KWALIFIKACJA MEC3 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 16.
Dobierz wymiary wpustu do montażu koła łańcuchowego o średnicy d = 48 mm na wale. Skorzystaj z danych w tabeli.
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi technicznymi, która jest częścią pytania egzaminacyjnego związanego z kwalifikacją
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dobór wpustu wykonuje się przez odczyt z tabeli wymiarów znormalizowanych na podstawie średnicy wału d = 48 mm. Dla tej średnicy tabela wskazuje przekrój 14 × 9 oraz właściwą długość 40, więc poprawny jest wpust 14 × 9 × 40. Pozostałe odpowiedzi nie odpowiadają zakresowi średnicy lub mają niezgodną długość.

Pełne wyjaśnienie:

W połączeniu wał–piasta (np. wał i koło łańcuchowe) wpust pryzmatyczny służy do przenoszenia momentu obrotowego i ustalenia wzajemnego położenia elementów. Wymiary wpustu zapisuje się zwykle jako b × h × L, czyli szerokość, wysokość i długość.

W tym zadaniu kluczową informacją jest średnica d = 48 mm. Zgodnie z typową metodyką doboru elementów znormalizowanych nie "zgaduje się" wymiarów, tylko odczytuje je z tabeli przypisanej do zakresów średnic wałów. Dla średnicy 48 mm tabela wskazuje wpust o przekroju 14 × 9 oraz długości 40, dlatego poprawna odpowiedź to 14 × 9 × 40.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • 12 × 8 × 80 – przekrój 12 × 8 jest przypisany do mniejszych średnic; dodatkowo długość 80 może nie wynikać z tabeli dla tej średnicy i nie jest tu potwierdzona.
  • 16 × 10 × 48 – przekrój 16 × 10 jest typowy dla większych średnic niż 48 mm; częstą pułapką jest też wybór długości "48", bo kojarzy się z daną z treści, ale długość dobiera się z tabeli, a nie równa średnicy.
  • 18 × 11 × 60 – przekrój 18 × 11 jest jeszcze większy i nie odpowiada średnicy 48 mm; taki wybór może wynikać z założenia "im większy, tym lepszy", co nie jest prawidłowe w doborze elementów znormalizowanych.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw upewnij się, że d dotyczy wału, potem znajdź w tabeli właściwy przedział średnic, a dopiero na końcu wybierz b × h i pasującą długość L. To ogranicza błędy przesunięcia wiersza/kolumny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wpust to element znormalizowany umieszczany w rowkach wału i piasty, który umożliwia przeniesienie momentu obrotowego oraz ustalenie położenia koła (np. łańcuchowego) na wale. Nie zastępuje on zabezpieczenia osiowego (np. nakrętki, pierścienia), a dotyczy głównie przenoszenia obrotu.
Zapis b × h × L oznacza: b – szerokość wpustu, h – wysokość (grubość), L – długość. Na egzaminie trzeba uważać, aby nie pomylić długości z innymi danymi z treści (np. ze średnicą wału).
Najpierw w tabeli znajdujesz przedział średnic obejmujący daną wartość (tu: 48 mm). Z tego wiersza odczytujesz zalecany przekrój wpustu b × h oraz dopuszczalne/zalecane długości L. Dopiero potem porównujesz z odpowiedziami i wybierasz identyczny zestaw wymiarów.
Dobór "na zapas" może być błędny, bo rowki pod wpust mają ściśle określone wymiary i osłabiają wał oraz piastę. Zbyt duży wpust wymaga większego rowka, co może pogorszyć wytrzymałość wału, utrudnić montaż i spowodować niezgodność z kołem/ piastą. Stosuje się wymiary z tabel/norm.
Nie. To częsta pułapka. Długość wpustu L dobiera się do długości piasty i zaleceń tabeli (szereg długości). Średnica wału służy do wyboru przekroju b × h, a długość wynika z konstrukcji piasty oraz zakresów/typowych długości podanych w tablicach.
Najczęstsze błędy to: wybór wiersza dla sąsiedniej średnicy (przesunięcie o jedną pozycję), pomylenie kolumn b i h, oraz dopasowanie odpowiedzi "na oko" (np. wybór długości równej liczbie z treści). Pomaga zaznaczenie w tabeli dokładnie przedziału obejmującego średnicę.
Koło łańcuchowe montuje się na wpust, gdy ma przenosić moment obrotowy z wału na łańcuch (lub odwrotnie) i trzeba zapewnić pewne sprzężenie obrotowe. To typowe w napędach maszyn, przenośnikach, przekładniach łańcuchowych. Wpust ułatwia też demontaż w serwisie.
W praktyce porównuje się przekrój wpustu z wymiarami rowka (np. suwmiarką lub sprawdzianami) oraz kontroluje, czy wpust wchodzi bez nadmiernego luzu i bez wbijania "na siłę". Należy też sprawdzić dopasowanie w piaście i czy długość nie koliduje z elementami ustalającymi.
Nie w pełni. Wpust przenosi głównie moment obrotowy, natomiast przed przesuwem osiowym zwykle stosuje się osobne rozwiązania: pierścienie osadcze, nakrętki, podkładki, kołki, tuleje zaciskowe lub opory konstrukcyjne. W zadaniach egzaminacyjnych warto rozróżniać te funkcje.
Przećwicz szybkie wyszukiwanie w tabelach: najpierw średnica wału → potem przekrój b × h → na końcu długość L. Ucz się też typowych zakresów i zapisu wymiarów. Warto robić zadania na różnych średnicach i kontrolować, czy nie mylisz danych z treści (średnica, długość piasty, długość wpustu).
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 46% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że pozostałe odpowiedzi nie odpowiadają zakresowi średnicy lub mają niezgodną długość.

Materiały:

  • Tablice elementów normalnych stosowanych w budowie maszyn (wpusty, kliny, wielowypusty)
  • Podręczniki z podstaw konstrukcji maszyn (rozdziały: połączenia rozłączne, wały i piasty)
  • Materiały szkoleniowe z czytania dokumentacji technicznej i doboru elementów znormalizowanych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego