KWALIFIKACJA EKA2 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 25.
Działania profilaktyczne w odniesieniu do akt kategorii A to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Usuwanie elementów metalowych to typowe działanie profilaktyczne dla akt kategorii A, bo ogranicza ryzyko korozji (rdzewienia), zabrudzeń i mechanicznego rozrywania papieru przy długim przechowywaniu.
Pozostałe propozycje dotyczą brakowania, wyposażenia biura lub rozwiązań niebędących standardową profilaktyką konserwatorską dla materiałów archiwalnych.

Pełne wyjaśnienie:

Działania profilaktyczne wobec akt kategorii A mają na celu zabezpieczenie materiałów archiwalnych przeznaczonych do wieczystego przechowywania przed stopniową degradacją. W praktyce archiwalnej jednym z podstawowych i najczęściej wykonywanych zabiegów jest usuwanie elementów metalowych (np. zszywek, spinaczy, klamer).

Dlaczego to ma znaczenie? Metal w kontakcie z papierem i powietrzem może ulegać korozji, a produkty korozji:

  • powodują przebarwienia i zabrudzenia dokumentów,
  • osłabiają strukturę papieru w miejscu kontaktu,
  • sprzyjają uszkodzeniom mechanicznym (papier może się rwać podczas wyjmowania/segregowania),
  • utrudniają bezpieczne układanie i późniejsze korzystanie z akt.

Odpowiedź "terminowe brakowanie dokumentacji" nie jest działaniem profilaktycznym wobec akt kategorii A, ponieważ brakowanie dotyczy co do zasady dokumentacji niearchiwalnej przeznaczonej do zniszczenia po upływie okresu przechowywania, a nie materiałów archiwalnych przechowywanych trwale.

Odpowiedź "stosowanie opakowań z tektury falistej" jest problematyczna jako wybór w tym pytaniu: samo "opakowanie" może mieć znaczenie ochronne, ale wskazany typ (tektura falista) nie jest jednoznacznym, podręcznikowym przykładem profilaktyki dla akt kategorii A; w zadaniu chodzi o klasyczne, bezdyskusyjne działanie porządkowo-zabezpieczające, jakim jest eliminacja metalu z akt.

Odpowiedź "posiadanie wysokiej jakości kserokopiarek" odnosi się do wyposażenia biurowego, a nie do ochrony fizycznej akt. Dobra kserokopiarka nie zabezpiecza materiałów archiwalnych przed starzeniem, korozją czy uszkodzeniami w teczkach.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się "profilaktyka" i "kategoria A", szukaj działań ograniczających czynniki niszczące dokumenty (metal, wilgoć, światło, zanieczyszczenia, niewłaściwe obchodzenie się z aktami), a nie czynności kancelaryjnych lub zakupów sprzętu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Akta kategorii A to materiały archiwalne przeznaczone do trwałego (wieczystego) przechowywania ze względu na ich wartość historyczną, dowodową lub informacyjną. Wymagają szczególnej dbałości o stan fizyczny, bo mają przetrwać bardzo długi czas i być bezpiecznie udostępniane.
Profilaktyka konserwatorska to działania ograniczające niszczenie dokumentów bez wykonywania skomplikowanych napraw. Należą do niej m.in. usuwanie zszywek i spinaczy, zapewnienie właściwych warunków przechowywania, czyste i stabilne opakowania, porządek w magazynie oraz ostrożne obchodzenie się z teczkami.
Metalowe zszywki i spinacze mogą korodować, brudzić papier i powodować przebarwienia, a także mechanicznie rozrywać kartki podczas wyjmowania dokumentów. Usunięcie metalu jest prostą profilaktyką, która zmniejsza ryzyko degradacji akt w długim okresie przechowywania.
W typowym ujęciu brakowanie dotyczy dokumentacji niearchiwalnej, która po upływie okresu przechowywania może zostać wybrakowana (zniszczona) zgodnie z procedurą. Akta kategorii A są przeznaczone do trwałego zachowania, więc nie traktuje się ich jako materiału do brakowania w zwykłym trybie.
Działania profilaktyczne chronią fizycznie dokument (np. usuwanie metalu, właściwe pakowanie, warunki magazynowania). Czynności kancelaryjne dotyczą obiegu i zarządzania dokumentacją (np. rejestracja, klasyfikacja, przekazywanie, brakowanie). Na egzaminie pytaj siebie: "czy to chroni papier, czy organizuje proces?"
W praktyce archiwalnej liczy się, aby opakowanie stabilizowało i osłaniało dokumenty, nie powodowało dodatkowych uszkodzeń oraz ułatwiało bezpieczne ustawienie w magazynie. Dobiera się je do formatu i rodzaju akt. Jeśli w odpowiedziach pojawia się bardzo ogólny typ tektury, nie zawsze jest to najlepszy wskaźnik poprawnej odpowiedzi.
Same kserokopiarki nie są działaniem profilaktycznym wobec akt kategorii A. Mogą wspierać organizację pracy (np. wykonywanie kopii roboczych), ale nie rozwiązują problemów niszczenia papieru w teczkach. Profilaktyka dotyczy przede wszystkim stanu dokumentów, sposobu przechowywania i eliminowania czynników degradacji.
Częsty błąd to mylenie kategorii A z dokumentacją przeznaczoną do zniszczenia oraz wybieranie odpowiedzi "administracyjnych" zamiast ochronnych. Uczniowie czasem kierują się też tym, co jest "nowoczesne" (sprzęt), a nie tym, co realnie zmniejsza ryzyko uszkodzeń (np. korozja metalu w aktach).
W podstawowym zakresie warto uporządkować dokumenty, usunąć elementy metalowe, sprawdzić kompletność teczek i opisy, zadbać o stabilne ułożenie oraz czystość materiałów. Celem jest ograniczenie uszkodzeń mechanicznych i chemicznych oraz ułatwienie przechowywania i późniejszego korzystania z akt.
Najczęściej są to propozycje związane z wyposażeniem biura (np. urządzenia), ogólną organizacją pracy lub procedurami niszczenia dokumentów. Profilaktyka konserwatorska to zwykle proste działania przy samych aktach i warunkach magazynowania, które ograniczają degradację materiału (papieru, tuszu, oprawy).
info

Około 58% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • Szczegółowe informacje wymagają materiałów specjalistycznych (podręczniki/wytyczne archiwów dotyczące konserwacji profilaktycznej oraz przygotowania akt do długotrwałego przechowywania).

Materiały:

  • Skrypty i podręczniki z podstaw archiwistyki i konserwacji profilaktycznej
  • Materiały szkoleniowe archiwów państwowych dotyczące zabezpieczania dokumentacji
  • Instrukcje wewnętrzne jednostki (procedury przygotowania akt do archiwum) – jeśli są dostępne

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego