KWALIFIKACJA ELM2 + ELM5 - STYCZEŃ 2012

PYTANIE NR 26.
Dobierz wartość rezystora połączonego w szereg z diodą LED niebieską UD=3,8 V tak, aby przy zasilaniu napięciem 8 V płynął przez nią prąd o wartości ID=10 mA
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny, który jest częścią pytania egzaminacyjnego związanego z kwalifikacjami
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rezystor szeregowy musi przejąć różnicę napięć między zasilaniem a spadkiem na LED.
UR=8 V − 3,8 V = 4,2 V. Przy I=10 mA = 0,01 A otrzymujemy R=U/I=4,2/0,01=420 Ω. Taka wartość ogranicza prąd do ok. 10 mA.

Pełne wyjaśnienie:

W połączeniu szeregowym LED z rezystorem prąd w całym obwodzie jest taki sam, dlatego to rezystor pełni rolę elementu ograniczającego prąd diody. Do obliczeń przyjmujemy podany spadek napięcia na niebieskiej LED: UD=3,8 V oraz napięcie zasilania 8 V.

Najpierw wyznaczamy napięcie, które ma się odłożyć na rezystorze:

UR = Uzas − UD = 8 V − 3,8 V = 4,2 V

Następnie zamieniamy prąd z miliamperów na ampery, bo w prawie Ohma używamy jednostek podstawowych:

I = 10 mA = 0,01 A

Stosujemy prawo Ohma:

R = UR / I = 4,2 V / 0,01 A = 420 Ω

Dlatego odpowiedź "420 Ω" jest poprawna. Pozostałe wartości prowadzą do innych prądów: "220 Ω" da prąd większy (około 19 mA), co może przekroczyć zakładany punkt pracy i zwiększyć ryzyko przegrzewania. "120 Ω" spowoduje jeszcze większy prąd (około 35 mA), co często jest już niebezpieczne dla typowej diody sygnalizacyjnej. "820 Ω" ograniczy prąd zbyt mocno (około 5 mA), więc dioda będzie świecić słabiej niż przy 10 mA.

W praktyce trzeba pamiętać, że UD zależy od prądu i temperatury, a rezystory mają tolerancję. Na egzaminie przyjmuje się jednak wartości z treści zadania i wynik obliczeń bez dodatkowych założeń.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj prawa Ohma dla rezystora: R=(Uzas−UD)/I. Najpierw policz napięcie na rezystorze (różnica napięć), potem zamień mA na A i wykonaj dzielenie. To standardowa metoda doboru rezystora ograniczającego prąd LED.
Bo część napięcia odkłada się na przewodzącej diodzie jako spadek UD. Rezystor ma "przejąć" pozostałą część napięcia i na tej podstawie ograniczyć prąd. W szeregu suma spadków napięć równa się napięciu zasilania.
Za mały rezystor spowoduje zbyt duży prąd. LED może świecić jaśniej, ale rośnie ryzyko przegrzania, skrócenia żywotności lub uszkodzenia. W praktyce może to też przeciążyć wyjście zasilacza lub port sterujący, jeśli ma ograniczoną wydajność prądową.
Za duży rezystor ograniczy prąd poniżej założonej wartości, więc dioda będzie świecić słabiej lub może być słabo widoczna. Układ zwykle będzie bezpieczny, ale nie spełni wymagań jasności. To częsty błąd, gdy ktoś myli mA z A lub wybiera "na zapas" zbyt dużą rezystancję.
1 mA to 0,001 A, więc 10 mA = 10 × 0,001 A = 0,01 A. Ta zamiana jest kluczowa, bo podstawienie 10 zamiast 0,01 całkowicie zmieni wynik. Na egzaminie warto zawsze zapisać zamianę jednostek jako osobny krok.
W typowych zadaniach rachunkowych przyjmuje się UD jako wartość stałą podaną w treści, aby móc policzyć rezystor jednym wzorem. W praktyce UD zależy od prądu i temperatury, ale to zwykle wykracza poza prosty poziom obliczeń egzaminacyjnych.
Przekształć wzór: I=(Uzas−UD)/R. Najpierw liczysz napięcie na rezystorze, potem dzielisz przez rezystancję. To przydatne, gdy chcesz sprawdzić, czy dana wartość z szeregu (np. 220 Ω) nie da zbyt dużego prądu.
To typowe wartości rezystorów spotykane w praktyce (różne szeregi wartości) oraz takie, które w zadaniu dają wyraźnie różne prądy. Na egzaminie wybiera się wynik dokładny z obliczeń, a w praktyce często dobiera się najbliższą wartość handlową i ocenia, jaki prąd wtedy popłynie.
Najczęstsze błędy to: brak odejmowania UD (liczenie R=U/I z 8 V), pomylenie mA z A, błędne odejmowanie 8−3,8 oraz wybór "znanej" wartości bez liczenia. Pomaga zapis kroków: UR, konwersja prądu, dopiero potem R.
Przećwicz kilka wariantów: różne Uzas, różne UD i prądy (5 mA, 10 mA, 20 mA). Zawsze zapisuj jednostki i zamianę mA→A. Warto też umieć policzyć prąd dla podanego rezystora, by szybko weryfikować odpowiedzi.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 66% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że rezystor szeregowy musi przejąć różnicę napięć między zasilaniem a spadkiem na LED.UR=8 V − 3,8 V = 4,2 V.

Źródła:

  • All About Circuits, "LED Circuits: Series Resistor", https://www.allaboutcircuits.com/textbook/semiconductors/chpt-3/led-circuits/ - accessed 2026-02-27
  • Wikipedia (en), "Ohm's law", https://en.wikipedia.org/wiki/Ohm%27s_law - accessed 2026-02-27
  • Wikipedia (en), "Light-emitting diode", sekcja o napięciu przewodzenia, https://en.wikipedia.org/wiki/Light-emitting_diode - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Podręcznik z podstaw elektroniki (prawo Ohma, elementy bierne i półprzewodnikowe)
  • Noty aplikacyjne o zasilaniu diod LED i doborze rezystora szeregowego
  • Karty katalogowe (datasheet) diod LED – zależność U<sub>F</sub> od prądu i temperatury

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego