KWALIFIKACJA DRM4 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 19.
Do sprawdzenia wymiarów średnicy gniazda, z dokładnością do jednej dziesiątej milimetra należy zastosować
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dokładność 0,1 mm wymaga przyrządu o odpowiedniej rozdzielczości i stabilnym odczycie. Taśma miernicza i miara stolarska służą do pomiarów zgrubnych (mm), zwykle z większym błędem. Suwmiarka z noniuszem pozwala kontrolować średnice, także gniazd, z odczytem rzędu 0,1 mm.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu kluczowe są dwa elementy: co mierzymy (średnicę gniazda, czyli zwykle średnicę wewnętrzną otworu) oraz z jaką dokładnością (do 0,1 mm). Dobór narzędzia pomiarowego powinien wynikać z wymaganej rozdzielczości odczytu i możliwości wykonania danego typu pomiaru.

Odpowiedź "suwmiarkę z noniuszem" jest właściwa, ponieważ suwmiarka jest przyrządem uniwersalnym do pomiarów długości, średnic zewnętrznych i wewnętrznych oraz głębokości. Wersja z noniuszem pozwala na odczyt z dokładnością wystarczającą do kontroli wymiaru rzędu jednej dziesiątej milimetra, co odpowiada wymaganiu z treści zadania.

Pozostałe narzędzia nie pasują do postawionego celu:

  • "taśmę mierniczą" stosuje się do większych długości (np. formatki, odcinki, wymiary gabarytowe). Przy pomiarze średnicy gniazda i wymogu 0,1 mm taśma jest zbyt mało precyzyjna i podatna na błąd ułożenia/naprężenia.
  • "miarę stolarską" (np. składaną) także wykorzystuje się głównie do pomiarów długości w stolarstwie. Typowo nie zapewnia wiarygodnego pomiaru średnicy wewnętrznej gniazda z dokładnością 0,1 mm, bo nie jest przystosowana do takiej geometrii pomiaru.
  • "mikrometr talerzykowy" jest przyrządem specjalistycznym, używanym do określonych pomiarów (zależnie od konstrukcji). Nie jest typowym narzędziem do kontroli średnicy gniazda (wewnętrznej), a w dodatku w praktyce warsztatowej do takiego zadania częściej dobiera się rozwiązania dedykowane pomiarom wewnętrznym lub właśnie suwmiarkę.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się wymóg 0,1 mm, odrzuć narzędzia "budowlane" i "zgrubne". Następnie sprawdź, czy przyrząd umożliwia pomiar danego typu wymiaru (zewnętrzny/wewnętrzny/głębokość). To zwykle prowadzi do wyboru suwmiarki jako narzędzia uniwersalnego w pracach stolarskich.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Suwmiarka z noniuszem to przyrząd do pomiarów warsztatowych, umożliwiający pomiar długości, średnic zewnętrznych i wewnętrznych oraz głębokości. Noniusz ułatwia dokładniejszy odczyt niż sama podziałka milimetrowa, co jest przydatne przy kontroli otworów/gniazd w elementach drewnianych.
W zadaniach egzaminacyjnych suwmiarka jest zwykle traktowana jako przyrząd umożliwiający odczyt rzędu 0,1 mm lub lepszy (zależnie od wykonania). Najważniejsze jest rozumowanie: do 0,1 mm wybiera się przyrządy precyzyjniejsze niż taśma lub miara składana.
Taśma miernicza jest elastyczna i łatwo o błąd ułożenia, naprężenia oraz odczytu. Dodatkowo nie jest przystosowana do pomiaru średnicy wewnętrznej otworu (gniazda). Przy wymaganiu 0,1 mm potrzebujesz sztywniejszego, stabilnego przyrządu o drobniejszym odczycie.
W tym kontekście "gniazdo" to zwykle otwór lub zagłębienie, w które wchodzi inny element (np. kołek, tuleja, okucie). Gdy mowa o średnicy gniazda, chodzi o średnicę wewnętrzną. Do takich pomiarów używa się narzędzi z szczękami do pomiarów wewnętrznych.
Użyj szczęk do pomiarów wewnętrznych, wprowadź je do otworu i delikatnie rozsuń do kontaktu ze ściankami. Trzymaj suwmiarkę prostopadle do osi otworu, aby uniknąć przekoszenia. Wykonaj co najmniej dwa pomiary w różnych kierunkach, by wychwycić ewentualną owalność.
Nie zawsze. Mikrometr bywa dokładniejszy, ale ma węższe zastosowanie i często wymaga odpowiedniego typu do danego zadania (np. do pomiarów wewnętrznych). W pytaniu chodzi o średnicę gniazda i dokładność 0,1 mm, więc narzędzie uniwersalne i właściwe do geometrii pomiaru jest kluczowe.
Typowe błędy to: odczyt z niewłaściwej kreski noniusza, pomylenie części milimetrowej z działką noniusza oraz błąd paralaksy (patrzenie pod kątem). Pomaga ćwiczenie na wzorcach i zasada: najpierw odczyt z podziałki głównej, potem dopasowana kreska noniusza.
Do pomiarów zgrubnych długości i wymiarów gabarytowych stosuje się miarę stolarską lub taśmę mierniczą, bo są szybkie i wygodne. Gdy jednak pojawia się wymagana dokładność typu 0,1 mm albo pomiar średnicy gniazda, zwykle trzeba przejść na przyrząd precyzyjniejszy.
Gdy otwór/gniazdo ma być kontrolowane bardzo dokładnie, jest głębokie albo wymagane są małe tolerancje, stosuje się przyrządy dedykowane do pomiarów wewnętrznych (np. średnicówki). Suwmiarka jest dobra jako przyrząd uniwersalny, ale w precyzyjnej kontroli seryjnej bywa niewystarczająca.
Ucz się schematem: (1) jaki wymiar mierzysz (długość/średnica/głębokość), (2) jaka dokładność jest wymagana, (3) czy narzędzie pasuje do geometrii pomiaru. Trenuj na realnych elementach: otwory po wiertle, gniazda pod okucia i kołki, a wyniki zapisuj.
info

Statystycznie 59% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Dokładność 0,1 mm wymaga przyrządu o odpowiedniej rozdzielczości i stabilnym odczycie."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Suwmiarka" – opis przyrządu i zastosowań, https://pl.wikipedia.org/wiki/Suwmiarka (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Mikrometr" – opis przyrządu pomiarowego i typowych zastosowań, https://pl.wikipedia.org/wiki/Mikrometr (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręcznik/rozdział z metrologii warsztatowej (podstawy pomiarów długości i średnic)
  • Instrukcja użytkowania suwmiarki (analogowej z noniuszem i cyfrowej) – zasady odczytu
  • Materiały dydaktyczne z pracowni stolarskiej: dobór przyrządów do tolerancji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego