KWALIFIKACJA MEC9 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 25.
Otwór w części przedstawionej na rysunku należy wywiercić wiertłem pozostawiając naddatek na dalszą obróbkę, a następnie
Ilustracja przedstawia przekrój poprzeczny otworu w elemencie mechanicznym.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Jeżeli otwór ma być wykonany z większą dokładnością wymiaru i lepszą jakością powierzchni niż po samym wierceniu, po wywierceniu z pozostawieniem naddatku stosuje się rozwiercanie. Zwykle wykonuje się je rozwiertakiem zgrubnym (usunięcie większości naddatku) i wykańczającym (uzyskanie wymiaru oraz gładkości).

Pełne wyjaśnienie:

Wiercenie wiertłem krętym jest typową operacją zgrubną wykonywania otworu. Nawet przy prawidłowych parametrach skrawania wiercony otwór zwykle ma mniejszą dokładność (błędy średnicy, bicie, gorsza chropowatość) niż otwór po obróbce wykańczającej. Dlatego w technologii obróbki skrawaniem często stosuje się schemat: wiercenie z naddatkiemrozwiercanie.

Odpowiedź "rozwiercić rozwiertakiem zgrubnym i wykańczającym" jest właściwa, ponieważ rozwiercanie służy do doprowadzenia otworu do wymiaru oraz poprawy jakości powierzchni. Rozwiertak zgrubny usuwa większość pozostawionego naddatku, a rozwiertak wykańczający nadaje ostateczny wymiar i lepszą gładkość.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, bo dotyczą innych celów technologicznych:

  • "…wiertłem krętym na wymiar nominalny" – pomija ideę naddatku i nie gwarantuje uzyskania wymaganej dokładności/wykończenia; wiercenie rzadko jest operacją końcową dla otworów dokładnych.
  • "nawiercić nawiertakiem nakiełkującym" – nawiercanie służy głównie do wykonania prowadzenia (nakiełkowania) lub przygotowania początku otworu; nie zastępuje obróbki wykańczającej średnicy.
  • "pogłębić pogłębiaczem" – pogłębianie dotyczy zwykle wykonania gniazda pod łeb śruby, sfazowania lub walcowego/stożkowego pogłębienia; nie jest metodą uzyskania dokładnej średnicy całego otworu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się informacja o "pozostawieniu naddatku na dalszą obróbkę", zwykle oznacza to konieczność kolejnej operacji wykańczającej (np. rozwiercania), a nie powtórnego wiercenia "na gotowo".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Naddatek to celowo pozostawiona "rezerwa" materiału po operacji zgrubnej (np. wierceniu), aby w kolejnej operacji móc uzyskać dokładny wymiar i lepszą jakość powierzchni. Dzięki temu obróbka wykańczająca ma co skrawać i może skorygować błędy po wierceniu.
Rozwiercanie stosuje się, gdy trzeba uzyskać lepszą dokładność średnicy i gładkość powierzchni niż po samym wierceniu. Wiercenie jest operacją zgrubną i może dawać odchyłki oraz chropowatość; rozwiertak pozwala "doprowadzić" otwór do wymagań jakościowych.
Rozwiertak zgrubny usuwa większość naddatku po wierceniu, stabilizuje kształt otworu i przygotowuje powierzchnię. Rozwiertak wykańczający zbiera niewielką warstwę, nadaje ostateczny wymiar oraz poprawia gładkość. Taki podział zmniejsza ryzyko błędów i zużycia narzędzia.
Czasem tak, ale zwykle tylko wtedy, gdy nie wymaga się wysokiej dokładności i jakości powierzchni. Przy otworach precyzyjnych (np. pod pasowanie) wiercenie "na gotowo" bywa niewystarczające. Dlatego w technologii często przewiduje się naddatek i obróbkę wykańczającą, np. rozwiercanie.
Nawiercanie (np. nawiertakiem nakiełkującym) wykonuje się, aby ustalić miejsce otworu i zapewnić prowadzenie dla wiertła, albo przygotować stożkowe gniazdo pod kieł. To operacja przygotowawcza, a nie typowa metoda uzyskania dokładnej średnicy całego otworu.
Pogłębianie stosuje się, gdy potrzebujesz gniazda pod łeb śruby, wykonania fazy lub pogłębienia walcowego/stożkowego w wejściu otworu. Nie służy ono do poprawy dokładności średnicy na całej długości otworu. Do tego celu używa się raczej rozwiercania lub innych operacji wykańczających.
Najczęściej myli się cel operacji: uczniowie wybierają nawiercanie lub pogłębianie, bo kojarzą je z "otworem", pomijając wymaganie dokładności. Częsty jest też błąd ignorowania słowa "naddatek" i wskazanie wiercenia na gotowy wymiar. Warto łączyć operacje z ich funkcją technologiczno-jakościową.
Wskazówką są sformułowania typu "pozostawiając naddatek na dalszą obróbkę", "otwór dokładny", "wymagane pasowanie" lub wymagania jakości powierzchni. Takie sygnały oznaczają, że samo wiercenie jest etapem wstępnym, a następny etap ma poprawić dokładność i wykończenie.
Dobra kolejność operacji pozwala uzyskać wymagane wymiary i jakość przy mniejszym ryzyku braków oraz niższych kosztach. Operacje zgrubne wykonuje się wcześniej, a wykańczające na końcu, gdy detal jest już przygotowany. To szczególnie ważne przy otworach, bo błędy po wierceniu trudno naprawić bez właściwej obróbki wykańczającej.
Ucz się "mapy operacji": nawiercanie (ustalenie/prowadzenie), wiercenie (zgrubnie), rozwiercanie (dokładność i gładkość), pogłębianie (gniazda/fazy). Ćwicz rozpoznawanie celu operacji po słowach-kluczach w treści zadania. Pomaga też powtórka narzędzi i ich przeznaczenia.
info

Statystycznie 40% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Jeżeli otwór ma być wykonany z większą dokładnością wymiaru i lepszą jakością powierzchni niż po samym wierceniu, po wywierceniu z pozostawieniem naddatku stosuje się rozwiercanie."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z technologii maszyn: obróbka otworów (wiercenie, rozwiercanie, pogłębianie)
  • Instrukcje warsztatowe/do narzędzi: charakterystyka rozwiertaków zgrubnych i wykańczających
  • Zadania egzaminacyjne z planowania operacji obróbki skrawaniem (technik mechanik)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego