KWALIFIKACJA ELM3 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 34.
Element elektroniczny przedstawiony na rysunku to
Ilustracja przedstawia element elektroniczny, który jest tranzystorem.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Oznaczenia G, S i D odpowiadają typowym elektodom tranzystora polowego: bramce, źródłu i drenowi.
Na rysunku dwa wyprowadzenia są opisane jako G i S, a trzecim wyprowadzeniem jest obudowa oznaczona jako D, co wyklucza diodę (2 wyprowadzenia) oraz elementy bierne, takie jak rezystor i kondensator.

Pełne wyjaśnienie:

Na rysunku widać element w metalowej obudowie typu TO-3 oraz trzy "wyprowadzenia" opisane literami G, S i D. Taki zestaw oznaczeń jest charakterystyczny dla tranzystora polowego, w którym:

  • G to bramka (elektroda sterująca),
  • S to źródło,
  • D to dren.

Dodatkowo rysunek pokazuje sytuację spotykaną w elementach mocy: dwa piny wychodzą z obudowy, natomiast trzecie wyprowadzenie może być połączone z metalową obudową (zaznaczone strzałką i literą D). Obudowa TO-3 ma także otwory montażowe, co ułatwia przykręcenie do radiatora i odprowadzanie ciepła.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "kondensator" – to element bierny; zwykle nie ma elektrod o funkcji sterującej ani oznaczeń G/S/D. Jego wyprowadzenia opisuje się inaczej (np. pojemność, napięcie, polaryzacja w elektrolitach), a nie bramka/źródło/dren.
  • "rezystor" – również element bierny, standardowo ma dwa wyprowadzenia i nie występuje z trzema elektrodami o różnych funkcjach ani z oznaczeniami G/S/D.
  • "dioda" – jest elementem dwukońcówkowym (dwa wyprowadzenia). W praktyce spotyka się oznaczenia anoda/katoda, a nie trzy elektrody jak w tranzystorze.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz G/S/D, myśl o tranzystorze polowym; gdy E/B/C – o tranzystorze bipolarnym. W elementach mocy zwracaj też uwagę, czy obudowa nie jest jednocześnie elektrycznym zaciskiem elementu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Litery G, S i D oznaczają elektrody tranzystora polowego: G to bramka (steruje przewodzeniem), S to źródło, a D to dren. Taki komplet oznaczeń jest typowy dla tranzystorów polowych stosowanych m.in. w układach mocy.
Dioda jest elementem dwukońcówkowym, więc w typowym wykonaniu ma dwa wyprowadzenia (anoda i katoda). Jeśli na rysunku widać trzy różne zaciski/elektrody (np. G, S i D), to wskazuje na element trójelektrodowy, taki jak tranzystor, a nie dioda.
Najpewniejszą wskazówką są oznaczenia elektrod: G (bramka), S (źródło), D (dren). Często spotyka się też informację, że metalowa obudowa jest połączona z jednym z zacisków. To typowe dla elementów mocy montowanych do radiatora.
TO-3 to metalowa obudowa elementów półprzewodnikowych, kojarzona z elementami mocy. Ma podstawę z otworami montażowymi, dzięki czemu można ją przykręcić do radiatora. Stosuje się ją m.in. w zasilaczach, sterownikach silników i wzmacniaczach mocy.
Tak. W wielu elementach mocy (zwłaszcza w metalowych obudowach) część obudowy bywa połączona wewnętrznie z jedną elektrodą, co ułatwia odprowadzanie ciepła, ale ma znaczenie dla montażu i izolacji. Na rysunku może to być pokazane strzałką do obudowy z literowym oznaczeniem zacisku.
W tranzystorze bipolarnym spotyka się oznaczenia E (emiter), B (baza) oraz C (kolektor). To inny typ tranzystora niż polowy, gdzie używa się G, S i D. Na egzaminie warto nie mieszać tych dwóch zestawów skrótów.
Rezystor i kondensator to elementy bierne i zwykle mają dwa wyprowadzenia oraz brak elektrod sterujących. Tranzystor jest elementem aktywnym, ma co najmniej trzy elektrody i często posiada charakterystyczne oznaczenia wyprowadzeń (np. G/S/D lub E/B/C).
Tranzystory mocy spotyka się w sterownikach silników, przekształtnikach, zasilaczach i układach przełączających. W urządzeniach mechatronicznych odpowiadają za szybkie przełączanie prądów i sterowanie energią. Zwykle wymagają dobrego chłodzenia i poprawnego montażu mechanicznego.
Bo błędne podłączenie elektrod może spowodować nieprawidłową pracę układu albo natychmiastowe uszkodzenie elementu. Rozpoznanie, gdzie jest bramka/źródło/dren (lub emiter/baza/kolektor), pomaga poprawnie wpiąć element w układ, wykonać pomiary i bezpiecznie przeprowadzić pierwsze uruchomienie.
Częsty błąd to automatyczne kojarzenie każdej litery z tranzystorem bipolarnym i szukanie E/B/C, mimo że w tranzystorze polowym obowiązuje G/S/D. Innym błędem jest pominięcie faktu, że obudowa może być zaciskiem elektrycznym, więc "widać" tylko dwa piny, ale są trzy elektrody.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 64% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • Wikipedia: "Tranzystor polowy" – sekcja o elektrodach (bramka, źródło, dren), https://pl.wikipedia.org/wiki/Tranzystor_polowy (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia: "MOSFET" – sekcja o wyprowadzeniach Gate/Source/Drain, https://en.wikipedia.org/wiki/MOSFET (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia: "TO-3" – opis obudowy półprzewodnikowej i zastosowań w elementach mocy, https://en.wikipedia.org/wiki/TO-3 (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podstawy elektroniki: rozdziały o tranzystorach i elementach biernych
  • Karty katalogowe elementów mocy (sekcje: obudowa, wyprowadzenia, oznaczenia pinów)
  • Materiały dydaktyczne z rozpoznawania obudów elementów półprzewodnikowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego