KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 30.
Dokonano pomiaru wartości rezystancji pomiędzy zaciskami uzwojeń silnika trójfazowego, którego tabliczkę zaciskową przedstawiono na rysunku. Na podstawie zamieszczonych w tabeli wyników pomiarów określ, które uzwojenia silnika są uszkodzone.
Ilustracja przedstawia tabliczkę zaciskową silnika trójfazowego oraz tabelę z wynikami pomiarów rezystancji pomiędzy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Uszkodzone uzwojenie rozpoznaje się po wynikach odstających od pozostałych faz.
W sprawnym silniku trójfazowym rezystancje faz są zbliżone. Jeśli w tabeli pomiarów dla dwóch faz pojawia się brak ciągłości (bardzo duża rezystancja) lub wyraźnie inna wartość niż dla trzeciej, wskazuje to na uszkodzenie tych uzwojeń. Tu odchylenia dotyczą faz V i W.

Pełne wyjaśnienie:

W diagnostyce silnika trójfazowego pomiar rezystancji między zaciskami uzwojeń jest podstawową metodą wstępnego wykrywania uszkodzeń elektrycznych. W typowym, sprawnym silniku trzy uzwojenia fazowe mają podobną konstrukcję, więc ich rezystancje (mierzone w porównywalnych warunkach) są zbliżone. Niewielkie różnice mogą wynikać z tolerancji wykonania i temperatury, ale nie powinno być dużej asymetrii.

Za sygnały uszkodzenia uzwojenia uznaje się w szczególności:

  • brak ciągłości (rezystancja bardzo duża/"nieskończona") – typowo przerwa w uzwojeniu lub w połączeniu na zaciskach,
  • znacznie zaniżoną rezystancję względem pozostałych – możliwe zwarcie międzyzwojowe (często wymaga też innych testów, bo omomierz może nie wykryć każdego zwarcia),
  • wyraźną asymetrię – jedna faza "odstaje" od dwóch pozostałych, co sugeruje lokalny problem w tym uzwojeniu.

Aby poprawnie wskazać, które uzwojenia są uszkodzone, trzeba połączyć schemat zacisków na tabliczce z tym, jakie pary zacisków odpowiadają danej fazie, a następnie odczytać z tabeli, dla których faz wyniki są nieprawidłowe. Odpowiedź "W fazie V i w fazie W" jest właściwa, ponieważ to właśnie dla tych dwóch faz wyniki pomiarów wskazują stan niezgodny z oczekiwanym (np. brak ciągłości lub wyraźnie inna rezystancja), podczas gdy faza U zachowuje parametry typowe dla uzwojenia sprawnego.

Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo nie obejmują wszystkich faz z odchyleniami albo wskazują fazę, dla której wyniki są porównywalne ze stanem prawidłowym:

  • "Tylko w fazie U" – błąd zwykle wynika z mylnego przypisania par zacisków do fazy U.
  • "Tylko w fazie V" – pomija drugą fazę z nieprawidłowym wynikiem, co jest częstym skutkiem skupienia się na pierwszej zauważonej anomalii.
  • "W fazie U i w fazie W" – wskazuje jedną fazę poprawną i jedną niepoprawną, co często jest efektem odczytu tabeli bez uwzględnienia układu zacisków.

W praktyce po stwierdzeniu uszkodzenia zaleca się wykonać także pomiar rezystancji izolacji (np. megomomierzem) oraz – jeśli to możliwe – testy porównawcze (symetria prądów, test impulsowy), aby potwierdzić rodzaj uszkodzenia i uniknąć błędnej diagnozy spowodowanej np. słabym stykiem na zacisku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Porównaj rezystancje trzech faz: w sprawnym silniku są zbliżone. Uszkodzenie sugeruje brak ciągłości (bardzo duża rezystancja) albo wyraźna asymetria (jedna lub dwie fazy mają istotnie inną wartość). Zawsze interpretuj wyniki zgodnie z połączeniami na tabliczce zaciskowej.
Uzwojenia fazowe są wykonane z podobnej liczby zwojów i z przewodu o tej samej średnicy, więc ich opór elektryczny jest zbliżony. Duże różnice zwykle oznaczają przerwę, zwarcie międzyzwojowe albo problem z połączeniem na zacisku (np. poluzowana śruba).
Najczęściej oznacza to przerwę w obwodzie: przepalone uzwojenie, uszkodzony przewód doprowadzający albo brak kontaktu na tabliczce zaciskowej. Zanim uznasz uzwojenie za spalone, sprawdź też stan mostków i dokręcenie zacisków.
Niska rezystancja może wskazywać zwarcie, ale nie zawsze da się je pewnie potwierdzić samym omomierzem. Zwarcia międzyzwojowe bywają "subtelne" i wymagają testów dodatkowych (np. porównania prądów jałowych, testu impulsowego). Omomierz jest jednak dobrym badaniem wstępnym.
Standardowo wykonuje się też pomiar rezystancji izolacji (megomomierzem) między uzwojeniami a obudową oraz – jeśli warunki pozwalają – próby funkcjonalne (symetria prądów, nagrzewanie). To pomaga odróżnić problem uzwojeń od np. uszkodzeń połączeń lub zasilania.
Tabliczka zaciskowa pokazuje, które zaciski należą do poszczególnych uzwojeń oraz jak są łączone (np. gwiazda/trójkąt). Dzięki temu wiesz, między którymi zaciskami mierzysz konkretną fazę. Bez tego łatwo przypisać wynik do niewłaściwego uzwojenia.
Gdy występują słabe styki na zaciskach, zabrudzone połączenia, różna temperatura uzwojeń albo gdy miernik ma zbyt małą dokładność dla niskich oporów. Wtedy pojawiają się pozorne różnice. Warto wykonać pomiar kilkukrotnie oraz sprawdzić połączenia mechaniczne.
Najczęstsze to: pomylenie zacisków i faz, odczyt tabeli bez uwzględnienia mostków na tabliczce, uznanie małej różnicy za uszkodzenie oraz nieuwzględnienie temperatury. Pomaga zasada: najpierw identyfikuj pary zacisków dla faz, dopiero potem porównuj wartości.
Równe rezystancje to dobry znak, ale nie gwarantują pełnej sprawności. Możliwe są uszkodzenia izolacji, zawilgocenie, uszkodzenia mechaniczne lub zwarcia, które słabo widać w pomiarze DC. Dlatego w praktyce łączy się pomiar rezystancji z pomiarem izolacji i obserwacją pracy.
Ćwicz: (1) rozpoznawanie tabliczki zaciskowej i połączeń, (2) przypisywanie par zacisków do faz, (3) porównywanie trzech wartości rezystancji i wskazywanie odstających. Ucz się też typowych objawów: przerwa = bardzo duża rezystancja, asymetria = podejrzenie uszkodzenia.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 65% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że uszkodzone uzwojenie rozpoznaje się po wynikach odstających od pozostałych faz.W sprawnym silniku trójfazowym rezystancje faz są zbliżone.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Silnik indukcyjny" – opis silnika trójfazowego i uzwojeń, https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_indukcyjny (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (PL): "Rezystancja elektryczna" – pojęcie rezystancji i pomiar omomierzem, https://pl.wikipedia.org/wiki/Rezystancja_elektryczna (dostęp: 2026-02-28)
  • All About Circuits: "Three-Phase Circuits" (podstawy obwodów trójfazowych – kontekst pomiarów i zależności), https://www.allaboutcircuits.com/textbook/alternating-current/chpt-10/three-phase-circuits/ (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z działu: maszyny elektryczne (silniki indukcyjne, uzwojenia, tabliczki zaciskowe)
  • Instrukcje serwisowe producentów silników dotyczące pomiarów uzwojeń i interpretacji asymetrii
  • Materiały szkolne z metrologii elektrycznej (pomiar małych rezystancji, błędy pomiaru, dobór miernika)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego