W zaprawie cementowo-piaskowej zapis proporcji 1:4 (wagowo) mówi, że na 1 część masy cementu przypadają 4 części masy piasku. To oznacza, że cała mieszanina (bez rozbijania na wodę zarobową) składa się z:
- 1 części cementu
- 4 części piasku
Suma części wynosi więc 1 + 4 = 5. Aby policzyć, ile cementu jest w 100 kg takiej zaprawy, wyznaczamy udział masowy cementu:
udział cementu = 1 / 5 = 0,2 = 20%
Następnie mnożymy udział przez masę całkowitą:
masa cementu = (1/5) × 100 kg = 20 kg
Dla kontroli można policzyć piasek: (4/5) × 100 kg = 80 kg, a 20 kg + 80 kg = 100 kg, więc bilans masy się zgadza.
Dlaczego pozostałe wartości są błędne? Jeśli cementu byłoby 25 kg, to przy proporcji 1:4 piasku powinno być 100 kg, a nie 75 kg. Wartości 15 kg lub 10 kg dałyby z kolei zbyt mały udział cementu w stosunku do piasku (zaniżona "1 część" w pięciu częściach), więc nie spełniają warunku 1:4.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw dodaj wszystkie "części" w proporcji, a dopiero potem licz ułamek masy: masa składnika = (części składnika / suma części) × masa całkowita.
