KWALIFIKACJA MED9 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 25.
Friabilator jest aparatem przeznaczonym do badania
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Friabilator to aparat stosowany w kontroli jakości tabletek do oceny ich odporności mechanicznej na ścieranie. Badanie określa kruchość/ścieralność, czyli skłonność tabletki do ubytku masy i uszkodzeń podczas obrotu w bębnie. Nie służy do pomiaru temperatury topnienia ani parametrów cieczy.

Pełne wyjaśnienie:

Friabilator (aparat do badania kruchości) jest urządzeniem używanym w kontroli jakości tabletek do oceny ich odporności na ścieranie i uszkodzenia mechaniczne. W praktyce sprawdza się, czy tabletki podczas typowych obciążeń w obrocie (przesypywanie, transport, wstrząsy) nie będą nadmiernie się wykruszać, pylić lub tracić masy.

Dlatego poprawna jest odpowiedź "kruchości i ścieralności tabletek": w badaniu tabletki są poddawane kontrolowanemu toczeniu i spadaniu w bębnie, a następnie ocenia się ubytek masy i stopień uszkodzeń. Wynik informuje o jakości procesu tabletkowania oraz o doborze substancji pomocniczych i parametrów kompresji.

Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych badań i innych typów materiału:

  • "temperatury topnienia" — temperaturę topnienia bada się dla substancji (najczęściej ciał stałych, surowców) innymi metodami i aparaturą; nie jest to typowe zadanie friabilatora.
  • "lepkości cieczy" — lepkość mierzy się wiskozymetrami/reometrami; friabilator nie jest przeznaczony do cieczy.
  • "zawartości olejków eterycznych" — oznaczanie olejków eterycznych wymaga metod analitycznych (np. destylacji, chromatografii) zależnie od produktu; nie jest to badanie mechaniczne tabletek.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się nazwa urządzenia i tabletki, często chodzi o jeden z kluczowych parametrów mechanicznych: twardość, kruchość (ścieralność) albo czas rozpadu. Warto umieć przypisać urządzenie do parametru.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Friabilator to aparat do badania mechanicznej odporności tabletek na ścieranie. W kontrolowanych warunkach tabletki obracają się w bębnie i ulegają drobnym uderzeniom, a następnie ocenia się ich ubytek masy i uszkodzenia. Wynik opisuje kruchość/ścieralność.
W friabilatorze ocenia się przede wszystkim kruchość i ścieralność tabletek, czyli skłonność do wykruszania i utraty masy pod wpływem ruchu i tarcia. To badanie pomaga przewidywać, czy tabletki przetrwają pakowanie, transport i wydawanie bez nadmiernego pylenia.
Ponieważ tabletki mogą ulegać uszkodzeniom w obrocie: podczas przesypywania, wstrząsów i transportu. Zbyt wysoka ścieralność powoduje pylenie, ubytek masy i pogorszenie wyglądu, a czasem także problemy z dawkowaniem. Badanie pozwala wcześnie wykryć błędy technologiczne.
Nie. Friabilator bada kruchość/ścieralność, czyli odporność na wykruszanie w warunkach toczenia i uderzeń. Twardość mierzy się innym urządzeniem (twardościomierzem), które określa siłę potrzebną do zgniecenia lub przełamania tabletki. To powiązane, ale różne parametry.
Kruchość/ścieralność dotyczy odporności mechanicznej i ubytku masy po tarciu, a wykonuje się ją we friabilatorze. Czas rozpadu dotyczy zachowania tabletki w środowisku wodnym i mierzy się go aparatem do badania rozpadu (z koszyczkami w cieczy). Jedno bada mechanikę, drugie zachowanie w płynie.
Najczęściej mylą friabilator z aparaturą do innych badań: temperatury topnienia (dotyczy substancji), lepkości (dotyczy cieczy) albo badań analitycznych składu. Pomaga zapamiętać, że friabilator łączy się z "friable" = łatwo kruszący się, czyli z kruchością tabletek.
Najczęściej w kontekście jakości i trwałości produktów gotowych: oceny partii, reklamacji, uszkodzeń w transporcie lub obserwacji pylenia w opakowaniu. Technik farmaceutyczny powinien rozumieć, że ścieralność wiąże się z ryzykiem uszkodzeń i problemów z wyglądem oraz masą jednostkową tabletki.
Lepkość jest parametrem reologicznym cieczy i półpłynów, mierzonym wiskozymetrem lub reometrem. Friabilator jest urządzeniem mechanicznym do tabletek, w którym badany materiał jest poddawany toczeniu i uderzeniom. Nie zapewnia warunków ani pomiaru właściwych dla lepkości.
Kruchość tabletki to jej skłonność do kruszenia się, wyłamywania krawędzi i tworzenia proszku podczas normalnego obchodzenia się z produktem. Jeśli kruchość jest zbyt duża, tabletki mogą wyglądać gorzej, tracić masę i łatwiej się uszkadzać w opakowaniu, co obniża jakość użytkową.
Warto zrobić listę podstawowych badań tabletek i przypisać do nich urządzenia: friabilator (kruchość/ścieralność), twardościomierz (twardość), aparat do rozpadu (czas rozpadu), aparat do rozpuszczania (profil uwalniania). Następnie ćwicz krótkie skojarzenia nazwa→cel badania.
info

Około 66% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Friabilator to aparat stosowany w kontroli jakości tabletek do oceny ich odporności mechanicznej na ścieranie."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z technologii postaci leku (tabletki: wytwarzanie i badania jakości)
  • Instrukcje obsługi i zasada działania urządzeń do kontroli jakości tabletek (friabilator, twardościomierz)
  • Farmakopea (działy/rozdziały dotyczące badań tabletek i parametrów mechanicznych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego