KWALIFIKACJA MEC9 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 17.
Na rysunku przedstawiono narzędzie do obróbki kół zębatych na
Ilustracja przedstawia narzędzie do obróbki kół zębatych, które jest używane na frezarce obwiedniowej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Frezowanie obwiedniowe kół zębatych wykonuje się frezem ślimakowym (hobem) na frezarce obwiedniowej.
Metody Fellowsa i Maaga dotyczą dłutowania (narzędzie dłutujące, nie frez), a strugarka poprzeczna nie jest typową obrabiarką do wytwarzania uzębień metodą obwiedniową.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu kluczowe jest rozpoznanie narzędzia do obróbki kół zębatych przedstawionego na rysunku oraz powiązanie go z właściwą obrabiarką.

"frezarce obwiedniowej." to poprawna odpowiedź, gdy na rysunku widoczny jest frez obwiedniowy (najczęściej frez ślimakowy, tzw. hob). W tej metodzie uzębienie powstaje w wyniku skojarzonego ruchu obrotowego narzędzia i przedmiotu, a kształt zęba jest generowany (obwiedniowo), a nie "wycinany" pojedynczym zarysem narzędzia.

Odpowiedź "dłutownicy Fellowsa." jest niepoprawna, ponieważ metoda Fellowsa dotyczy dłutowania kół zębatych narzędziem typu dłutak (zębnik dłutujący). Narzędzie ma inną geometrię i sposób pracy niż frez ślimakowy, więc rozpoznanie narzędzia prowadzi do innego typu obrabiarki.

Odpowiedź "dłutownicy Maaga." również jest niepoprawna: Maag kojarzy się z technikami dłutowania/kształtowania uzębień z użyciem narzędzi dłutujących (w tym rozwiązań do uzębień, zwłaszcza przy pewnych typach kół), a nie z klasycznym frezowaniem obwiedniowym frezem ślimakowym.

Odpowiedź "strugarce poprzecznej." jest błędna, bo strugarka poprzeczna służy głównie do strugania powierzchni płaskich/kształtowych ruchem posuwisto-zwrotnym narzędzia; nie jest standardową obrabiarką do wykonywania uzębień metodą obwiedniową. W obróbce uzębień spotyka się wyspecjalizowane frezarki i dłutownice, a dobór wynika bezpośrednio z typu narzędzia.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na ilustracji widzisz narzędzie o kształcie ślimaka (wielozwojowe, przypominające gwint) – zwykle oznacza to frezowanie obwiedniowe i skojarzenie z frezarką obwiedniową. Jeśli narzędzie przypomina małe koło zębate wykonujące ruch dłutujący – szukaj odpowiedzi związanej z dłutownicą.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Frezowanie obwiedniowe to metoda wytwarzania uzębień, w której kształt zęba jest generowany ruchem narzędzia i koła. Najczęściej stosuje się frez ślimakowy (hob), a proces realizuje się na frezarce obwiedniowej.
Frez ślimakowy zwykle ma kształt walca ze "ślimakowym" zwojem i wieloma ostrzami, co przypomina gwint. Taka geometria wskazuje na obróbkę obwiedniową, a nie na dłutowanie dłutakiem.
Bo umożliwia skojarzony ruch obrotowy narzędzia i przedmiotu, co pozwala na generowanie profilu zęba metodą obwiedniową. To wydajna i powszechna technologia w produkcji wielu kół zębatych.
Dłutownica Fellowsa to obrabiarka do dłutowania kół zębatych narzędziem przypominającym zębatkę (dłutak). Stosuje się ją, gdy technologia dłutowania jest korzystna lub konieczna, np. przy pewnych ograniczeniach dostępu narzędzia.
W frezowaniu obwiedniowym pracuje zwykle frez ślimakowy i dominuje ruch obrotowy. W dłutowaniu pracuje dłutak (często o kształcie zębnika), a ruch ma charakter dłutujący. Różne są też obrabiarki i typowe zastosowania.
Typowa strugarka poprzeczna służy głównie do obróbki powierzchni płaskich i kształtowych ruchem posuwisto-zwrotnym. Do uzębień stosuje się raczej wyspecjalizowane frezarki i dłutownice, dlatego strugarka zwykle nie jest właściwym wyborem w takich pytaniach.
Gdy produkcja wymaga wydajnego nacinania uzębień na wielu kołach, a geometria detalu pozwala na zastosowanie frezu ślimakowego. W wielu zakładach frezowanie obwiedniowe jest podstawową metodą dla uzębień walcowych.
Najczęściej myli się narzędzie (frez ślimakowy vs dłutak) i automatycznie wybiera "znaną" nazwę metody (np. Fellows). Drugi błąd to kojarzenie dowolnej obróbki skrawaniem z "strugarką", bez analizy, czy to obrabiarka do uzębień.
Oznacza to, że profil zęba nie jest kopiowany bezpośrednio z narzędzia, lecz powstaje jako wynik ruchu względnego narzędzia i koła (generowanie). To istota metody obwiedniowej stosowanej m.in. w frezowaniu obwiedniowym.
Warto ćwiczyć na rysunkach i zdjęciach: rozpoznawanie frezu ślimakowego, frezów modułowych i dłutaków. Pomaga też skojarzenie: hob → frezarka obwiedniowa, dłutak → dłutownica. Ucz się po cechach kształtu, nie po nazwach.
info

Około 40% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Frezowanie obwiedniowe" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Frezowanie_obwiedniowe (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Frez ślimakowy" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Frez_%C5%9Blimakowy (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Dłutowanie" – https://pl.wikipedia.org/wiki/D%C5%82utowanie (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki z technologii maszyn: rozdziały o obróbce kół zębatych (frezowanie obwiedniowe, dłutowanie)
  • Katalogi/opracowania producentów obrabiarek i narzędzi do uzębień (opisy frezów ślimakowych i dłutaków)
  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ dotyczące technologii kół zębatych i metod nacinania uzębień

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego