KWALIFIKACJA EKA5 - TEST WIEDZY NR 5

PYTANIE NR 25.
Firma Z zawarła umowę o dzieło z jednym z pracowników na wykonanie dodatkowego projektu. Wynagrodzenie za ten projekt wynosi 2000 zł brutto. Jakie potrącenia może zastosować firma Z w stosunku do tego wynagrodzenia?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wynagrodzenie z umowy o dzieło co do zasady rozlicza się poprzez potrącenie zaliczki na podatek dochodowy.
Zakres potrąceń zależy jednak od statusu wykonawcy (np. czy jest pracownikiem własnego pracodawcy) i aktualnych zasad ubezpieczeniowych, dlatego w praktyce trzeba zawsze ustalić tytuł do ubezpieczeń i sposób rozliczenia podatku.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu chodzi o to, jakie potrącenia (czyli obciążenia publicznoprawne naliczane przez płatnika przy wypłacie) mogą wystąpić przy wypłacie wynagrodzenia z umowy o dzieło.

Typowo przy umowie o dzieło płatnik ustala przychód, koszty uzyskania przychodu (jeśli przysługują) i pobiera zaliczkę na podatek dochodowy. Dlatego odpowiedź "Tylko podatek dochodowy" jest zgodna z klasycznym, uproszczonym ujęciem rozliczania dzieła, w którym nie nalicza się składek ubezpieczeniowych.

Odpowiedź "Składki na ZUS i podatek dochodowy" jest błędna w takim uproszczeniu, ponieważ zakłada automatyczne oskładkowanie każdej umowy o dzieło. W praktyce oskładkowanie może zależeć od szczególnych okoliczności, których w treści nie doprecyzowano.

Odpowiedź "Tylko składki na ZUS" jest nieprawidłowa, bo pomija obowiązki podatkowe płatnika przy wypłacie przychodu z umowy cywilnoprawnej (co do zasady występuje rozliczenie podatku).

Odpowiedź "Żadne z powyższych" jest również nieprawidłowa, ponieważ w standardowym rozliczeniu co najmniej podatek dochodowy jest elementem potrąceń/rozliczenia.

Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach o potrącenia zawsze sprawdź, czy opis zawiera warunki wpływające na ubezpieczenia (relacja z własnym pracodawcą, inne tytuły do ubezpieczeń) oraz czy podano założenia dotyczące kosztów i sposobu opodatkowania. Brak tych danych może oznaczać, że zadanie testuje wersję podstawową (najczęściej: zaliczka PIT).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Umowa o dzieło to umowa cywilnoprawna, w której liczy się rezultat (konkretne dzieło), a nie sama staranność działania. W rozliczeniach płacowych zwykle oznacza to rozliczenie przychodu podatkowo, a kwestia składek zależy od sytuacji wykonawcy i tytułu do ubezpieczeń.
Najczęściej spotkasz potrącenie związane z podatkiem dochodowym (zaliczka lub zryczałtowany podatek – zależnie od warunków). Składki ubezpieczeniowe nie zawsze występują i mogą zależeć od tego, kim jest wykonawca oraz na czyją rzecz wykonuje dzieło.
Status pracownika bywa kluczowy, bo w praktyce rozliczeniowej ocenia się, czy umowa cywilnoprawna nie powoduje obowiązków ubezpieczeniowych jak przy zatrudnieniu. Jeśli wykonawca jest jednocześnie pracownikiem, mogą pojawić się dodatkowe obowiązki płatnika, których nie ma przy "zewnętrznym" wykonawcy.
Co do zasady przy wypłacie wynagrodzenia z umowy o dzieło płatnik rozlicza podatek (np. pobiera zaliczkę). Dokładny tryb zależy od szczegółów: kwoty, rodzaju przychodu, kosztów uzyskania oraz oświadczeń wykonawcy. Na egzaminie zwykle zakłada się podstawowy wariant rozliczenia podatku.
Gdy w treści pojawia się informacja, że wykonawca jest pracownikiem, albo gdy umowa jest zawierana "z własnym pracodawcą", wtedy sam rodzaj umowy może nie wystarczyć do oceny składek. W praktyce trzeba ustalić tytuł do ubezpieczeń i zasady zgłoszeń/rozliczeń.
Najczęściej myli się umowę o dzieło z umową zlecenia oraz automatycznie przyjmuje jedną regułę ("zawsze są" albo "nigdy nie ma" składek). Drugi błąd to pomijanie podatku dochodowego. Pomaga czytanie treści pod kątem: kto wykonuje, dla kogo, i jakie są warunki rozliczenia.
Potrącenia podatkowe dotyczą rozliczenia PIT (zaliczka/ryczałt) i wynikają z zasad opodatkowania przychodu. Potrącenia ubezpieczeniowe dotyczą składek (społecznych/zdrowotnej) i zależą od podlegania ubezpieczeniom. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle pytają wprost, które z tych grup mają zastosowanie.
Sama kwota brutto najczęściej nie przesądza o tym, czy są składki, bo to zależy od tytułu do ubezpieczeń. Może natomiast wpływać na technikę rozliczenia podatku w niektórych przypadkach. Jeśli zadanie nie podaje dodatkowych warunków, zwykle testuje ogólną zasadę dotyczącą potrąceń przy danym typie umowy.
Ułóż sobie schemat: 1) identyfikacja umowy (dzieło/zlecenie), 2) status wykonawcy (pracownik/niepracownik), 3) podatki (zaliczka, koszty), 4) ubezpieczenia (czy występują składki). Ćwicz na rachunkach i prostych listach wypłat.
Najbardziej pomagają: czy wykonawca jest pracownikiem, czy dzieło jest wykonywane na rzecz własnego pracodawcy, czy są inne tytuły do ubezpieczeń oraz jakie są założenia podatkowe (koszty uzyskania, prawa autorskie, oświadczenia). Bez tych danych część pytań jest rozstrzygana w wariancie podstawowym.
info

Statystycznie 69% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Materiały:

  • Aktualne materiały ZUS o tytułach do ubezpieczeń i zasadach rozliczania umów
  • Aktualne objaśnienia/poradniki KAS dotyczące zaliczek PIT od umów cywilnoprawnych
  • Podręcznik do kadr i płac dla technika ekonomisty (umowy cywilnoprawne, potrącenia, listy płac)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego