Do rozdrabniania małych ilości bardzo twardego materiału w laboratorium analitycznym wybiera się moździerz, którego materiał jest odporny mechanicznie (nie ściera się łatwo) i nie wprowadza zanieczyszczeń do próbki. Dlatego poprawna jest odpowiedź "agatowe."
Agat charakteryzuje się wysoką twardością (w przybliżeniu 6,5–7 w skali Mohsa) oraz dobrą odpornością na ścieranie. W praktyce oznacza to, że podczas ucierania twardych próbek (np. minerałów, szkła, ceramiki) moździerz agatowy:
- pozwala skutecznie rozdrabniać materiał bez nadmiernego zużycia powierzchni roboczej,
- zmniejsza ryzyko kontaminacji próbki cząstkami moździerza,
- jest powszechnie stosowany w przygotowaniu próbek do badań analitycznych.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- "teflonowe." – teflon jest ceniony za obojętność chemiczną i łatwość utrzymania czystości, ale nie jest typowym wyborem do bardzo twardych materiałów, bo ma ograniczoną odporność na ścieranie w porównaniu z agatem.
- "melaminowe." – moździerze z tworzyw takich jak melamina są przeznaczone raczej do materiałów miękkich; przy bardzo twardych próbkach szybko się zużywają i mogą zanieczyszczać próbkę.
- "ze stali molibdenowej." – moździerze stalowe są kojarzone z kruszeniem, ale w przygotowaniu próbek analitycznych bardzo twardych materiałów stal nie jest standardem z uwagi na ryzyko zanieczyszczenia metalami i niewystarczającą "czystość analityczną" w wielu zastosowaniach. W praktyce do bardzo twardych materiałów typowe są rozwiązania typu agat (a dla jeszcze twardszych – specjalistyczne materiały, np. węglik wolframu).
Wskazówka egzaminacyjna: dobierając moździerz, rozdziel kryteria na twardość/ścieranie (agat, specjalne spieki) oraz obojętność chemiczną i czystość (np. teflon) i dopiero wtedy wybierz właściwy typ do danej próbki.
