Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA HGT2 - CZERWIEC 2009



PYTANIE NR 29.
Do zagęszczenia 10 porcji zupy krem z pomidorów potrzeba 40g mąki i 2 żółtka. Ile mąki i żółtek potrzeba do zagęszczenia 5 porcji zupy?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skoro na 10 porcji potrzeba 40 g mąki i 2 żółtka, to na 5 porcji (czyli połowę) potrzeba połowy każdej ilości. Dzielimy 40 g przez 2, otrzymując 20 g mąki, oraz 2 żółtka przez 2, otrzymując 1 żółtko. To zachowuje te same proporcje receptury.

Pełne wyjaśnienie:

To zadanie sprawdza umiejętność skalowania receptury, czyli przeliczenia ilości składników na inną liczbę porcji przy zachowaniu tych samych proporcji smaku i konsystencji.

Mamy dane wyjściowe: na 10 porcji zupy krem z pomidorów do zagęszczenia potrzeba 40 g mąki i 2 żółtka. Pytanie dotyczy 5 porcji.

Kluczowa obserwacja: 5 porcji to dokładnie połowa z 10 porcji. Jeśli liczba porcji zmniejsza się dwukrotnie, to (w modelu liniowym typowym dla receptur) ilości składników również zmniejszają się dwukrotnie.

  • Mąka: 40 g ÷ 2 = 20 g
  • Żółtka: 2 ÷ 2 = 1 żółtko

Dlatego poprawna jest odpowiedź: 20 g mąki i 1 żółtko.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • 40 g mąki i 2 żółtka – to ilości na 10 porcji, więc po przeliczeniu na 5 porcji dałyby zbyt gęstą zupę i zbyt wysokie zużycie surowców.
  • 60 g mąki i 3 żółtka – to zwiększenie ilości składników mimo zmniejszenia liczby porcji; łamie zasadę proporcji i jest nielogiczne w kontekście zadania.
  • 80 g mąki i 4 żółtka – to podwojenie składników (w praktyce odpowiadałoby 20 porcjom), więc jest sprzeczne z wymaganiem przygotowania 5 porcji.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw policz współczynnik skali: nowa liczba porcji / stara liczba porcji. Tutaj: 5/10 = 1/2. Następnie każdą ilość składnika pomnóż przez 1/2.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Jak przeliczać składniki w recepturze z 10 porcji na 5 porcji?
Ustal współczynnik skali: 5/10 = 1/2. Następnie każdą ilość składnika pomnóż przez 1/2. To utrzymuje te same proporcje w recepturze, a więc podobny smak i konsystencję przy mniejszej liczbie porcji.
Dlaczego przy połowie porcji daje się połowę mąki i żółtek?
W typowym skalowaniu receptur zakłada się zależność liniową: jeśli robisz połowę produkcji, zużywasz połowę surowców. Dzięki temu zachowujesz proporcje składników i efekt technologiczny. Wyjątkiem bywają przyprawy lub redukcje, ale w zadaniu przyjmujemy proporcję prostą.
Co to jest proporcja w kontekście receptury kucharskiej?
Proporcja to stały stosunek ilości składników do liczby porcji. Jeśli na 10 porcji jest 40 g mąki, to na 1 porcję przypada 4 g. Zachowanie proporcji oznacza, że przy zwiększeniu lub zmniejszeniu liczby porcji zmieniasz ilości składników w tym samym stosunku.
Jak policzyć ilość mąki na jedną porcję zupy krem?
Dzielisz ilość mąki przez liczbę porcji: 40 g / 10 = 4 g na porcję. Potem możesz mnożyć przez dowolną liczbę porcji, np. 4 g × 5 = 20 g. Ta metoda jest wygodna, gdy skala nie jest "połową" lub "podwójnie".
Czy zawsze da się przeliczać receptury proporcjonalnie?
W zadaniach egzaminacyjnych najczęściej tak, bo to sprawdza podstawową umiejętność rachunkową. W praktyce kuchennej czasem koryguje się przyprawy, zagęstniki lub czas obróbki (np. redukcję), ale bazowe surowce zwykle skaluje się proporcjonalnie.
Jakie błędy najczęściej robi się w zadaniach o porcjach i składnikach?
Najczęstsze błędy to: przepisanie liczb z treści bez liczenia, dodawanie zamiast mnożenia przez współczynnik skali oraz mylenie kierunku zmiany (większa liczba porcji vs mniejsza). Pomaga zapis: nowe/stare i dopiero potem przeliczenie każdego składnika.
Jak szybko rozpoznać, że 5 porcji to połowa z 10 porcji?
Sprawdź, czy nowa liczba porcji jest dokładnie o połowę mniejsza: 10 ÷ 2 = 5. Gdy tak jest, przeliczenie jest najszybsze: dzielisz wszystkie składniki przez 2. To pozwala oszczędzić czas na egzaminie i ogranicza pomyłki rachunkowe.
Kiedy w gastronomii stosuje się zagęszczanie mąką i żółtkiem?
Takie zagęszczanie spotyka się m.in. w zupach kremach i sosach, gdy zależy nam na gładkiej, aksamitnej konsystencji. Mąka daje "ciało" i lepkość, a żółtko (zwykle hartowane) poprawia teksturę i wrażenie kremowości.
Jak sprawdzić, czy wynik przeliczenia porcji ma sens bez liczenia od zera?
Zastosuj kontrolę logiczną: skoro robisz mniej porcji, to ilości składników powinny być mniejsze niż wyjściowe. Dla 5 porcji wynik musi być mniejszy niż 40 g i mniejszy niż 2 żółtka. Jeśli wychodzi więcej, jest błąd.
Jak przygotować się do egzaminu z przeliczania receptur na porcje?
Ćwicz schemat: 1) policz współczynnik skali, 2) przemnóż wszystkie składniki, 3) zrób kontrolę sensowności. Warto robić zadania z różnymi skalami (np. 12→8, 15→6), bo wtedy uczysz się nie tylko "połowy", ale też ułamków i proporcji.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 75% zdających egzamin. średnio łatwe

Według specjalistów z branży: "Skoro na 10 porcji potrzeba 40 g mąki i 2 żółtka, to na 5 porcji (czyli połowę) potrzeba połowy każdej ilości."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Proporcjonalność prosta" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Proporcjonalno%C5%9B%C4%87_prosta (dostęp: 2026-03-01)
  • Khan Academy (PL): "Stosunek i proporcje" – https://pl.khanacademy.org/math/arithmetic/arith-review-ratios-proportions (dostęp: 2026-03-01)
  • CKE: "Informator o egzaminie zawodowym" (opis wymagań ogólnych, w tym umiejętności rachunkowych w zadaniach) – https://cke.gov.pl/egzamin-zawodowy/ (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki i materiały szkolne do matematyki: proporcje i skala
  • Materiały dydaktyczne z technologii gastronomicznej o standaryzacji receptur
  • Zeszyty ćwiczeń z kalkulacji gastronomicznej (przeliczanie porcji, gramatur)
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego