KWALIFIKACJA CHM3 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 35.
Do rozpuszczania próbki tłuszczu o masie 5 g stosuje się 50 cm3 mieszaniny 96% alkoholu etylowego i eteru dietylowego, zmieszanych ze sobą w stosunku objętościowym 1 : 2. Ile cm3 poszczególnych składników należy użyć, aby przygotować 150 cm3 tej mieszaniny?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stosunek 1:2 oznacza łącznie 3 równe części objętości. Dla 150 cm3 jedna część to 150/3 = 50 cm3. Alkohol etylowy to 1 część (50 cm3), a eter dietylowy to 2 części (2·50 = 100 cm3).

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano, że składniki mieszaniny (96% alkohol etylowy oraz eter dietylowy) są zmieszane w stosunku objętościowym 1 : 2. Oznacza to, że na każdą 1 część objętości alkoholu przypadają 2 części objętości eteru.

Krok 1: policz liczbę części
Stosunek 1:2 to razem 1 + 2 = 3 części.

Krok 2: wyznacz objętość jednej części
Całkowita objętość mieszaniny ma wynosić 150 cm3, więc:
1 część = 150 / 3 = 50 cm3.

Krok 3: oblicz objętości składników

  • Alkohol etylowy: 1 część = 50 cm3
  • Eter dietylowy: 2 części = 2 · 50 = 100 cm3

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • 100 cm3 alkoholu i 50 cm3 eteru – odwraca proporcję (daje 2:1 zamiast 1:2), czyli przygotowuje inną mieszaninę o innych właściwościach rozpuszczalnika.
  • 100 cm3 alkoholu i 200 cm3 eteru – zachowuje wprawdzie proporcję 1:2, ale suma wynosi 300 cm3, a nie wymagane 150 cm3.
  • 75 cm3 alkoholu i 75 cm3 eteru – daje stosunek 1:1, więc nie spełnia warunku 1:2.

Wskazówka egzaminacyjna: przy proporcji a:b zawsze policz najpierw a+b (liczbę części), a potem podziel objętość całkowitą przez tę liczbę. To minimalizuje ryzyko pomylenia "ładnych" liczb z poprawnym wynikiem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dodaj części: 1+2=3. Potem podziel objętość całkowitą przez 3, aby dostać "1 część". Dla 150 cm3 wychodzi 50 cm3. Alkohol to 1 część (50), a eter 2 części (100).
Bo proporcja 1:2 oznacza trzy równe "udziały" objętości: jeden udział pierwszego składnika i dwa udziały drugiego. Łącznie są 3 udziały, więc objętość całkowitą rozkładasz na 3 części.
To informacja o udziale objętości składników: na 1 jednostkę objętości pierwszego składnika przypadają 2 jednostki drugiego. Nie jest to procent masowy ani molowy, tylko proporcja objętości użytych cieczy.
W praktyce szkolnej i laboratoryjnej 1 cm3 = 1 mL, więc zapisy są równoważne. Ważne, aby konsekwentnie trzymać jedną jednostkę w całym obliczeniu i w odpowiedzi końcowej.
Najczęściej: odwrócenie proporcji (2:1 zamiast 1:2), dzielenie przez 2 zamiast przez 3 (bo "są dwa składniki"), oraz wybór równych objętości 1:1, bo liczby wyglądają estetycznie.
Sprawdź dwa warunki: suma objętości ma dać 150 cm3 (50+100=150) oraz stosunek ma wynosić 1:2 (50:100 = 1:2). Jeśli oba warunki są spełnione, wynik jest poprawny.
Nie, w tym typie zadania masa próbki jest tłem praktycznym. Obliczenie dotyczy tylko przygotowania 150 cm3 mieszaniny w proporcji 1:2, więc liczy się wyłącznie objętość całkowita i stosunek składników.
Zastosuj skalowanie: zachowaj ten sam stosunek części, ale przemnóż "jedną część" przez nową objętość. Zawsze licz: (a+b) części, potem nowa objętość/(a+b), a na końcu pomnóż przez a i b.
W tym zadaniu liczy się wyłącznie objętość składników mieszaniny, bo proporcja jest objętościowa. Informacja "96%" zwykle identyfikuje odczynnik (etanol 96%), ale nie wymusza dodatkowych przeliczeń.
Przećwicz: proporcje (np. 1:2, 2:3), skalowanie objętości, kontrolę wyniku (suma i stosunek), oraz zamianę jednostek (cm3↔mL). Pomaga zapisywanie "liczby części" i krótkie sprawdzenie na końcu.
info

Statystycznie 58% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Stosunek 1:2 oznacza łącznie 3 równe części objętości."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Proporcja (matematyka)" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Proporcja_(matematyka) (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Stężenie procentowe" (ogólna zasada przeliczeń udziałów, kontekst procentu) – https://pl.wikipedia.org/wiki/St%C4%99%C5%BCenie_procentowe (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Mililitr" (równoważność zapisu cm³ i mL w praktyce) – https://pl.wikipedia.org/wiki/Mililitr (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Materiały do matematyki stosowanej: proporcje, skala, ułamki
  • Skrypty/laboratoria z przygotowania roztworów i mieszanin rozpuszczalników w analizie chemicznej
  • Instrukcje BHP i karty charakterystyki (SDS) dla etanolu i eteru dietylowego – zasady pracy z rozpuszczalnikami lotnymi i palnymi

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego