KWALIFIKACJA BUD21 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 38.
Do wykonania usuwania warstwy humusu należy zastosować maszynę przedstawioną na ilustracji
Ilustracja składa się z czterech fotografii oznaczonych literami A, B, C i D, przedstawiających różne maszyny budowlane.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Usuwanie warstwy humusu wykonuje się najczęściej przez zdzieranie i spychanie cienkiej warstwy gruntu na odkład. Do takiej pracy służy maszyna gąsienicowa z szerokim lemieszem z przodu (spycharka). Pozostałe maszyny służą głównie do kopania, wiercenia lub wykonywania wąskich wykopów specjalistycznych.

Pełne wyjaśnienie:

Warstwa humusu (warstwa urodzajna) jest zdejmowana przed zasadniczymi robotami ziemnymi po to, aby nie mieszać jej z gruntem rodzimym i zachować ją do późniejszego wykorzystania (np. rekultywacja, humusowanie skarp). Typowy sposób wykonania to odhumusowanie przez zdzieranie i spychanie cienkiej warstwy na pryzmę lub na odkład w wyznaczone miejsce.

Najlepiej nadaje się do tego maszyna z lemieszem na podwoziu gąsienicowym, ponieważ:

  • lemiesz umożliwia równomierne zdzieranie i przesuwanie warstwy gruntu na krótkie odległości,
  • podwozie gąsienicowe zapewnia dobrą przyczepność i stabilność na gruncie nieutwardzonym,
  • spycharka dobrze sprawdza się w pracach przygotowawczych i planowaniu terenu.

Odpowiedź "pojazd kołowy z ramieniem łańcuchowym" jest typowa dla maszyn do wykonywania wąskich wykopów liniowych (np. rowy pod instalacje) i nie jest podstawowym wyborem do zdejmowania rozległej warstwy humusu z dużej powierzchni.

Odpowiedź "pojazd z pionowym świdrem" wskazuje na osprzęt wiertniczy do wykonywania otworów (np. pod słupy, pale, studzienki). To narzędzie punktowe, a nie do zdejmowania warstwy na całej działce.

Odpowiedź "pojazd kołowy z łyżką z przodu i ramieniem z tyłu" odpowiada koparko-ładowarce. Jest przydatna do kopania wykopów i załadunku, ale do szybkiego, równomiernego odhumusowania dużych powierzchni zwykle wybiera się spycharkę, bo pracuje wydajniej w zdzieraniu i spychania warstw.

Na egzaminie zwracaj uwagę na osprzęt roboczy: lemiesz = zdzieranie/spychanie i planowanie; łyżka = kopanie/załadunek; świder = wiercenie; łańcuch z zębami = wąski wykop liniowy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Humus to wierzchnia, urodzajna warstwa gleby. Zdejmuje się go przed wykopami i nasypami, aby nie mieszać go z gruntem rodzimym i zachować do późniejszego wykorzystania (np. obsiew, rekultywacja, humusowanie skarp). To element poprawnej organizacji robót przygotowawczych.
Najczęściej stosuje się spycharkę z lemieszem, bo umożliwia zdzieranie i spychanie cienkiej warstwy gruntu na odkład oraz wstępne planowanie terenu. Jest wydajna na dużych, płaskich powierzchniach, gdzie liczy się szybkie zebranie warstwy urodzajnej.
Lemiesz pracuje jak szeroka "płyta" odcinająca i przesuwająca materiał, więc łatwo kontrolować grubość zdejmowanej warstwy. Podwozie gąsienicowe daje stabilność na miękkim gruncie. To połączenie ułatwia równomierne odhumusowanie i szybkie przemieszczenie humusu na pryzmę.
Można, ale zwykle jest to mniej wydajne na dużej powierzchni. Koparko-ładowarka lepiej sprawdza się w wykopach punktowych i liniowych oraz w załadunku. Do zdzierania cienkiej warstwy na dużym obszarze częściej wybiera się spycharkę, bo pracuje szybciej i równiej.
Najbardziej charakterystyczny jest szeroki lemiesz z przodu oraz często podwozie gąsienicowe. Spycharka nie ma łyżki jak ładowarka i nie ma wysięgnika jak koparka. Jeśli widać płytę/lemiesz oparty o podłoże i masywną sylwetkę do spychania, to zwykle jest to spycharka.
Koparkę wybiera się częściej, gdy humus trzeba załadować na środki transportu, gdy teren jest ograniczony przestrzennie albo gdy prace obejmują jednocześnie wykopy o większej głębokości. Do samego, rozległego zdzierania cienkiej warstwy nadal zazwyczaj bardziej pasuje spycharka.
Najczęściej myli się funkcję osprzętu: łyżka kojarzy się z "ziemią", więc wybiera się koparko-ładowarkę, choć zadanie dotyczy zdzierania i spychania warstwy. Drugi błąd to wybór urządzeń specjalistycznych (świder, łańcuch) mimo że są przeznaczone do otworów lub wąskich wykopów.
Odhumusowanie to roboty przygotowawcze polegające na zdjęciu wierzchniej warstwy urodzajnej i jej odłożeniu do ponownego użycia. W BUD.21 wiąże się to z doborem sprzętu, wyznaczeniem miejsca odkładu, kontrolą grubości zdejmowanej warstwy oraz uporządkowaniem placu budowy.
Nie ma jednej uniwersalnej wartości zawsze obowiązującej w każdym projekcie. Grubość zależy od warunków gruntowych i dokumentacji robót ziemnych. Na egzaminie ważniejsze jest rozumienie celu: zdjąć warstwę urodzajną bez mieszania z gruntem rodzimym i odłożyć ją do późniejszego wykorzystania.
Ucz się rozpoznawania osprzętu i jego funkcji: lemiesz (spychanie/planowanie), łyżka (kopanie/załadunek), świder (wiercenie), łańcuch z zębami (wąski wykop). Pomaga porównywanie zdjęć i krótkie notatki "do czego służy ta maszyna" w kontekście robót ziemnych i melioracyjnych.
info

Statystycznie 61% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że usuwanie warstwy humusu wykonuje się najczęściej przez zdzieranie i spychanie cienkiej warstwy gruntu na odkład.

Materiały:

  • Brak możliwości weryfikacji źródła - wiedza ogólna z dziedziny robót ziemnych i maszyn budowlanych
  • Materiały dydaktyczne z kwalifikacji BUD.21 dotyczące robót ziemnych i doboru sprzętu (tytuły zależne od szkoły/CKZ)
  • Instrukcje producentów maszyn budowlanych opisujące zastosowanie spycharek i osprzętu lemieszowego (konkretne DTR wg dostępności w pracowni)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego