KWALIFIKACJA SPO3 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 5.
Drażliwość, senność, opóźniona reakcja na bodźce są objawami niezaspokojenia potrzeby
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Drażliwość, senność i opóźniona reakcja na bodźce to typowe skutki niewyspania oraz przemęczenia.
W opiece nad osobą starszą takie sygnały wskazują przede wszystkim na niezaspokojenie potrzeby snu i odpoczynku, a nie na potrzebę afiliacji czy oddychania.

Pełne wyjaśnienie:

Objawy takie jak drażliwość, senność oraz opóźniona reakcja na bodźce najczęściej wiążą się z niezaspokojeniem potrzeby snu. Brak odpowiedniej ilości snu lub sen niskiej jakości pogarsza koncentrację, wydłuża czas reakcji, obniża tolerancję na stres i nasila rozdrażnienie. U osoby starszej może to dodatkowo zwiększać ryzyko potknięć i upadków, ponieważ spowolnienie reakcji utrudnia bezpieczne poruszanie się i adekwatne reagowanie na sytuacje.

Odpowiedź "snu." jest więc właściwa, bo wskazane w pytaniu objawy tworzą spójny obraz przemęczenia/niewyspania. W praktyce opiekun powinien wtedy zwrócić uwagę na higienę snu i warunki odpoczynku (np. ograniczenie hałasu i światła w nocy, stały rytm dnia, przerwy na odpoczynek, dostosowanie aktywności do możliwości podopiecznego).

Odpowiedź "afiliacji." dotyczy potrzeby kontaktów społecznych i przynależności. Jej niezaspokojenie częściej objawia się poczuciem osamotnienia, wycofaniem, smutkiem lub nasileniem skarg, a nie typową sennością i spowolnieniem reakcji.

Odpowiedź "oddychania." odnosi się do potrzeby fizjologicznej, ale jej niezaspokojenie kojarzy się raczej z dusznością, sinicą, niepokojem, przyspieszeniem oddechu czy spadkiem tolerancji wysiłku. Same: drażliwość, senność i opóźnione reakcje mogą występować w różnych stanach, jednak bez dodatkowych objawów oddechowych nie są najbardziej charakterystyczne dla zaburzeń oddychania.

Odpowiedź "nawodnienia." (odwodnienie) częściej daje objawy takie jak suchość w ustach, zagęszczenie moczu, spadek elastyczności skóry, zawroty głowy czy osłabienie. Senność bywa możliwa, ale w pytaniu zestaw objawów bardziej jednoznacznie pasuje do braku snu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się jednocześnie senność i spowolnienie reakcji, najpierw rozważ potrzeby związane ze snem/odpoczynkiem, a dopiero potem inne przyczyny, które zwykle mają dodatkowe, bardziej swoiste objawy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To wolniejsze niż zwykle odpowiadanie na dźwięk, dotyk, polecenie lub sytuację w otoczeniu. Może wynikać m.in. ze zmęczenia i niewyspania, ale też z chorób, leków czy odwodnienia. W opiece ważna jest obserwacja zmian względem "normy" podopiecznego.
Najczęściej są to: senność w ciągu dnia, rozdrażnienie, spadek koncentracji, wolniejsze tempo wykonywania czynności i wydłużony czas reakcji. Często pojawia się też mniejsza motywacja do aktywności. Objawy warto oceniać łącznie, a nie na podstawie jednego sygnału.
Sen odpowiada za regenerację układu nerwowego. Gdy jest go za mało, spada tolerancja na stres i trudniej kontrolować emocje. U osób starszych może to skutkować łatwiejszym irytowaniem się, niechęcią do współpracy lub konfliktowością, mimo braku innych "widocznych" przyczyn.
Przy niewyspaniu dominują: senność, rozdrażnienie i spowolnienie reakcji. Przy odwodnieniu częściej występują: suchość w ustach, mniejsze oddawanie moczu, ciemniejszy mocz, zawroty głowy, osłabienie. W praktyce opiekun powinien sprawdzić nawyki picia, warunki snu i zgłosić wątpliwości.
Tak, zwłaszcza gdy dochodzi do niedotlenienia lub bezdechów sennych, ale zwykle pojawiają się dodatkowe sygnały, np. duszność, męczliwość, niepokój, zaburzenia snu, chrapanie. Na egzaminie ważne jest dopasowanie najbardziej typowej potrzeby do całego zestawu objawów z pytania.
Może pomóc w organizacji dnia: zapewnić spokojne warunki do snu, ograniczyć hałas i światło w nocy, zaplanować drzemki, zmniejszyć liczbę bodźców wieczorem i dostosować aktywności do możliwości. Jeśli objawy są nowe lub nasilone, należy poinformować personel medyczny/rodzinę.
Gdy jest nagła, znacznie większa niż zwykle, towarzyszy jej splątanie, osłabienie, upadki, duszność, gorączka lub objawy odwodnienia. Wtedy nie zakłada się wyłącznie braku snu, tylko wymaga to pilnej oceny przyczyny. Opiekun powinien obserwować i zgłosić zmiany.
Typowe są: wybieranie odpowiedzi "na skojarzenie" (np. nawodnienie przy każdym osłabieniu), ignorowanie zestawu objawów i skupienie na jednym słowie oraz mylenie potrzeb fizjologicznych z psychospołecznymi. Pomaga metoda: przeczytaj objawy, dopasuj najbardziej charakterystyczną potrzebę, dopiero potem sprawdź opcje.
To potrzeba kontaktu z innymi, przynależności i relacji. Jej niezaspokojenie częściej objawia się samotnością, obniżonym nastrojem, wycofaniem lub nadmiernym poszukiwaniem uwagi. Nie jest to potrzeba bezpośrednio związana z sennością i opóźnioną reakcją, jeśli brak innych danych.
Ucz się "pakietami" objawów: osobno dla snu/odpoczynku, nawodnienia, oddychania, bólu i bezpieczeństwa. Twórz krótkie fiszki: objawy → potrzeba → działania opiekuna. Na egzaminie szukaj najbardziej typowego dopasowania do całego zestawu objawów, a nie do pojedynczego słowa.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 65% zdających egzamin. średnie

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ do kwalifikacji SPO.2 z działu: potrzeby bio-psycho-społeczne osoby starszej
  • Podręczniki z podstaw opieki nad osobą starszą (rozdziały o obserwacji i zaspokajaniu potrzeb)
  • Notatki z zajęć o higienie snu i organizacji dnia podopiecznego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego