KWALIFIKACJA BUD21 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 33.
Grunt odspojony z wykopu poddano analizie sitowej i areometrycznej, uzyskując następujące zawartości frakcji:
- piaskowej – 70%,
- pyłowej – 20%,
- iłowej – 10%.
Korzystając z trójkąta Fereta, określ nazwę tego gruntu.
Ilustracja przedstawia trójkąt Fereta, który jest wykorzystywany do klasyfikacji gruntów na podstawie analizy frakcji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W trójkącie Fereta o nazwie gruntu decydują udziały frakcji: piaskowej, pyłowej i iłowej. Przy 70% piasku oraz łącznie 30% części drobnych (20% pyłu i 10% iłu) punkt klasyfikacyjny wpada w pole gliny piaszczystej, a nie w iły ani czyste piaski.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano procentową zawartość trzech frakcji granulometrycznych: piaskowej (70%), pyłowej (20%) i iłowej (10%). Suma wynosi 100%, więc dane są spójne i można je bezpośrednio nanieść na trójkąt Fereta, czyli wykres służący do nazywania gruntów na podstawie składu granulometrycznego.

Kluczowa idea trójkąta jest taka, że:

  • piasek stanowi "część szkieletową" gruntu,
  • pył i tworzą frakcje drobne, które nadają gruntowi cechy spoiste,
  • nazwa jest kompromisem: wskazuje dominującą frakcję oraz istotną domieszkę.

Przy udziale 70% frakcji piaskowej grunt nie jest typową "gliną" o przewadze frakcji drobnych, ale jednocześnie 30% frakcji pyłowo‑iłowej to zbyt dużo, aby traktować go jak czysty piasek. Właśnie ta mieszanka (dużo piasku + wyraźny udział frakcji drobnych) odpowiada nazwie "glina piaszczysta".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "Glina lekka" bywa kojarzona z mniejszym udziałem frakcji bardzo drobnych i innym położeniem pola na wykresie; przy 70% piasku wskazanie "piaszczysta" jest bardziej adekwatne niż ogólne "lekka".
  • "Ił pylasty" sugeruje grunt z dominacją frakcji iłowej (z domieszką pyłu). Tutaj iłu jest tylko 10%, więc nie spełnia to intuicyjnego warunku "iłowatości".
  • "Piasek słabogliniasty" wskazuje piasek z niewielką domieszką części gliniastych. Przy 30% frakcji drobnych domieszka nie jest już "słaba", więc taka nazwa zaniża udział frakcji spoistej.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw sprawdź, czy frakcje drobne (pył + ił) są marginalne (kilka–kilkanaście procent) czy istotne. Jeśli są istotne, to sama nazwa "piasek" często jest za słaba i trzeba przejść do pól typu "glina piaszczysta" lub pokrewnych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Trójkąt Fereta to diagram klasyfikacyjny, który pozwala nazwać grunt na podstawie procentowej zawartości frakcji piaskowej, pyłowej i iłowej. Po naniesieniu punktu o składzie 100% odczytuje się pole z nazwą gruntu używaną w praktyce robót ziemnych.
Najpierw upewnij się, że udziały sumują się do 100%. Następnie na trójkącie odczytujesz położenie dla 70% piasku, 20% pyłu i 10% iłu zgodnie z opisem osi/skal na bokach diagramu. Punkt przecięcia linii odpowiada nazwie gruntu.
O nazwie decyduje nie tylko dominująca frakcja, ale też udział frakcji drobnych. Gdy pył i ił stanowią istotną część (tu łącznie 30%), grunt zaczyna wykazywać cechy spoiste, a klasyfikacja przechodzi w pola typu "glina piaszczysta", a nie czysty "piasek".
Frakcja pyłowa to drobne ziarna mniejsze od piasku, ale większe od iłu. W badaniu areometrycznym ocenia się udział cząstek drobnych na podstawie opadania w zawiesinie. Większy udział pyłu zwykle pogarsza filtrację i zwiększa wrażliwość na zawilgocenie.
Glina piaszczysta łączy "szkielet" piaskowy z domieszką frakcji drobnych. W praktyce może być łatwiejsza do zagęszczania niż czyste iły, ale bywa wrażliwa na wodę (rozmiękanie). W robotach ziemnych ważna jest kontrola wilgotności i dobór sprzętu.
Zwykle pozwala określić skład granulometryczny i wstępnie nazwać grunt z diagramu (np. trójkąta Fereta). Do pełnej oceny geotechnicznej często potrzebne są też inne parametry, np. wilgotność, stopień plastyczności czy wskaźnik zagęszczenia, zależnie od zadania projektowego.
Najczęstsze błędy to: odwrócenie osi (pomylenie boków trójkąta), nieuwzględnienie że suma musi dać 100%, oraz mylenie nazw podobnych (np. "piasek gliniasty" vs "glina piaszczysta"). Pomaga zapis: frakcje drobne = pył + ił i szybka ocena ich udziału.
Frakcja iłowa jest istotna, gdy ocenia się szczelność, filtrację i podatność na pęcznienie. Nawet niewielki udział iłu może wpływać na lepkość i przyczepność gruntu oraz na zachowanie w obecności wody. Przy budowie rowów i drenaży pomaga przewidywać zamulanie.
Ił pylasty sugeruje przewagę frakcji iłowej (z domieszką pyłu), więc procent iłu powinien być wysoki w porównaniu do piasku. Glina piaszczysta ma wyraźny udział piasku, ale jednocześnie zauważalne frakcje drobne. Sama dominacja piasku nie wystarcza, liczy się też udział pyłu i iłu.
Ćwicz seriami: bierz zestawy trzech procentów (piasek/pył/ił), nanieś je na diagram i sprawdź nazwę. Ucz się par "podobnych" nazw, bo to typowe pułapki. Warto też rozumieć skutki praktyczne: który grunt trudniej odwodnić, który łatwiej zagęścić i jak reaguje na wodę.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 26% zdających egzamin. bardzo trudne

Według specjalistów z branży: "W trójkącie Fereta o nazwie gruntu decydują udziały frakcji: piaskowej, pyłowej i iłowej."

Materiały:

  • Podręcznik z geotechniki/robót ziemnych omawiający klasyfikację gruntów i trójkąt Fereta
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji BUD.21 z działu: rozpoznanie i ocena gruntów
  • Zestawy zadań z klasyfikacji gruntów na podstawie udziału frakcji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego