KWALIFIKACJA MEC9 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 6.
Dwa pręty o identycznych średnicach i długościach początkowych rozciągane są tą samą siłą. Wydłużenie pręta wykonanego z materiału o dwa razy większym module Younga będzie w porównaniu z drugim prętem
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wydłużenie pręta w zakresie sprężystym opisuje zależność ΔL = F·L/(A·E).
Przy tej samej sile F oraz identycznych: długości L i polu przekroju A, wydłużenie jest odwrotnie proporcjonalne do modułu Younga E. Gdy E jest 2× większy, to ΔL jest 2× mniejsze.

Pełne wyjaśnienie:

W rozciąganiu osiowym (dla pracy w zakresie sprężystym) korzysta się z zależności wynikającej z prawa Hooke’a i definicji modułu Younga:

  • naprężenie: σ = F/A
  • odkształcenie względne: ε = ΔL/L
  • moduł Younga: E = σ/ε, czyli ε = σ/E

Po podstawieniu otrzymujemy:

ε = (F/A)/E = F/(A·E), a więc ΔL = ε·L = F·L/(A·E).

W zadaniu oba pręty mają takie samo pole przekroju (identyczna średnica), tę samą długość początkową oraz są rozciągane tą samą siłą. Jedyną zmienną pozostaje moduł Younga E. Ponieważ ΔL jest odwrotnie proporcjonalne do E, to zwiększenie modułu Younga dwukrotnie powoduje zmniejszenie wydłużenia dwukrotnie.

Dlatego odpowiedź "2 razy mniejsze." jest poprawna.

Pozostałe propozycje są błędne, bo sugerują złą proporcję:

  • "2 razy większe." – to byłoby prawdą, gdyby wydłużenie rosło wraz z E, a w rzeczywistości większy E oznacza większą sztywność i mniejsze odkształcenie.
  • "4 razy większe." oraz "4 razy mniejsze." – w zadaniu nie ma czynnika, który dawałby zmianę czterokrotną (zmiana E jest dwukrotna, a zależność jest liniowa 1/E).

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawia się zmiana "2×" parametru materiałowego, najpierw ustal kierunek proporcjonalności (wprost czy odwrotnie), a dopiero potem dobieraj mnożnik.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Moduł Younga E to miara sztywności materiału w zakresie sprężystym: wiąże naprężenie z odkształceniem (E = σ/ε). Im większy E, tym mniejsze odkształcenie sprężyste przy tym samym obciążeniu i geometrii elementu.
Dla pręta rozciąganego osiowo w zakresie sprężystym stosuje się ΔL = F·L/(A·E). Wzór pokazuje, że wydłużenie rośnie z siłą i długością, a maleje z polem przekroju oraz z modułem Younga.
Bo E opisuje "opór" materiału przed sprężystym odkształceniem. Wzór ΔL = F·L/(A·E) ma E w mianowniku, więc po zwiększeniu E odkształcenie musi spaść. To praktycznie oznacza, że materiał jest sztywniejszy.
Najprościej zapisać schematycznie wzór i sprawdzić, czy dana wielkość jest w liczniku czy w mianowniku. Jeśli parametr jest w mianowniku (jak E), to wzrost parametru powoduje spadek wyniku, czyli zachodzi proporcjonalność odwrotna.
Tak. Średnica wpływa na pole przekroju A, a wydłużenie wynosi ΔL = F·L/(A·E). Większe A (grubszy pręt) oznacza mniejsze naprężenie i mniejsze wydłużenie. W tym zadaniu średnice są jednak identyczne, więc A się nie zmienia.
Typowe pomyłki to: odwrócenie proporcjonalności (mylenie, czy ΔL rośnie czy maleje z E), pominięcie stałych warunków (że F, L i A są takie same) oraz mylenie modułu Younga z wytrzymałością (np. granicą plastyczności).
Nie, jeśli pytanie dotyczy tylko porównania "ile razy" przy zmianie jednego parametru. Wystarczy zależność proporcjonalna z ΔL = F·L/(A·E): przy tych samych F, L i A, zmiana E dwukrotnie zmienia ΔL dwukrotnie w przeciwnym kierunku.
Wzór ΔL = F·L/(A·E) zakłada rozciąganie osiowe, stały przekrój, jednorodny materiał i pracę w zakresie sprężystym (liniowym). Przy uplastycznieniu, nieliniowości materiału, zmianie przekroju lub złożonym stanie naprężeń potrzebne są inne modele.
Aby ocenić wyłącznie wpływ E na wydłużenie, muszą być takie same: siła F, długość pręta L oraz pole przekroju A. Wtedy ΔL zależy już tylko od 1/E i łatwo porównać dwa materiały.
Warto opanować zestaw podstawowych zależności: σ = F/A, ε = ΔL/L, E = σ/ε oraz wynikowy wzór ΔL = F·L/(A·E). Następnie ćwiczyć zadania porównawcze "ile razy" bez liczenia, tylko na proporcjach.
info

Około 66% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Gdy E jest 2× większy, to ΔL jest 2× mniejsze."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Moduł Younga" – zależność między naprężeniem i odkształceniem, https://pl.wikipedia.org/wiki/Modu%C5%82_Younga (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Prawo Hooke’a" – liniowa zależność w zakresie sprężystym, https://pl.wikipedia.org/wiki/Prawo_Hooke%E2%80%99a (dostęp: 2026-03-01)
  • The Engineering ToolBox: "Elongation of a Bar" – wzór ΔL = F L / (A E), https://www.engineeringtoolbox.com/elongation-bar-d_1813.html (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręcznik do "Wytrzymałości materiałów" (dział: rozciąganie/ściskanie prętów, prawo Hooke’a)
  • Zbiór zadań z wytrzymałości materiałów – zadania na proporcjonalność ΔL od E, A, L i F
  • Notatki/ściąga ze wzorami: σ = F/A, ε = ΔL/L, E = σ/ε

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego