KWALIFIKACJA ROL5 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 35.
Gospodarstwo wyprodukowało 90 ton rzepaku, ponosząc koszty stałe w wysokości 4 500 zł oraz jednostkowe koszty zmienne w wysokości 800 zł za tonę. Koszt produkcji 1 tony rzepaku wyniósł
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Koszt jednostkowy to suma: jednostkowy koszt zmienny + koszt stały przypadający na 1 tonę. Koszt stały na 1 t = 4 500 zł / 90 t = 50 zł/t. Zatem koszt 1 t rzepaku = 800 zł/t + 50 zł/t = 850 zł/t.

Pełne wyjaśnienie:

Aby obliczyć koszt produkcji 1 tony rzepaku, trzeba uwzględnić dwa składniki: koszty stałe (niezależne od wielkości produkcji w krótkim okresie) oraz koszty zmienne (rosnące wraz z produkcją).

1) Koszty stałe na jednostkę produktu
Podane koszty stałe 4 500 zł dotyczą całej produkcji 90 ton. Żeby policzyć, ile kosztów stałych "przypada" na 1 tonę, dzielimy je przez wielkość produkcji:
4 500 zł / 90 t = 50 zł na 1 t.

2) Dodanie jednostkowego kosztu zmiennego
Jednostkowy koszt zmienny wynosi 800 zł za tonę, czyli już jest wyrażony w zł/t. Całkowity średni koszt produkcji 1 t to suma:
50 zł/t + 800 zł/t = 850 zł/t.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 800 zł to wyłącznie koszt zmienny na 1 tonę. Pomija koszty stałe, więc zaniża wynik.
  • 50 zł to tylko koszt stały przeliczony na 1 tonę. Pomija koszty zmienne, więc również zaniża wynik.
  • 4 500 zł to koszt stały całkowity dla całej partii, a nie koszt na 1 tonę. To błąd jednostek (zł zamiast zł/t).

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź jednostki w odpowiedziach. Jeśli pytanie dotyczy "kosztu 1 tony", wynik powinien mieć sens w zł/t i uwzględniać wszystkie składniki kosztu całkowitego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Koszt jednostkowy najczęściej liczysz jako: (koszty stałe + koszty zmienne całkowite) / ilość produkcji. Gdy masz koszt zmienny podany w zł/t, możesz policzyć: koszt stały na 1 t (dzielenie) i dodać do kosztu zmiennego na 1 t.
Koszty stałe to wydatki, które w danym okresie nie zależą bezpośrednio od liczby wyprodukowanych ton, np. część amortyzacji maszyn, dzierżawa, ubezpieczenia czy stałe opłaty. W kalkulacji na 1 tonę trzeba je podzielić przez wielkość produkcji.
Koszty zmienne jednostkowe (np. zł/t) rosną proporcjonalnie do produkcji i są podane "na jednostkę". W uprawach mogą obejmować materiały i zabiegi zależne od skali. Jeśli w zadaniu jest 800 zł za tonę, to jest to już koszt w przeliczeniu na 1 t.
Bo koszt 1 tony ma zwykle oznaczać średni koszt całkowity, a nie tylko koszt zmienny. Koszty stałe "rozsmarowują się" na całą produkcję: im większa produkcja, tym mniejszy koszt stały przypada na 1 tonę, co wpływa na opłacalność.
Najczęstsze błędy to: pominięcie kosztów stałych (wychodzi tylko koszt zmienny), potraktowanie kosztu stałego całkowitego jako kosztu jednostkowego oraz brak kontroli jednostek (zł vs zł/t). Pomaga zapisanie kroków i sprawdzenie, czy wynik jest "na tonę".
Dzielisz koszt stały całkowity przez liczbę ton produkcji: koszt stały na 1 t = koszty stałe / tony. To kluczowy krok, bo koszty stałe są zwykle podane jako jedna kwota dla całego gospodarstwa lub partii produkcji.
Nie. Koszt zmienny na tonę to tylko część kosztu. Koszt jednostkowy (średni) obejmuje zwykle także udział kosztów stałych. Równość mogłaby wyjść tylko wtedy, gdy koszty stałe byłyby równe zero albo gdy zadanie wprost pyta o koszt zmienny, a nie koszt produkcji 1 t.
Koszt stały na tonę maleje, gdy rośnie produkcja przy tych samych kosztach stałych (np. lepszy plon, większy areał przy podobnych kosztach stałych). Wtedy ta sama kwota kosztów stałych dzieli się na więcej ton, co obniża średni koszt całkowity.
Jeśli pytanie dotyczy kosztu 1 tony, wynik powinien być w zł/t. Gdy w odpowiedziach pojawia się sama kwota całkowita (np. 4 500 zł), to jest to sygnał, że ktoś nie przeliczył na jednostkę. Kontrola jednostek często pozwala szybko wyłapać błąd.
Ćwicz schemat: 1) wypisz koszty stałe i zmienne, 2) przelicz stałe na jednostkę, 3) dodaj koszt zmienny jednostkowy. Rób notatki z jednostkami (zł, zł/t, t). Warto też trenować na arkuszu kalkulacyjnym, bo to przypomina praktykę gospodarstwa.
info

Statystycznie 63% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Koszt jednostkowy to suma: jednostkowy koszt zmienny + koszt stały przypadający na 1 tonę."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Koszt_sta%C5%82y (dostęp: 2026-03-01)
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Koszt_zmienny (dostęp: 2026-03-01)
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Koszt_jednostkowy (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z ekonomiki i rachunku kosztów w rolnictwie (koszty stałe/zmienne, koszt jednostkowy)
  • Zestawy zadań z kalkulacji kosztów produkcji roślinnej (zł/ha, zł/t)
  • Kalkulatory kosztów upraw (arkusze kalkulacyjne) stosowane w doradztwie rolniczym

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego