KWALIFIKACJA ELE1 - TEST WIEDZY NR 7

PYTANIE NR 4.
Rozważ układ z kondensatorem o pojemności 10μF i rezystorem o rezystancji 1kΩ. Jaki jest czas ładowania kondensatora do 63% jego napięcia końcowego?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Czas dojścia do ok. 63% napięcia końcowego w obwodzie RC jest równy stałej czasowej τ.
Liczymy: τ=R·C=1 kΩ · 10 µF = 1000 Ω · 10·10−6 F = 0,01 s = 10 ms.
Dlatego poprawny wynik to 10 ms.

Pełne wyjaśnienie:

W obwodzie z rezystorem i kondensatorem (RC) napięcie na kondensatorze podczas ładowania rośnie wykładniczo. Kluczowym parametrem jest stała czasowa oznaczana zwykle jako τ, zdefiniowana zależnością:

τ = R · C

Po czasie równym jednej stałej czasowej τ napięcie kondensatora osiąga wartość 1 − e−1 napięcia końcowego, czyli w przybliżeniu 63% (dokładniej ok. 63,2%). Dlatego pytanie o "czas do 63%" wprost sprowadza się do policzenia τ.

Dane: R = 1 kΩ, C = 10 µF. Najpierw zamieniamy jednostki:

  • 1 kΩ = 1000 Ω
  • 10 µF = 10 · 10−6 F

Obliczenie:

τ = 1000 · (10 · 10−6) s = 10000 · 10−6 s = 10−2 s = 0,01 s = 10 ms.

Dlaczego pozostałe wyniki są błędne?

  • 1 ms jest 10 razy za małe; zwykle wynika z pominięcia czynnika 10 w pojemności 10 µF albo błędnej zamiany kΩ na Ω.
  • 100 ms jest 10 razy za duże; często to skutek przesunięcia przecinka lub zamiany µF jakby było 10−5 F.
  • 1 s jest 100 razy za duże; to typowy efekt całkowitego braku kontroli jednostek i rzędów wielkości.

W praktyce, aby szybko oceniać wyniki, warto sprawdzać rząd wielkości: 1 kΩ · 1 µF daje 1 ms, więc 1 kΩ · 10 µF powinno dać około 10 ms.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stała czasowa (τ) to miara "szybkości" ładowania i rozładowania kondensatora w obwodzie RC. Definiuje się ją jako τ = R · C. Po czasie τ napięcie na kondensatorze podczas ładowania osiąga ok. 63% wartości końcowej.
Wynika to z przebiegu wykładniczego. Dla ładowania: U(t)=Ukońcowe·(1−e−t/τ). Gdy t=τ, mamy 1−e−1≈0,632, czyli ok. 63%. To praktyczny punkt odniesienia do szybkich obliczeń i pomiarów.
Dla idealnego obwodu RC czas do 63% jest równy jednej stałej czasowej: t≈τ. Najpierw liczysz τ=R·C, pilnując jednostek (kΩ→Ω, µF→F), a potem wynik w sekundach zamieniasz np. na milisekundy.
Najczęstsza poprawna ścieżka to zamiana do jednostek podstawowych: kΩ na Ω (1 kΩ = 1000 Ω) oraz µF na F (1 µF = 10−6 F). Wtedy τ=R·C wyjdzie w sekundach, bo Ω·F = s.
W zadaniach egzaminacyjnych zwykle podaje się 63% jako przybliżenie. Dokładniej jest to ok. 63,2%, bo wynika z 1−e−1. Różnica jest mała i w typowych obliczeniach technicznych nie zmienia doboru odpowiedzi.
Najczęściej myli się prefiksy jednostek (k, m, µ) lub pomija potęgę 10 przy µF. Drugi błąd to brak kontroli rzędu wielkości: warto pamiętać, że 1 kΩ · 1 µF ≈ 1 ms, co ułatwia szybkie sprawdzenie wyniku.
Obwody RC pojawiają się m.in. w filtrach wejściowych, układach opóźniających, układach formowania impulsów oraz w prostych układach eliminacji drgań styków. W serwisie przydaje się to do oceny "czy kondensator jeszcze trzyma parametry".
Podajesz skok napięcia na obwód RC i obserwujesz napięcie na kondensatorze. Mierzysz czas od startu do osiągnięcia ok. 63% wartości końcowej. Ten czas to τ. Jeśli różni się znacząco od obliczeń, podejrzewa się zmianę R lub C (tolerancja, uszkodzenie).
To różne punkty na tej samej krzywej wykładniczej. Do ok. 63% potrzeba 1·τ. Do ok. 95% potrzeba kilku stałych czasowych (bo przebieg "dobiega" coraz wolniej). Na egzaminie ważne jest, by nie utożsamiać 95% z 1·τ.
Dla modelu idealnego (stałe R i C) nie: τ=R·C nie zależy od wartości napięcia. Napięcie wpływa na poziom końcowy, ale kształt czasowy w jednostkach τ jest taki sam. W praktyce wpływ mogą mieć nieliniowości elementów, ale to osobny temat.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 62% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że czas dojścia do ok. 63% napięcia końcowego w obwodzie RC jest równy stałej czasowej τ.Liczymy: τ=R·C=1 kΩ · 10 µF = 1000 Ω · 10·10−6 F = 0,01 s = 10 ms.Dlatego poprawny wynik to 10 ms.

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Obw%C3%B3d_RC - dostęp 2026-03-01
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Sta%C5%82a_czasowa - dostęp 2026-03-01
  • https://www.electronics-tutorials.ws/rc/rc_1.html - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Notatki z podstaw elektrotechniki/elektroniki: obwody RC i przebiegi wykładnicze
  • Ćwiczenia rachunkowe z przeliczania jednostek (Ω, kΩ, F, µF, ms)
  • Laboratoria: pomiar ładowania/rozładowania kondensatora oscyloskopem

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego