyczny (ilość i przebieg w czasie), czyli wodę, która już spadła, a nie parę wodną w powietrzu.

W praktyce środowiskowej warto pamiętać, że dziś często spotyka się także czujniki elektroniczne i termohigrometry, jednak nazwa przyrządu "higrometr" pozostaje właściwą odpowiedzią dla pomiaru wilgotności względnej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wilgotność względna (RH) to miara stopnia nasycenia powietrza parą wodną w danej temperaturze. W praktyce porównuje się "ile pary jest" do "ile maksymalnie mogłoby być" przy tej samej temperaturze, dlatego RH podaje się zwykle w procentach.
W higrometrze włosowym element czuły (np. odpowiednio przygotowane włókno) zmienia długość wraz ze zmianą wilgotności. Mechanizm zamienia tę zmianę na wychylenie wskazówki lub zapis, co pozwala odczytać wilgotność względną.
Termometr mierzy wyłącznie temperaturę. Temperatura wpływa na wielkości związane z parą wodną (np. nasycenie), ale do wyznaczenia RH potrzebny jest przyrząd reagujący na zawartość pary wodnej w powietrzu, czyli higrometr lub układ pomiaru wilgotności.
Nie. Barometr Fortina jest barometrem rtęciowym do pomiaru ciśnienia atmosferycznego. Ciśnienie może być przydatne w meteorologii, ale samo w sobie nie informuje o stopniu nasycenia powietrza parą wodną, więc nie zastępuje higrometru.
Pluwiograf pływakowy rejestruje opad atmosferyczny (ile wody spadło i jak zmieniało się to w czasie). To urządzenie dotyczy opadów, a nie pary wodnej w powietrzu, więc nie służy do pomiaru wilgotności względnej.
W praktyce spotyka się m.in. psychrometry oraz elektroniczne czujniki wilgotności (np. w termohigrometrach). Na egzaminie warto kojarzyć zasadę: wilgotność mierzy higrometr (różnych typów), a nie termometr, barometr ani rejestrator opadu.
Pomiar RH jest ważny w monitoringu warunków meteorologicznych, przy ocenie mikroklimatu, analizie ryzyka kondensacji i rozwoju pleśni, a także przy interpretacji zjawisk takich jak mgła czy epizody smogowe, gdzie wilgotność wpływa na przebieg procesów w powietrzu.
Częsty błąd to kierowanie się skojarzeniem "woda = opad", więc wybierany jest pluwiograf zamiast higrometru. Inny błąd to mylenie pojęcia "ciśnienie" z barometrem, mimo że chodzi o parę wodną. Pomaga zapamiętać: wilgotność → higrometr.
Niekoniecznie. RH zależy również od temperatury, bo zmienia się prężność pary nasyconej. Można mieć więcej pary wodnej, ale przy wyższej temperaturze RH może nie wzrosnąć tak, jak intuicyjnie się wydaje. Dlatego RH opisuje "względne" nasycenie.
Ucz się par: co mierzy dany przyrząd i jaką wielkość opisuje. Zrób krótką tabelę: higrometr–wilgotność, termometr–temperatura, barometr–ciśnienie, deszczomierz/pluwiograf–opad. Ćwicz na przykładowych testach z monitoringu powietrza.
info

Statystycznie 61% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Wilgotność względna jest wielkością opisującą stopień nasycenia powietrza parą wodną w danej temperaturze."

Źródła:

  • WMO (World Meteorological Organization), "Guide to Instruments and Methods of Observation" (WMO-No. 8), część dotycząca pomiaru wilgotności (hygrometers) – dostęp przez bibliotekę WMO / publikacje WMO
  • PN-EN ISO 7726:2002, "Ergonomia środowiska termicznego — Przyrządy do pomiaru wielkości fizycznych" (zakres: m.in. pomiary wilgotności i stosowana aparatura) – dokument normalizacyjny
  • Wikipedia (PL), hasło "Higrometr" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Higrometr (dostęp: 2026-03-04)

Materiały:

  • Podręczniki z meteorologii/klimatologii opisujące wilgotność i przyrządy meteorologiczne
  • Instrukcje producentów higrometrów/termohigrometrów (zasada działania, kalibracja, niepewność)
  • Materiały dydaktyczne z monitoringu środowiska: podstawowe parametry powietrza i metody pomiaru

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego