KWALIFIKACJA SPO3 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 6.
Do potrzeb niższego rzędu zalicza się potrzeby:
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Potrzeby niższego rzędu to potrzeby podstawowe (fizjologiczne), warunkujące przetrwanie i sprawne funkcjonowanie organizmu. Dlatego poprawny jest zestaw: odżywianie, sen i wydalanie. "Przyjaźń", "miłość", "uznanie" i "szacunek" należą do potrzeb społecznych lub uznania, a nie fizjologicznych.

Pełne wyjaśnienie:

W klasycznych ujęciach psychologii motywacji (najczęściej omawianych w kontekście hierarchii potrzeb) potrzeby niższego rzędu rozumie się jako potrzeby najbardziej podstawowe, związane z biologicznym funkcjonowaniem człowieka. Zaspokojenie tych potrzeb jest konieczne, aby w ogóle móc stabilnie realizować cele wyższego rzędu, takie jak relacje społeczne czy potrzeba uznania.

Odpowiedź "odżywiania, snu, wydalania." jest właściwa, bo wszystkie trzy elementy opisują procesy i stany niezbędne dla zdrowia i utrzymania życia. Odżywianie dostarcza energii i składników odżywczych, sen umożliwia regenerację, a wydalanie jest elementem fizjologicznej równowagi organizmu.

Pozostałe propozycje są błędne, ponieważ mieszają różne kategorie potrzeb:

  • "wydalania, snu, przyjaźni." – dwa pierwsze przykłady są fizjologiczne, ale "przyjaźń" dotyczy więzi i przynależności, czyli potrzeb społecznych.
  • "oddychania, snu, szacunku." – "oddychanie" i "sen" pasują do potrzeb podstawowych, natomiast "szacunek" wiąże się z potrzebą uznania i poczucia własnej wartości (wyższy poziom).
  • "snu, miłości, uznania." – "sen" jest fizjologiczny, ale "miłość" oraz "uznanie" odnoszą się do relacji i oceny społecznej, więc nie są potrzebami niższego rzędu.

W praktyce opiekuńczej (np. w pracy asystenta osoby z niepełnosprawnością) to rozróżnienie pomaga ustalać priorytety wsparcia. Jeśli osoba jest niewyspana, głodna lub ma niezaspokojone potrzeby fizjologiczne, może mieć obniżoną koncentrację, gorszy nastrój i mniejszą gotowość do współpracy. Dlatego najpierw zabezpiecza się podstawy (posiłki, odpoczynek, toaleta, komfort), a dopiero potem planuje działania z obszaru relacji społecznych czy wzmacniania poczucia wartości.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To potrzeby najbardziej podstawowe, związane z biologicznym funkcjonowaniem człowieka. Obejmują m.in. jedzenie, sen i potrzeby fizjologiczne. Gdy nie są zaspokojone, zwykle trudno realizować potrzeby społeczne (relacje) i potrzeby uznania.
Najczęściej podaje się: odżywianie (jedzenie i picie), sen i odpoczynek oraz potrzeby związane z fizjologią organizmu, np. korzystanie z toalety. To przykłady potrzeb podstawowych, które bezpośrednio wpływają na zdrowie i przetrwanie.
"Przyjaźń" dotyczy relacji z innymi ludźmi, przynależności i więzi. To obszar potrzeb społecznych, czyli wyższego rzędu niż potrzeby czysto biologiczne. Nawet gdy są ważne, nie są klasyfikowane jako fizjologiczne.
Potrzeby fizjologiczne dotyczą ciała (np. sen, jedzenie), a potrzeba uznania dotyczy oceny i wartościowania w relacjach społecznych (np. szacunek, prestiż, poczucie kompetencji). Pomaga pytanie: czy to warunek biologicznego funkcjonowania, czy raczej dobrostan psychiczno-społeczny?
Tak, oddychanie jest klasycznym przykładem potrzeby fizjologicznej. W testach trzeba jednak sprawdzać, czy cały zestaw odpowiedzi dotyczy tej samej kategorii. Jeśli w zestawie pojawia się np. "szacunek", to zestaw przestaje być czysto fizjologiczny.
Zawsze wtedy, gdy niezaspokojone podstawy wpływają na bezpieczeństwo i funkcjonowanie osoby: brak snu, głód, odwodnienie, dyskomfort fizjologiczny. W praktyce opiekun lub asystent najpierw organizuje posiłki, odpoczynek i dostęp do toalety, a potem aktywizację i wsparcie społeczne.
Częsty błąd to wybór odpowiedzi, w której jest jeden dobry przykład (np. "sen"), ale reszta należy do innej kategorii (np. "uznanie", "miłość"). Drugi błąd to traktowanie relacji (przyjaźń) jak potrzeby "tak samo podstawowej" jak jedzenie, mimo że to inny poziom.
Może objawiać się rozdrażnieniem, obniżoną koncentracją, spadkiem motywacji i gorszą tolerancją na stres. Dla asystenta to sygnał, że przed planowaniem aktywności społecznych czy treningów warto zadbać o higienę snu i rytm dobowy.
To typowy sposób tworzenia dystraktorów: w jednej odpowiedzi łączy się potrzeby z różnych poziomów, aby sprawdzić, czy zdający rozumie kategorię, a nie tylko rozpoznaje pojedyncze hasło. Trzeba oceniać spójność całej trójki, a nie jednego słowa.
Użyj prostego testu: "czy to dotyczy bezpośrednio biologii ciała i przetrwania?". Jeśli w odpowiedzi pojawiają się relacje (miłość, przyjaźń) albo ocena społeczna (uznanie, szacunek), to zwykle są to potrzeby wyższego rzędu i taki zestaw odpada.
info

Około 81% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Potrzeby niższego rzędu to potrzeby podstawowe (fizjologiczne), warunkujące przetrwanie i sprawne funkcjonowanie organizmu."

Źródła:

  • Encyclopaedia Britannica: "Maslow, Abraham Harold" (opis koncepcji i hierarchii potrzeb) – https://www.britannica.com/biography/Abraham-Harold-Maslow (dostęp: 2026-03-05)
  • SimplyPsychology: "Maslow’s Hierarchy of Needs" – https://www.simplypsychology.org/maslow.html (dostęp: 2026-03-05)
  • A. H. Maslow, "Motivation and Personality", 3rd edition, 1987 (źródło klasyczne omawiające motywację i potrzeby; weryfikacja ogólna koncepcji)

Materiały:

  • Podręczniki z psychologii ogólnej (dział: motywacja i potrzeby)
  • Materiały dydaktyczne z zakresu komunikacji i planowania wsparcia w opiece
  • Notatki/diagramy porównujące kategorie potrzeb oraz przykłady do każdej z nich

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego