KWALIFIKACJA CHM3 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 39.
Do sporządzenia 0,5 dm3 roztworu HCl o stężeniu 0,2 mol/dm3 należy przygotować kolbę miarową o pojemności
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby sporządzić 0,5 dm³ roztworu o stężeniu 0,2 mol/dm³, oblicza się liczbę moli: n = c·V = 0,2·0,5 = 0,1 mol HCl.
Objętość 0,5 dm³ odpowiada 500 cm³, więc potrzebna jest kolba miarowa 500 cm³ i porcja wzorca (fiksanal) zawierająca 0,1 mola HCl.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba dobrać pojemność kolby miarowej oraz ilość HCl dostarczaną z fiksanalu, aby po uzupełnieniu do kreski otrzymać roztwór o zadanym stężeniu molowym.

1) Obliczenie liczby moli HCl potrzebnej do roztworu
Stężenie molowe definiuje zależność: c = n/V, więc n = c·V.
Dane: c = 0,2 mol/dm³, V = 0,5 dm³.
Obliczenie: n = 0,2 · 0,5 = 0,1 mol. Oznacza to, że w całym przygotowanym roztworze ma się znaleźć 0,1 mola HCl.

2) Dobór kolby miarowej
Podana objętość roztworu to 0,5 dm³. Ponieważ 1 dm³ = 1000 cm³, to 0,5 dm³ = 500 cm³. Zatem właściwa jest kolba miarowa o pojemności 500 cm³.

3) Ocena proponowanych odpowiedzi

  • "500 cm 3 i fiksanal zawierający 0,1 mola HCl." — zgodne z obliczeniem n = 0,1 mol oraz z przeliczeniem objętości na 500 cm³.
  • "0,5 dm3 i dwa fiksanale zawierające po 0,2 mola HCl." — objętość można zapisać jako 0,5 dm³, ale ilość HCl byłaby wtedy 0,4 mol (za dużo), co dałoby inne stężenie.
  • "1000 cm3 i dwa fiksanale zawierające po 0,1 mola HCl." — 1000 cm³ to 1 dm³, więc objętość nie zgadza się z wymaganymi 0,5 dm³; dodatkowo 0,2 mol w 1 dm³ dałoby 0,2 mol/dm³, ale nie spełnia warunku objętości.
  • "500 cm3 i fiksanal zawierający 0,2 mol HCl." — objętość jest poprawna, lecz ilość HCl byłaby podwojona; w 0,5 dm³ otrzymano by stężenie 0,4 mol/dm³.

Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu n zawsze szybko sprawdź sens jednostek: mol/dm³ · dm³ = mol. To ogranicza ryzyko pomyłek przy przeliczaniu dm³ na cm³.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj zależności c = n/V, czyli po przekształceniu n = c·V. Podstaw stężenie w mol/dm³ i objętość w dm³, aby wynik wyszedł w molach. To najszybszy sposób sprawdzania, ile substancji musi znaleźć się w całym roztworze.
Bo roztwór ma mieć objętość 0,5 dm³ i stężenie 0,2 mol/dm³. Liczba moli w całej objętości to n = 0,2·0,5. Iloczyn daje 0,1 mol, czyli dokładnie tyle HCl trzeba wprowadzić do kolby przed dopełnieniem wodą do kreski.
Pamiętaj, że 1 dm³ = 1000 cm³. Zatem 0,5 dm³ to połowa 1000 cm³, czyli 500 cm³. W praktyce oznacza to wybór kolby miarowej 500 cm³ (500 mL) do przygotowania roztworu o takiej objętości.
Tak, oba zapisy oznaczają to samo. W zadaniach egzaminacyjnych odpowiedzi bywają jednak podane w cm³, dlatego warto umieć szybko przeliczyć dm³ na cm³. Najważniejsze jest, by w obliczeniu n = c·V użyć objętości w dm³.
Fiksanal to wygodna forma wzorca/odczynnika o dokładnie określonej ilości substancji (np. liczbie moli). Ułatwia sporządzanie roztworów o znanym stężeniu: zawartość wprowadza się do kolby, rozpuszcza i dopełnia do kreski, minimalizując błędy odmierzania.
Najczęściej myli się jednostki (dm³ z cm³), podstawia objętość w niewłaściwej jednostce lub błędnie przekształca wzór c = n/V. Częsty jest też błąd "kotwiczenia" na liczbie z treści (np. 0,2) i wybierania odpowiedzi z tą samą liczbą bez obliczeń.
Bo 0,2 mola w 0,5 dm³ oznaczałoby stężenie c = n/V = 0,2/0,5 = 0,4 mol/dm³. To dwa razy więcej niż wymagane 0,2 mol/dm³. Poprawność zawsze warto sprawdzić "w drugą stronę", licząc c z podanej ilości moli.
Wtedy, gdy potrzebujesz przygotować roztwór o objętości końcowej 500 cm³ (0,5 dm³). Kolba miarowa służy do uzyskania dokładnej objętości po dopełnieniu do kreski, co jest kluczowe przy przygotowaniu roztworów roboczych i wzorcowych do analiz.
Po obliczeniu n porównaj je z ilością HCl w wybranym wariancie. Możesz też wykonać kontrolę: oblicz stężenie z danych odpowiedzi c = n/V. Jeśli wyjdzie 0,2 mol/dm³ dla V = 0,5 dm³, to ilość HCl jest dobrana prawidłowo.
Nie zawsze. Do obliczeń stężenia molowego wygodnie jest używać dm³, bo stężenie podaje się w mol/dm³. Przeliczenie na cm³ jest potrzebne głównie wtedy, gdy dobierasz szkło miarowe opisane w cm³ lub mL (np. kolbę 500 cm³).
info

Około 69% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Stężenie molowe" – definicja i zależność c = n/V: https://pl.wikipedia.org/wiki/St%C4%99%C5%BCenie_molowe (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL), "Mól" – jednostka ilości substancji (kontekst pojęcia n): https://pl.wikipedia.org/wiki/Mol (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL), "Litr" – zależność 1 l = 1 dm³ oraz przeliczenia jednostek objętości: https://pl.wikipedia.org/wiki/Litr (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Skrypt z chemii ogólnej: dział "Stężenia roztworów" (stężenie molowe i przeliczenia)
  • Materiały dydaktyczne do technik miareczkowania: przygotowanie roztworów mianowanych
  • Tabele przeliczeń jednostek objętości i masy używane w laboratorium

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego