KWALIFIKACJA ELM1 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 9.
Element zaznaczony na ilustracji strzałką, posiadający jedno uzwojenie, umożliwiający w zależności od konstrukcji obniżanie lub podwyższanie wartości napięcia przemiennego, to
Ilustracja przedstawia stanowisko laboratoryjne związane z pomiarami elektrycznymi.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Autotransformator to odmiana transformatora z jednym uzwojeniem (uzwojenie wspólne z odczepami), dzięki czemu może obniżać lub podwyższać napięcie przemienne. Multimetr służy do pomiarów, opornik dekadowy do doboru rezystancji, a silnik prądu stałego zamienia energię elektryczną na mechaniczną.

Pełne wyjaśnienie:

Opis "posiadający jedno uzwojenie" oraz "umożliwiający obniżanie lub podwyższanie wartości napięcia przemiennego" wskazuje na autotransformator. W autotransformatorze część uzwojenia jest wspólna dla strony wejściowej i wyjściowej, a zmianę napięcia uzyskuje się przez odpowiednie wyprowadzenia (odczepy) lub rozwiązania regulacyjne zależne od konstrukcji.

Odpowiedź "multimetr cyfrowy" jest niepoprawna, bo multimetr jest przyrządem pomiarowym (np. napięcia, prądu, rezystancji) i nie służy do transformacji napięcia zasilającego odbiornik.

Odpowiedź "opornik dekadowy" jest niepoprawna, ponieważ to element do nastawiania rezystancji w obwodzie (zwykle w pomiarach i ćwiczeniach), a nie urządzenie do zmiany poziomu napięcia AC metodą transformacji. Zmiana napięcia na rezystorze wynikałaby co najwyżej z dzielnika napięcia i obciążenia, ale nie jest to "podwyższanie/obniżanie napięcia" w sensie transformatorowym.

Odpowiedź "silnik prądu stałego" jest niepoprawna, bo silnik jest odbiornikiem energii elektrycznej (zamienia ją na ruch), a nie elementem zmieniającym wartość napięcia przemiennego. Dodatkowo wskazanie na prąd stały nie pasuje do pracy z napięciem przemiennym opisanym w pytaniu.

W praktyce automatyki przemysłowej umiejętność odróżnienia tych elementów przydaje się przy doborze i serwisie wyposażenia szaf sterowniczych oraz przy czytaniu dokumentacji technicznej (schematy zasilania, wykazy aparatury, opisy funkcji).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Autotransformator to transformator z jednym uzwojeniem (wspólnym dla wejścia i wyjścia), zwykle z odczepami. Klasyczny transformator ma dwa uzwojenia: pierwotne i wtórne. Autotransformator może zmieniać napięcie, ale zwykle nie daje separacji galwanicznej.
Bo część uzwojenia jest wspólna dla strony zasilania i strony obciążenia. Napięcie wyjściowe uzyskuje się z odczepu tego samego uzwojenia. To kluczowa cecha odróżniająca go od transformatora dwuuzwojeniowego.
Zmiana napięcia wynika z doboru odczepu uzwojenia: inny odcinek uzwojenia odpowiada innej wartości napięcia. W zależności od połączenia można uzyskać napięcie niższe lub wyższe od zasilającego, zachowując pracę z prądem przemiennym.
Zwykle nie. Ponieważ uzwojenie jest wspólne, połączenie elektryczne między stroną wejściową i wyjściową może istnieć. Dlatego w aplikacjach wymagających bezpieczeństwa lub separacji częściej stosuje się transformator z oddzielnym uzwojeniem wtórnym.
Najczęściej jest pokazany jako jedno uzwojenie z odczepami (wyprowadzeniami). Na schematach spotyka się też oznaczenia literowe elementu oraz zaciski wejścia/wyjścia na tym samym uzwojeniu. W transformatorze dwuuzwojeniowym są dwie oddzielne cewki.
Multimetr służy do pomiaru wielkości elektrycznych (napięcie, prąd, rezystancja), a nie do ich przekształcania. Nie jest elementem mocy w torze zasilania odbiornika; podłącza się go do obwodu pomiarowo, a nie jako urządzenie zmieniające poziom napięcia.
Opornik dekadowy (rezystor dekadowy) to element umożliwiający skokową nastawę rezystancji w zakresie zadanych dekad. Używa się go w pomiarach, laboratoriach i przy uruchamianiu układów do szybkiego doboru wartości rezystancji, a nie do transformacji napięcia AC.
Nie. Silnik prądu stałego jest odbiornikiem energii, który zamienia ją na ruch. Nie jest urządzeniem do zmiany poziomu napięcia przemiennego. W praktyce do zmian napięcia AC stosuje się transformatory, autotransformatory lub przekształtniki energoelektroniczne.
Stosuje się je tam, gdzie potrzeba prostego dopasowania poziomu napięcia AC (np. dla obwodów pomocniczych) i gdzie separacja galwaniczna nie jest wymagana. Mogą też występować w układach rozruchowych lub zasilających, zależnie od projektu instalacji.
Typowe błędy to mylenie autotransformatora z transformatorem dwuuzwojeniowym, wybór przyrządu pomiarowego (multimetr) na podstawie skojarzenia z napięciem oraz ignorowanie kluczowej cechy "jedno uzwojenie". Pomaga czytanie opisu funkcji i cech konstrukcyjnych razem.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 67% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Autotransformator to odmiana transformatora z jednym uzwojeniem (uzwojenie wspólne z odczepami), dzięki czemu może obniżać lub podwyższać napięcie przemienne."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Autotransformator - dostęp 2026-03-01
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Transformator - dostęp 2026-03-01
  • https://www.allaboutcircuits.com/textbook/alternating-current/chpt-9/autotransformers/ - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw elektrotechniki (dział: transformatory i autotransformatory)
  • Karty katalogowe autotransformatorów i transformatorów (porównanie budowy i zastosowań)
  • Zadania testowe z rozpoznawania elementów na podstawie opisu funkcji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego