KWALIFIKACJA GIW12 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 39.
Eksplozymetr służy do pomiaru
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Eksplozymetr służy do wykrywania zagrożenia wybuchem przez pomiar obecności gazów palnych; wynik bywa prezentowany jako % dolnej granicy wybuchowości (%LEL), czyli "poziom względem DGW". Nie jest to tlenomierz i nie służy do wyznaczania górnej granicy wybuchowości mieszaniny.

Pełne wyjaśnienie:

Eksplozymetr jest przyrządem używanym do oceny ryzyka powstania atmosfery wybuchowej w miejscu pracy (m.in. tam, gdzie mogą występować gazy palne). Z punktu widzenia fizyki i metrologii urządzenie wykrywa oraz przelicza aktualne stężenie gazu palnego w powietrzu, a w praktyce eksploatacyjnej bardzo często prezentuje wynik jako procent dolnej granicy wybuchowości, czyli %LEL (czasem nazywany "poziomem LEL").

Dlatego odpowiedź "poziomu dolnej granicy wybuchowości mieszaniny gazów palnych" odpowiada typowemu sposobowi opisu wskazań: chodzi o to, że przyrząd pokazuje, jak blisko jest do osiągnięcia DGW (LEL). Wskazanie 100% LEL oznacza osiągnięcie dolnej granicy wybuchowości, a wartości pośrednie (np. 20% LEL) informują o narastającym zagrożeniu i mogą uruchamiać alarm.

Pozostałe propozycje są mylące w kontekście funkcji eksplozymetru:

  • "stężenia metanu w powietrzu" – choć metan jest częstym gazem palnym, pytanie dotyczy eksplozymetru jako miernika zagrożenia wybuchem, a nie zawsze bezwzględnego stężenia jednego konkretnego gazu; w praktyce wynik często jest skalowany do %LEL.
  • "stężenia tlenu w powietrzu" – to zadanie typowe dla tlenomierza; niedobór/nadmiar tlenu jest innym parametrem bezpieczeństwa niż palność mieszaniny.
  • "poziomu górnej granicy wybuchowości" – UEL/GGW opisuje górny zakres palności, natomiast eksplozymetry w praktyce alarmowej odnoszą się do zbliżania się do DGW (LEL), bo to przekroczenie DGW oznacza wejście w zakres palności od dołu.

W nauce do egzaminu warto zapamiętać: eksplozymetr = gazy palne = wskazania często jako %LEL, a nie pomiar tlenu ani "ustalanie granic" mieszaniny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Eksplozymetr to miernik używany do wykrywania zagrożenia wybuchem przez kontrolę obecności gazów palnych w powietrzu. W praktyce pomaga ocenić, czy atmosfera zbliża się do poziomów niebezpiecznych, np. podczas prac wiertniczych w strefach gazowych.
Eksplozymetr jest przeznaczony do wykrywania gazów palnych tworzących mieszaniny wybuchowe z powietrzem. W praktyce często spotyka się pomiary metanu, ale urządzenia mogą być kalibrowane także na inne gazy; ważne jest, jak producent definiuje zakres i kalibrację.
%LEL pokazuje, jak blisko jest do dolnej granicy wybuchowości. To wygodne w ocenie ryzyka: 0% oznacza brak istotnego zagrożenia, a 100% oznacza osiągnięcie DGW (LEL). Dzięki temu łatwo ustala się progi alarmowe i działania zabezpieczające.
LEL (DGW) to minimalne stężenie gazu palnego w powietrzu, przy którym mieszanina może się zapalić (wejście w zakres palności). Poniżej LEL mieszanina jest "zbyt uboga" w paliwo. Wskazania %LEL mówią o zbliżaniu się do tego progu.
UEL (GGW) to takie stężenie gazu palnego, powyżej którego mieszanina jest "zbyt bogata" w paliwo, aby się zapalić. To inne pojęcie niż LEL i w praktyce BHP częściej monitoruje się zbliżanie do LEL, bo to oznacza wejście w zakres wybuchowości od dołu.
To zależy od trybu i konstrukcji urządzenia. W wielu zastosowaniach eksplozymetr pokazuje wynik jako %LEL, czyli poziom względem DGW. Fizycznie wykrywa stężenie gazu palnego, ale prezentacja może być przeliczona na %LEL, a nie na % objętości.
Eksplozymetr dotyczy gazów palnych i ryzyka wybuchu (często %LEL). Tlenomierz dotyczy stężenia tlenu i ryzyka niedotlenienia lub wzbogacenia tlenem. Jeśli w odpowiedziach pojawia się tlen, to zwykle nie jest to funkcja eksplozymetru.
Progi alarmowe zależą od ustawień i procedur w danym zakładzie oraz od typu urządzenia. Zasadą jest, że alarm ma ostrzegać zanim atmosfera osiągnie LEL, aby można było podjąć działania (np. wentylacja, przerwanie prac, ewakuacja).
Najczęstsze pomyłki to: mylenie %LEL z bezwzględnym stężeniem gazu w % objętości, zamiana LEL z UEL oraz błędne założenie, że "100%" oznacza już wybuch (to oznacza osiągnięcie progu palności, a nie gwarantowane zdarzenie).
Utrwal definicje LEL/DGW i UEL/GGW oraz sens skali %LEL. Przećwicz interpretację wskazań (co znaczy 0%, 20%, 100% LEL) i rozróżniaj przyrządy: eksplozymetr (gazy palne) vs tlenomierz (tlen). Warto znać typowe zastosowania w pracy wiertnika.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 67% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Eksplozymetr służy do wykrywania zagrożenia wybuchem przez pomiar obecności gazów palnych; wynik bywa prezentowany jako % dolnej granicy wybuchowości (%LEL), czyli "poziom względem DGW"."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Eksplozymetr" (opis ogólny urządzenia) — https://pl.wikipedia.org/wiki/Eksplozymetr — dostęp: 27.02.2026
  • Wikipedia (PL), "Granice wybuchowości" (LEL/DGW i UEL/GGW – definicje) — https://pl.wikipedia.org/wiki/Granice_wybuchowo%C5%9Bci — dostęp: 27.02.2026

Materiały:

  • Instrukcje obsługi producentów eksplozymetrów/ detektorów gazu (część o jednostkach wskazań: %LEL, %obj.)
  • Materiały szkoleniowe BHP dotyczące atmosfer wybuchowych i monitoringu gazowego
  • Podręczniki branżowe dla wiertnictwa/górnictwa omawiające zagrożenia metanowe i pomiary gazowe

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego