KWALIFIKACJA CHM3 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 6.
Dysponując wagą laboratoryjną o dokładności odczytu 10 mg, nie można przygotować odważki o masie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dokładność odczytu 10 mg oznacza, że waga wskazuje masę skokowo co 10 mg.
Aby odważka była możliwa do przygotowania, jej masa musi być wielokrotnością 10 mg. Masa 0,013 g to 13 mg, a 13 mg nie jest wielokrotnością 10 mg, więc takiej odważki nie da się przygotować na tej wadze.

Pełne wyjaśnienie:

"Dokładność odczytu 10 mg" w praktyce oznacza, że najmniejszy krok wskazania (działka odczytowa, rozdzielczość) wynosi 10 mg. Taka waga nie pokaże stabilnie wartości "pomiędzy" kolejnymi krokami, tylko będzie zaokrąglać/kwantować wynik do najbliższej wartości możliwej do wyświetlenia.

Dlatego przygotowując odważkę, trzeba sprawdzić, czy żądana masa jest wielokrotnością 10 mg (np. 10 mg, 20 mg, 30 mg itd.). Najwygodniej wszystko sprowadzić do tej samej jednostki:

  • 0,013 g = 13 mg. To nie jest wielokrotność 10 mg, więc nie da się odważyć dokładnie 13 mg na wadze o kroku 10 mg (waga pokaże np. 10 mg albo 20 mg).
  • 13 g = 13 000 mg. To jest wielokrotność 10 mg, więc taka odważka jest możliwa z punktu widzenia rozdzielczości.
  • 130 mg jest wielokrotnością 10 mg, więc również jest możliwe.
  • 1300 mg także jest wielokrotnością 10 mg, więc jest możliwe.

Typowa pułapka egzaminacyjna polega na pomyleniu jednostek: 0,013 g wygląda "mało", ale po przeliczeniu okazuje się 13 mg. Przy doborze wagi do dozowania w przemyśle chemicznym oznacza to, że dla bardzo małych dawek często stosuje się wagę o mniejszej działce (np. 1 mg) albo przygotowuje się roztwór/rozcieńczenie i waży większą masę pośrednią.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza, że najmniejszy krok wskazania (rozdzielczość) wynosi 10 mg. Waga nie pokaże wartości "pomiędzy" kolejnymi krokami, tylko wskaże masę jako wielokrotność 10 mg (np. 0 mg, 10 mg, 20 mg itd.).
Przelicz masę na miligramy i sprawdź, czy wynik dzieli się przez 10 bez reszty. Jeśli masa jest wielokrotnością 10 mg, to z punktu widzenia rozdzielczości jest możliwa do odważenia; jeśli nie, waga nie pozwoli uzyskać tej wartości.
0,013 g to 13 mg. Przy kroku 10 mg możliwe wskazania to 10 mg, 20 mg, 30 mg itd., więc 13 mg "wpada między" kroki. W praktyce odważysz najbliższą wielokrotność 10 mg, ale nie dokładnie 13 mg.
Tak, ponieważ 130 mg jest wielokrotnością 10 mg (130 = 13 × 10). Waga o rozdzielczości 10 mg może wskazać 130 mg bez konieczności "wchodzenia" między kroki odczytu.
Użyj zasady: 1 g = 1000 mg. Czyli aby zamienić g na mg, przesuń przecinek o 3 miejsca w prawo (np. 0,013 g → 13 mg). To ułatwia sprawdzenie, czy masa jest wielokrotnością 10 mg.
Najczęściej: mylenie rozdzielczości z "błędem", brak przeliczenia jednostek, zgubienie zera (np. 13 mg vs 130 mg) oraz automatyczne zaokrąglanie do 1 mg lub 0,001 g mimo że podano krok 10 mg.
Nie w sensie ścisłym. Rozdzielczość mówi o najmniejszym kroku wskazania, a dokładność/niepewność zależy też od kalibracji, obciążenia, warunków środowiska i klasy przyrządu. W tym typie zadania przyjmuje się jednak kryterium wielokrotności działki.
Gdy receptura wymaga bardzo małych dawek (np. dodatków, wskaźników, katalizatorów) liczonych w pojedynczych miligramach. Wtedy stosuje się wagę o rozdzielczości 1 mg lub przygotowuje się roztwór/rozcieńczenie i odważa większą masę pośrednią.
Sprawdź oczekiwaną masę oraz wymaganą rozdzielczość: masa powinna być wielokrotnością działki odczytowej, a jednocześnie mieścić się w zakresie wagi. Dodatkowo uwzględnij wymagania jakościowe procesu (powtarzalność, niepewność) i warunki ważenia.
Tak, praktycznie robi się to przez przygotowanie roztworu lub rozcieńczenia: odważa się większą masę (możliwą na danej wadze), rozpuszcza w znanej objętości, a potem odmierzając objętość uzyskuje się równoważną ilość substancji. To standardowa technika w laboratorium.
info

Około 66% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Dokładność odczytu 10 mg oznacza, że waga wskazuje masę skokowo co 10 mg.Aby odważka była możliwa do przygotowania, jej masa musi być wielokrotnością 10 mg."

Źródła:

  • OIML R 76-1:2006 (E), Non-automatic weighing instruments — Part 1: Metrological and technical requirements — Tests, definicje dot. działki odczytowej (verification scale interval) i wskazań
  • JCGM 100:2008, Evaluation of measurement data — Guide to the expression of uncertainty in measurement (GUM), ogólne zasady opisu jakości pomiaru i zaokrąglania wyników
  • EURAMET cg-18, Guidelines on the Calibration of Non-Automatic Weighing Instruments (NAWI), część dotycząca rozdzielczości/odczytu i wpływu na wynik ważenia

Materiały:

  • Materiały z metrologii przemysłowej: rozdzielczość, dokładność, niepewność, błędy pomiaru
  • Instrukcje obsługi wag laboratoryjnych (sekcja: readability/działka odczytowa i zasady zaokrąglania wskazań)
  • Zadania ćwiczeniowe z przeliczania jednostek i doboru przyrządów pomiarowych w laboratorium

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego