Maści o działaniu głębokim (endodermalne) są projektowane tak, aby substancja czynna mogła wnikać przez skórę i działać w jej głębszych warstwach. Kluczowe znaczenie ma więc dobór podłoża: powinno ono sprzyjać rozpuszczaniu się w lipidach warstwy rogowej i zwiększać przepuszczalność bariery naskórkowej.
Smalec wieprzowy (tłuszcz zwierzęcy) ma strukturę i właściwości bardziej zbliżone do lipidów skóry niż typowe węglowodorowe podłoża ochronne. Dzięki temu może lepiej "współpracować" z warstwą rogową i ułatwiać wchłanianie. Lanolina bezwodna dodatkowo działa jak składnik ułatwiający tworzenie odpowiedniej konsystencji oraz wspomagający penetrację; jej właściwości emulgujące (w/o) mogą sprzyjać kontaktowi preparatu z barierą skórną.
Dlatego zestaw smalec wieprzowy + lanolina bezwodna jest właściwy dla maści endodermalnych.
- Parafina ciekła i smalec wieprzowy – obecność parafiny (surowiec węglowodorowy) wiąże się częściej z działaniem bardziej okluzyjnym i ochronnym; taki dobór nie jest typowym "wzorcowym" podłożem dla działania głębokiego.
- Wazelina biała i lanolina bezwodna – wazelina jest klasycznym podłożem maści o działaniu powierzchniowym (epidermalnym), głównie ochronnym; może ograniczać penetrację, więc nie odpowiada najlepiej działaniu endodermalnemu.
- Oleje utwardzone i wazelina żółta – połączenie o charakterze bardziej tłuszczowo-węglowodorowym będzie kojarzone przede wszystkim z okluzją i ochroną skóry, a nie z ułatwianiem głębokiego wchłaniania substancji czynnej.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się "działanie głębokie / endodermalne", myśl o podłożach bardziej "zgodnych" z lipidami skóry i o składnikach wspierających penetrację. Gdy pojawia się "ochronne / powierzchniowe / epidermalne", częściej pasują wazelina i parafina.
