KWALIFIKACJA ROL2 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 36.
Dobierz nastawienia dźwigni regulacyjnych oraz prędkość jazdy ciągnika z rozsiewaczem zawieszanym RNZ (NO12) w celu wysiewu soli potasowej w dawce 250 kg/ha, przy szerokości roboczej 6 m.
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi wysiewu nawozów, w szczególności soli potasowej i mocznika, w kontekście
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dobór dawki wysiewu w rozsiewaczu RNZ (NO12) wykonuje się z tabeli/nomogramu producenta dla danego nawozu i szerokości roboczej.
Dla soli potasowej, 6 m i 250 kg/ha tabela wskazuje nastawy obu dźwigni na 12 oraz prędkość jazdy 7,2 km/h. Pozostałe kombinacje odpowiadają innym dawkom.

Pełne wyjaśnienie:

W rozsiewaczach nawozów mineralnych dawka w kg/ha zależy od dwóch grup czynników: wydatku nawozu z otworu dozującego (ustawienia mechanizmu regulacji) oraz prędkości jazdy i szerokości roboczej, które decydują o tym, na jaką powierzchnię "rozłoży się" dana ilość materiału w jednostce czasu.

W tym typie zadania nastawy dźwigni regulacyjnych i prędkość dobiera się na podstawie tabeli wysiewu producenta przeznaczonej dla konkretnego modelu rozsiewacza i konkretnego nawozu (tu: sól potasowa). Dla zadanej szerokości roboczej 6 m i wymaganej dawki 250 kg/ha tabela wskazuje zestaw: dźwignia górna 12, dźwignia dolna 12 oraz prędkość 7,2 km/h.

Dlaczego pozostałe propozycje są niepoprawne? Zestaw "dźwignia górna 9, dźwignia dolna 9, prędkość 7,2 km/h" oznacza mniejszy wydatek nawozu przy tej samej prędkości, więc w praktyce da niższą dawkę na hektar. Zestaw "dźwignia górna 7, dźwignia dolna 7, prędkość 5,4 km/h" dodatkowo zmienia prędkość, ale nadal nie odpowiada kombinacji z tabeli dla 250 kg/ha i 6 m. Z kolei "dźwignia górna 11, dźwignia dolna 11, prędkość 9,0 km/h" łączy inne nastawy z większą prędkością, co w tabelach zwykle odpowiada innej dawce (często niższej przy większej prędkości, jeśli wydatek nie rośnie proporcjonalnie).

W praktyce egzaminacyjnej warto pamiętać o dwóch zasadach: (1) zawsze dobieraj ustawienia z tabeli dla danego nawozu, bo granulacja i gęstość nasypowa zmieniają przepływ; (2) jeśli warunki polowe wymuszają inną prędkość, poprawkę wykonuje się przez kalibrację (próbę kręconą) i korektę nastaw, a nie przez "zgadywanie" wartości.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Nastawy dobiera się z tabeli wysiewu producenta dla danego modelu rozsiewacza, nawozu i szerokości roboczej. Najpierw wybiera się wiersz dla nawozu (np. sól potasowa), potem kolumnę dla szerokości (np. 6 m) i odczytuje ustawienia dźwigni oraz zalecaną prędkość jazdy.
Bo dawka kg/ha wynika z relacji: ile nawozu wypada w czasie oraz jak szybko rośnie powierzchnia "obsiana" (zależy od prędkości i szerokości). Jeśli jedziesz szybciej, aby utrzymać tę samą dawkę, zwykle trzeba zwiększyć wydatek (większe otwarcie), a przy wolniejszej jeździe wydatek można zmniejszyć.
To elementy regulacji dawkowania w rozsiewaczu: ustawiają stopień otwarcia mechanizmu dozującego (a więc wydatek nawozu). W wielu modelach obie strony powinny mieć ustawienia zgodne lub symetryczne, aby uzyskać równomierny wypływ. Dokładne znaczenie skali zależy od instrukcji RNZ (NO12).
W praktyce nie jest to pewne. Konkretne liczby (np. 12/12 i 7,2 km/h) wynikają z tabeli dla danego modelu i nawozu. Bez tabeli można opisać zasadę doboru, ale nie da się wiarygodnie "wyliczyć" samych nastaw skali dźwigni, bo są one charakterystyczne dla konstrukcji rozsiewacza.
Typowe błędy to: dobieranie ustawień "na pamięć" z innego nawozu, pomijanie szerokości roboczej, ustawienie różnych wartości po lewej i prawej stronie, oraz jazda inną prędkością niż w tabeli. Skutkiem bywa przenawożenie lub niedonawożenie, a także nierównomierność rozrzutu.
Stosuje się próbę kręconą (kalibrację): odmierza się ilość nawozu wysianą w określonym czasie/na określony odcinek przy zadanych nastawach, a następnie przelicza na kg/ha. Wynik porównuje się z dawką docelową i w razie potrzeby koryguje nastawy lub prędkość, zachowując równomierność pracy rozsiewacza.
Korekta bywa potrzebna, gdy zmienia się nawóz (inna granulacja), jest wysoka wilgotność i nawóz się "klei", różni się gęstość nasypowa partii, lub gdy warunki polowe wymuszają inną prędkość. Wtedy tabela jest punktem wyjścia, a doprecyzowanie uzyskuje się przez kalibrację i próbę roboczą.
Bo dawka kg/ha zależy od powierzchni pokrytej w jednostce czasu. Przy większej szerokości ta sama ilość nawozu rozkłada się na większy pas, więc dawka na hektar maleje; przy mniejszej szerokości rośnie. Dlatego tabele wysiewu są zawsze powiązane z konkretną szerokością roboczą ustawioną dla danego rozsiewacza.
Nie zawsze. Różne nawozy mają inną granulację, gęstość nasypową i podatność na pylenie lub zawilgocenie, co wpływa na przepływ przez szczelinę dozującą oraz na obraz rozrzutu. Dlatego producenci podają osobne tabele dla poszczególnych nawozów lub grup nawozów, a w praktyce zaleca się kontrolę dawki.
Najpierw zidentyfikuj dane: nawóz, dawkę kg/ha, szerokość roboczą i model maszyny. Potem odszukaj w tabeli/na wykresie producenta odpowiedni wiersz i kolumnę oraz odczytaj komplet: ustawienia regulacji i prędkość. Na końcu sprawdź, czy wszystkie wartości dotyczą tej samej szerokości i tego samego nawozu.
info

Statystycznie 66% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że pozostałe kombinacje odpowiadają innym dawkom.

Materiały:

  • Instrukcja obsługi oraz tabela wysiewu dla rozsiewacza RNZ (NO12) używanego w pracowni/gospodarstwie
  • Materiały dydaktyczne z eksploatacji maszyn do nawożenia (rozsiewacze, zasady kalibracji)
  • Ćwiczenia praktyczne: próba kręcona i wyznaczanie dawki kg/ha

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego