KWALIFIKACJA MED13 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 31.
Grupa uczestników środowiskowego domu samopomocy typu A przygotowuje zupę jarzynową w pracowni kulinarnej. Którymi słowami terapeuta powinien zmotywować ich do pracy w trakcie zajęć?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najbardziej motywujący komunikat to taki, który wzmacnia pozytywnie: docenia wysiłek i wskazuje sens działania ("dokładność" i "smak zupy"). Pozostałe wypowiedzi opierają się na zawstydzaniu, groźbie lub "przekupstwie" nagrodą, co może obniżać poczucie bezpieczeństwa i chęć współpracy.

Pełne wyjaśnienie:

W pracy terapeuty zajęciowego motywowanie uczestników zajęć powinno wspierać współpracę, poczucie sprawczości i bezpieczeństwo psychologiczne w grupie. Dlatego najlepszy jest komunikat, który wzmacnia pozytywnie: zauważa konkretne zachowanie ("dokładność") i łączy je z pozytywnym, sensownym efektem ("wszyscy docenią smak zupy"). Taka informacja zwrotna jest jednocześnie życzliwa i rzeczowa, a przy tym buduje motywację bardziej trwałą niż presja.

Wypowiedź "Będzie wam wstyd, jeśli nie przygotujecie posiłku na czas dla wszystkich" jest problematyczna, bo bazuje na zawstydzaniu i lęku. Może chwilowo przyspieszyć działanie, ale w grupie terapeutycznej często prowadzi do napięcia, obronności, wycofania lub konfliktu. U części osób może też wzmacniać poczucie porażki, gdy pojawią się trudności.

Wypowiedź "W nagrodę dostaniecie dokładkę zupy po ukończeniu pracy" opiera się na nagrodzie instrumentalnej. Taki mechanizm bywa użyteczny w niektórych sytuacjach, ale w terapii zajęciowej łatwo przesuwa uwagę z procesu (współpraca, trening umiejętności, samodzielność) na "zapłatę". Dodatkowo nagroda może być odbierana jako manipulacja lub nierówne traktowanie, a po jej braku motywacja spada.

Wypowiedź "Na waszym miejscu bardziej bym się postarał, jeśli nie chcecie zostać wyśmiani" to presja społeczna i sugestia ośmieszenia. Taki komunikat podważa relację terapeutyczną, może eskalować wstyd i obniżać samoocenę. W środowisku wsparcia ważniejsze jest wzmacnianie zasobów oraz spokojne ukierunkowanie działań.

Wskazówka egzaminacyjna: w zadaniach o motywowaniu zwykle poprawna odpowiedź zawiera docenienie, konkret, życzliwy ton i odniesienie do sensu działania. Odpowiedzi oparte na groźbie, wstydzie, wyśmiewaniu lub "kupowaniu" zachowania nagrodą najczęściej są niepożądane w kontekście terapeutycznym.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wzmacnianie pozytywne to sposób oddziaływania, w którym terapeuta podkreśla pożądane zachowanie (np. dokładność, współpracę) i łączy je z pozytywną informacją zwrotną. Celem jest zwiększenie szans, że uczestnicy będą to zachowanie powtarzać, bez używania wstydu, strachu czy kar.
Najlepiej działają słowa, które są życzliwe, konkretne i odnoszą się do wysiłku lub jakości: "Widzę, że pracujecie dokładnie, to przełoży się na dobry efekt". Taki komunikat wzmacnia motywację i sprzyja współpracy, zamiast wywoływać napięcie.
Zawstydzanie (np. "będzie wam wstyd", "zostaniecie wyśmiani") może podnosić stres i obronność, a nie zaangażowanie. W grupie terapeutycznej łatwo prowadzi do wycofania, konfliktu i spadku poczucia własnej wartości. To osłabia relację i efekty terapii.
Obietnica nagrody może chwilowo zwiększyć tempo pracy, ale często przenosi uwagę z rozwoju umiejętności na "zapłatę". W terapii zajęciowej lepiej budować motywację poprzez sens działania, docenianie wysiłku i wspieranie samodzielności. Nagrody mogą też rodzić poczucie niesprawiedliwości.
Motywacja wspierająca to zwykle pochwała konkretu, zachęta i informacja o pozytywnym efekcie. Presja i straszenie zawierają groźbę konsekwencji, wstyd, krytykę lub porównania. W kontekście terapeutycznym odpowiedzi z lękiem i ośmieszaniem najczęściej są nieprawidłowe.
Dobra informacja zwrotna jest konkretna (co dokładnie było zrobione dobrze), życzliwa (bez oceniania osoby), odnosi się do wysiłku lub strategii oraz wskazuje sens lub efekt działania. Przykładowo: "Podoba mi się wasza dokładność, dzięki temu zupa będzie smaczna".
Najczęściej wtedy, gdy używa zawstydzania, ironii, porównań ("inni robią lepiej"), groźby konsekwencji albo mówi w trybie oceniającym ("na waszym miejscu…"). Nawet jeśli intencją jest przyspieszenie pracy, u części osób rośnie stres i spada chęć współpracy.
Częstym błędem jest mylenie motywowania z dyscyplinowaniem: terapeuta próbuje "zmusić" grupę presją, wstydem lub strachem. W terapii ważniejsze jest wzmacnianie zasobów, poczucia sprawczości i współodpowiedzialności za zadanie, w spokojnej atmosferze.
Pochwała za konkretny wysiłek wzmacnia zachowanie i pokazuje, co warto powtarzać. Krytyka tempa może uruchamiać stres, co pogarsza koncentrację i koordynację, a także obniża poczucie kompetencji. W rezultacie zamiast przyspieszenia pojawia się wycofanie lub opór.
Ucz się rozpoznawać, które wypowiedzi są wspierające (docenienie, konkret, zachęta, szacunek), a które przemocowe lub manipulacyjne (wstyd, groźby, ośmieszanie, "przekupstwo"). Pomaga też analiza krótkich scenek z zajęć: co buduje relację i motywację, a co ją osłabia.
info

Około 61% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Najbardziej motywujący komunikat to taki, który wzmacnia pozytywnie: docenia wysiłek i wskazuje sens działania ("dokładność" i "smak zupy")."

Źródła:

  • American Psychological Association – Dictionary of Psychology: hasło "positive reinforcement" (psychology.apa.org) – dostęp 2026-03-01
  • World Health Organization – International Classification of Functioning, Disability and Health (ICF): opis podejścia funkcjonalnego i roli środowiska (who.int) – dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • materiały szkoleniowe z komunikacji empatycznej i wspierającej w pracy pomocowej
  • podstawy psychologii motywacji (wzmocnienia, informacja zwrotna, motywacja wewnętrzna)
  • opracowania o prowadzeniu terapii zajęciowej w pracy grupowej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego