Jeżeli w wyniku inwentaryzacji stwierdzono nadwyżkę towarów, a przyczyn jej powstania nie ustalono, to zdarzenie nie wynika bezpośrednio ze sprzedaży ani z normalnego zużycia. Z ekonomicznego punktu widzenia jednostka dysponuje większym majątkiem (zapasami), niż wynikało to z dotychczasowej ewidencji, co zwiększa wynik finansowy.
Dlatego właściwe jest ujęcie tej operacji z użyciem konta technicznego/rozliczeniowego dla różnic inwentaryzacyjnych oraz konta wynikowego, które pokaże efekt jako pozostałe przychody operacyjne: Wn "Rozliczenie nadwyżek" / Ma "Pozostałe przychody operacyjne". Konto rozliczeniowe pozwala zebrać i rozliczyć różnice oraz uporządkować księgowanie niezależnie od dalszych wyjaśnień.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- "Wn Zużycie materiałów i energii oraz Ma Rozliczenie nadwyżek." – konto "Zużycie materiałów i energii" ma charakter kosztowy i jest typowe dla rozliczania zużycia (np. materiałów), a nie dla nadwyżek towarów. Taki zapis zniekształca wynik, bo traktuje nadwyżkę jak koszt.
- "Wn Rozliczenie nadwyżek oraz Ma Towary." – kredytowanie konta "Towary" oznacza zmniejszenie stanu towarów. Przy nadwyżce zapasy powinny wzrosnąć, a nie spaść. To kierunek właściwy raczej dla rozchodu/ubycia.
- "Wn Rozliczenie nadwyżek oraz Ma Wartość sprzedanych towarów w cenach zakupu." – "Wartość sprzedanych towarów…" jest kosztem własnym sprzedaży, który pojawia się, gdy występuje sprzedaż. Nadwyżka inwentaryzacyjna nie jest sprzedażą, więc nie powinna wpływać na ten koszt.
Wskazówka egzaminacyjna: przy różnicach inwentaryzacyjnych najpierw ustal, czy zdarzenie zwiększa czy zmniejsza majątek oraz czy skutkiem jest przychód czy koszt. Nadwyżka o nieustalonej przyczynie co do zasady zwiększa przychody (pozostałe), a nie koszty.
