KWALIFIKACJA MEC9 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 27.
Do wykonania otworów w części przedstawionej na rysunku z zachowaniem współosiowości, należy użyć
Ilustracja przedstawia przekrój poprzeczny elementu mechanicznego, który jest częścią egzaminu zawodowego dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zachowanie współosiowości przy wykonywaniu otworu z pogłębieniem uzyskuje się przez wykonanie otworu wiertłem, a następnie obróbkę pogłębienia narzędziem prowadzonym po tym samym otworze.
Dlatego zestaw "wiertło i pogłębiacz" odpowiada typowej sekwencji operacji dla takiej geometrii.

Pełne wyjaśnienie:

Warunek współosiowości oznacza, że kolejne elementy geometrii otworu (np. otwór prowadzący i pogłębienie pod łeb śruby albo dwa stopnie tego samego otworu) muszą mieć wspólną oś. W praktyce technologicznej najpewniejszym sposobem utrzymania współosiowości jest wykonanie kolejnych operacji w jednym zamocowaniu oraz prowadzenie następnego narzędzia po już wykonanej osi otworu.

Odpowiedź "wiertła i pogłębiacza" jest właściwa, ponieważ typowy proces wygląda tak:

  • wiercenie wiertłem – wyznacza oś i wykonuje otwór bazowy,
  • pogłębianie pogłębiaczem – tworzy gniazdo/stopień (np. pod łeb śruby) współosiowo z otworem, bo pogłębiacz pracuje względem tej samej osi.

Dlaczego pozostałe propozycje są nieadekwatne w takim ujęciu:

  • "wiertła i rozwiertaka" – rozwiertak służy głównie do wykańczania średnicy i poprawy dokładności/ chropowatości otworu o stałej średnicy. Nie jest typowym narzędziem do wykonywania pogłębienia/gniazda (stopnia) pod łeb, więc nie odpowiada celowi "wykonania otworów w części" wymagającemu współosiowego pogłębienia.
  • "wiertła i freza palcowego" – frez palcowy może wykonywać kieszenie lub otwory przez interpolację, ale dobór takiego zestawu jest mniej typowy dla prostego pogłębienia; dodatkowo łatwo tu o błąd ustawienia i gorszą powtarzalność osi, jeśli nie jest to operacja zaplanowana jako frezowanie współrzędnościowe.
  • "wierteł o różnej średnicy" – użycie dwóch wierteł może dać otwór stopniowany, ale nie zastępuje pogłębiacza, gdy wymagane jest konkretne gniazdo (np. o dnie płaskim) i odpowiednia geometria pogłębienia. Ponadto większe wiertło nie zawsze zapewni wymagany kształt i jakość powierzchni pogłębienia.

Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli na rysunku widać otwór z pogłębieniem (stożkowym lub walcowym) współosiowym z otworem prowadzącym, pierwszym wyborem jest zestaw: wiertło + pogłębiacz. Rozwiertak wybiera się wtedy, gdy kluczowa jest wysoka dokładność średnicy otworu, a nie wykonanie samego pogłębienia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Współosiowość oznacza, że dwa elementy geometryczne (np. otwór i jego pogłębienie albo dwa stopnie otworu) mają tę samą oś. W praktyce wymaga to stabilnego zamocowania detalu i prowadzenia kolejnych narzędzi względem tej samej osi obróbki.
Do wykonania pogłębienia stosuje się pogłębiacz (stożkowy lub walcowy, zależnie od kształtu gniazda). Zwykle najpierw wierci się otwór wiertłem, a potem wykonuje pogłębienie pogłębiaczem, wykorzystując tę samą oś.
Otwór wykonany wiertłem wyznacza oś. Następnie pogłębiacz pracuje na tej samej osi, bo jest ustawiony współosiowo z wrzecionem i odnosi się do wcześniej wykonanego otworu. W jednym zamocowaniu minimalizuje to ryzyko przesunięcia osi.
Rozwiertak stosuje się wtedy, gdy celem jest wykańczanie otworu o określonej średnicy z dużą dokładnością i lepszą chropowatością. Nie jest to narzędzie typowo "do gniazda pod łeb", tylko do poprawy wymiaru i jakości otworu cylindrycznego.
Zwykle nie. Drugie, większe wiertło może wykonać otwór stopniowany, ale nie zawsze zapewni wymagany kształt dna i geometrię pogłębienia (np. płaskie dno gniazda). Pogłębiacz jest przeznaczony do kontrolowanego wykonania takiego stopnia.
Częste błędy to mylenie pogłębiania z rozwiercaniem, dobieranie narzędzia "na dokładność" zamiast na geometrię, oraz pomijanie warunku współosiowości (np. zmiana zamocowania między operacjami). Warto czytać rysunek pod kątem kształtu gniazda.
Najpewniej: wykonać obie operacje w jednym zamocowaniu, na tej samej obrabiarce i w tej samej bazie technologicznej. Kolejność to zwykle wiercenie, a potem pogłębianie. Dodatkowo pomaga właściwe ustawienie i sprawdzenie bicia narzędzia.
Frez palcowy może wykonywać gniazda lub obróbkę otworu na frezarce/CNC, ale do typowego pogłębienia pod łeb śruby zwykle stosuje się pogłębiacz. Frezowanie ma sens, gdy technologia przewiduje interpolację lub kształt nietypowy dla standardowego pogłębiacza.
Na rysunku zwykle widać otwór z dodatkowym stopniem/gniazdem (walcowym lub stożkowym) przy wlocie oraz odpowiednie oznaczenia wymiarów średnic i głębokości. Jeśli jest "gniazdo pod łeb" lub dwa średnicowe stopnie współosiowe, to sygnał do pogłębiania.
Opanuj role narzędzi: wiertło (otwór), pogłębiacz (gniazdo/stopień), rozwiertak (wykańczanie średnicy), frez (kieszenie/interpolacja). Ćwicz też czytanie rysunków: rozróżnij otwór stopniowany od pogłębienia pod łeb i dobierz właściwą sekwencję operacji.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 47% zdających egzamin. trudne

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technologii maszyn: obróbka otworów (wiercenie, pogłębianie, rozwiercanie)
  • Katalogi narzędzi skrawających producentów (opisy zastosowań pogłębiaczy i rozwiertaków)
  • Materiały szkolne z rysunku technicznego maszynowego (oznaczenia otworów i pogłębień)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego