KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2016 (test 2)

PYTANIE NR 37.
Do sterownika PLC wgrano program przedstawiony na rysunku. Na wyjściu Q0.1 pojawi się sygnał logiczny "1″, jeżeli:
Ilustracja przedstawia schemat drabinkowy (LAD) programu sterownika PLC, który jest używany w kontekście egzaminu zawodowego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wyjście Q0.1 przyjmuje stan "1", gdy spełniony jest warunek logiczny z programu PLC widocznego na rysunku.
Wskazana kombinacja wejść (I0.1=1, I0.2=1, I0.3=0, I0.4=1) odpowiada sytuacji, w której sygnały wymagane jako "prawda" są aktywne, a sygnał użyty w logice jako negowany ma stan "0".

Pełne wyjaśnienie:

W sterowniku PLC stan wyjścia (tu: Q0.1) jest wynikiem logiki programu wykonywanego w cyklu skanowania: sterownik odczytuje wejścia (I0.x), przetwarza je według schematu (np. drabinka LAD/FBD) i na końcu aktualizuje wyjścia (Q0.x).

Aby na Q0.1 pojawiła się "1", musi zostać spełniony warunek logiczny wynikający z programu z rysunku. Poprawna odpowiedź wskazuje zestaw stanów wejść, który jednocześnie spełnia wymagania dla sygnałów występujących w logice jako niezanegowane (muszą mieć stan 1) oraz dla sygnału, który w programie jest użyty w postaci zanegowanej (musi mieć stan 0). W praktyce oznacza to typową sytuację: część wejść działa jak zezwolenia (1), a co najmniej jedno wejście jest traktowane jako blokada/warunek braku zdarzenia (0).

Dlaczego pozostałe kombinacje są błędne?

  • Wariant z I0.4=0 odpada, jeżeli I0.4 w programie jest warunkiem koniecznym do załączenia (np. styk NO w szeregu). Wtedy brak "1" na I0.4 uniemożliwia ustawienie Q0.1.
  • Wariant z I0.1=0 i I0.2=0 nie spełnia typowego wymogu aktywnych zezwoleń; jeśli I0.1 i I0.2 są w logice niezanegowane, stan 0 przerywa warunek.
  • Wariant z I0.3=1 jest niezgodny z sytuacją, gdy I0.3 jest użyte jako sygnał zanegowany (np. kontakt NC lub blok NOT). W takim przypadku "1" na I0.3 powoduje, że zanegowany warunek staje się fałszywy, więc Q0.1 nie może przejść w stan 1.

Wskazówka egzaminacyjna: podczas analizy programu PLC wypisz, które wejścia występują jako warunki "wprost", a które jako "zanegowane", a potem sprawdź każdą odpowiedź jak tablicę prawdy. To zmniejsza ryzyko pomyłki wynikającej z pośpiesznego "liczenia jedynek".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
I0.1 to bit wejściowy (Input) w bajcie 0, bit 1, czyli informacja od czujnika/przycisku. Q0.1 to bit wyjściowy (Output) w bajcie 0, bit 1, czyli sygnał sterujący np. cewką stycznika lub lampką. Dokładna interpretacja zależy od mapowania wejść/wyjść w danym PLC.
Typowo PLC wykonuje cykl: odczyt wejść → wykonanie programu → zapis wyjść. Oznacza to, że Q0.1 zmieni się po przetworzeniu logiki dla danego cyklu, a nie "w połowie" obliczeń. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle zakłada się stan ustalony po wykonaniu programu.
Zanegowany warunek w LAD bywa pokazany jako styk normalnie zamknięty (NC) albo jako blok negacji (NOT) w FBD. Logicznie oznacza to, że warunek jest spełniony wtedy, gdy dane wejście ma stan 0. To częste źródło błędów przy analizie kombinacji I0.x.
Pomyłka wynika z mylenia "fizycznego" styku z jego rolą w programie. W PLC styk w LAD jest tylko testem logicznym bitu, a nie rzeczywistym elementem elektrycznym. Jeśli na rysunku jest styk NC, to warunek jest prawdziwy przy 0, nawet gdy intuicyjnie szuka się "1".
Najpewniej: przepisz logikę z rysunku do postaci boolowskiej (AND/OR/NOT) albo zrób mini-tablicę prawdy tylko dla użytych wejść. Następnie podstaw wartości z odpowiedzi. Unikaj zgadywania po liczbie jedynek—negacje i gałęzie równoległe łatwo to psują.
"1" oznacza stan aktywny bitu wyjściowego. W praktyce może to wysterować element wykonawczy (np. przekaźnik, zawór, lampkę). W zależności od sprzętu wyjściowego stan "1" może oznaczać podanie napięcia na zacisk, wysterowanie tranzystora lub aktywację wyjścia w sieci przemysłowej.
Nie zawsze. "0/1" to stan logiczny po stronie sterownika, a jego powiązanie z napięciem zależy od typu wejścia (PNP/NPN, AC/DC), progów detekcji i okablowania. Na egzaminie zwykle przyjmuje się uproszczenie: 1 = sygnał aktywny, 0 = nieaktywny, zgodnie z opisem wejść.
Najczęstsze są: pominięcie jednego warunku w szeregu, błędne odczytanie elementu jako NO zamiast NC (lub odwrotnie), nieuwzględnienie, że gałąź równoległa realizuje OR, oraz założenie, że wyjście "pamięta" stan bez użycia przerzutnika. Pomaga konsekwentne podstawianie wartości.
Gdy wejście reprezentuje blokadę lub stan niepożądany, np. zadziałanie zabezpieczenia, krańcówkę awaryjną, brak osłony, błąd napędu. Wtedy logika wymaga "braku" sygnału (0), aby zezwolić na pracę. Na schemacie odpowiada temu zwykle negacja (NC/NOT).
Ćwicz czytanie krótkich sieci LAD/FBD: szeregi (AND), równoległe gałęzie (OR) i negacje (NOT). Rób zadania z podstawianiem stanów wejść i sprawdzaniem, czy "przepływ logiczny" do cewki/wyjścia jest spełniony. Dodatkowo trenuj adresowanie I/Q, bo błędy w numeracji też kosztują punkty.
info

Około 37% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers – Part 3: Programming languages (LAD/FBD, zasady logiki i elementów języków)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw PLC i logiki drabinkowej (LAD)
  • Zadania treningowe z logiki boolowskiej i tablic prawdy dla prostych układów
  • Dokumentacja/poradniki do używanego środowiska PLC (np. LAD/FBD) – część o stykach i cewkach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego