Pytanie dotyczy narzędzia, które pozwala ustalić wpływ poszczególnych czynników na wielkość badanego zjawiska. Do tego celu stosuje się metody analizy czynnikowej (deterministycznej), w których wynik jest traktowany jako funkcja kilku zmiennych (czynników), a następnie bada się, jaka część zmiany wyniku wynika ze zmiany każdego czynnika.
Odpowiedź "Kolejnych podstawień." jest właściwa, ponieważ ta metoda polega na zastępowaniu (podstawianiu) kolejno wartości czynników: pozostawia się jedne czynniki na poziomie bazowym, a inny zmienia się na poziom badany. Różnice w obliczonym wyniku interpretuje się jako wpływ danego czynnika. W efekcie uzyskuje się rozkład łącznej zmiany zjawiska na składowe (wkłady) przypisane poszczególnym czynnikom.
Pozostałe propozycje nie pasują do sformułowanego celu:
- "Średniej ważonej." dotyczy wyznaczania przeciętnej z uwzględnieniem wag (np. udziałów). Jest to narzędzie opisu poziomu danych lub agregacji informacji, a nie metoda przypisywania zmian wyniku do konkretnych czynników.
- "Średniej arytmetycznej." to podstawowa miara przeciętnej. Informuje o typowym poziomie cechy, ale nie odpowiada na pytanie, jaki jest wkład poszczególnych determinant w zmianę wyniku.
- "Odchyleń bezwzględnych." odnosi się do miar rozproszenia/zróżnicowania (jak bardzo wartości odbiegają od wybranej miary centralnej). To opis zmienności danych, a nie dekompozycja wpływu czynników.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się zwrot typu "ustalenie wpływu czynników", szukaj metod dekompozycji/analizy przyczynowej (np. podstawienia), a nie miar średnich czy miar zmienności.
