KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2009

PYTANIE NR 30.
Grzejnik elektryczny o określonej rezystancji R, zasilany napięciem przemiennym o wartości skutecznej U1 = 115 V, pobiera moc czynną P = 1000 W. Jaką moc będzie pobierał grzejnik po zwiększeniu napięcia zasilającego do wartości skutecznej U2 = 230V?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dla odbiornika rezystancyjnego o stałej rezystancji moc czynna spełnia zależność P=U²/R. Po zwiększeniu napięcia z 115 V do 230 V napięcie rośnie 2 razy, więc moc rośnie 2²=4 razy. Zatem 1000 W · 4 = 4000 W.

Pełne wyjaśnienie:

Grzejnik elektryczny traktujemy jako odbiornik czysto rezystancyjny, czyli taki, dla którego (w modelu zadania) rezystancja R jest stała. Dla takiego odbiornika moc czynna można opisać wzorem:

P = U² / R

W zadaniu podano, że przy napięciu skutecznym U1 = 115 V grzejnik pobiera P1 = 1000 W. Następnie napięcie rośnie do U2 = 230 V. Ponieważ rezystancja nie zmienia się, najwygodniej użyć proporcji wynikającej bezpośrednio z P=U²/R:

P2 / P1 = (U2 / U1)²

Obliczamy stosunek napięć: U2/U1 = 230/115 = 2. Po podniesieniu do kwadratu: 2² = 4. Zatem:

P2 = 1000 W · 4 = 4000 W

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 2000 W wynika zwykle z błędu myślenia liniowego: 2× napięcie → 2× moc. To nie działa dla stałej rezystancji, bo moc zależy od kwadratu napięcia.
  • 2115 W i 2230 W nie wynikają z żadnego poprawnego przekształcenia wzorów P=U²/R lub P=UI przy R=const; wyglądają na przypadkowe wartości oparte na "doklejaniu" liczb z treści.

Uwaga praktyczna: w rzeczywistości zasilenie grzejnika przeznaczonego na 115 V napięciem 230 V mogłoby doprowadzić do przegrzania i uszkodzenia, a rezystancja mogłaby się zmieniać wraz z temperaturą. W tym zadaniu obowiązuje jednak idealizacja: R=const, a celem jest poprawne zastosowanie zależności P ∝ U².

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj zależności dla odbiornika rezystancyjnego: P=U²/R. Gdy R się nie zmienia, najprościej policzyć proporcję: P2=P1·(U2/U1)². To pokazuje, że moc rośnie z kwadratem napięcia, a nie liniowo.
Bo dla stałej rezystancji moc spełnia P ∝ U². Jeśli napięcie wzrośnie 2 razy, to wstawiając do kwadratu dostajesz 2²=4. To częsty "haczyk" w zadaniach: mylenie zależności kwadratowej z liniową.
Wartość skuteczna (RMS) to taka wartość napięcia AC, która daje tę samą moc na rezystorze co napięcie stałe o tej samej liczbie. Dlatego we wzorach na moc dla odbiornika rezystancyjnego używa się właśnie wartości skutecznej.
Dla odbiornika rezystancyjnego obowiązuje prawo Ohma: I=U/R. Podstawiając do mocy: P=U·I = U·(U/R) = U²/R. To wyjaśnia, skąd bierze się kwadrat napięcia i czemu zmiana U tak silnie wpływa na moc.
Zwykle nie. W praktyce takie zasilenie może spowodować bardzo duży wzrost mocy, przegrzanie i uszkodzenie urządzenia oraz zagrożenie pożarowe. W zadaniu przyjmuje się jednak model teoretyczny ze stałą rezystancją, aby policzyć zależność mocy od napięcia.
Najczęściej: (1) myślenie liniowe "2×U = 2×P" zamiast 4×P, (2) pomijanie kwadratu we wzorze, (3) mieszanie wzorów bez użycia I=U/R, (4) mylenie wartości skutecznej z inną miarą napięcia.
Gdy odbiornik jest traktowany jako rezystancyjny, a jego rezystancja jest w przybliżeniu stała w rozpatrywanym zakresie pracy. W zadaniach szkolnych zwykle to założenie jest podane wprost lub wynika z opisu "grzejnik o rezystancji R".
Bo łatwo zauważyć, że 230 V to 2 razy więcej niż 115 V i automatycznie założyć proporcję liniową. To jednak błąd heurystyki: w tym typie zadań trzeba sprawdzić wzór. Dla stałej rezystancji moc zależy od , więc rośnie 4 razy.
Nie musisz liczyć R, jeśli porównujesz dwa stany pracy tego samego odbiornika. Wystarczy proporcja P2/P1=(U2/U1)². To szybka metoda egzaminacyjna: przy stałym R liczysz tylko stosunek napięć i podnosisz go do kwadratu.
Pomaga ocenić obciążenia elektryczne urządzeń towarzyszących (ogrzewanie, automatyka, osprzęt), dobrać zabezpieczenia oraz rozumieć skutki odchyleń napięcia. W obiektach z instalacjami gazowymi poprawna ocena ryzyka przegrzewania i przeciążeń jest ważna dla bezpieczeństwa.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 61% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że dla odbiornika rezystancyjnego o stałej rezystancji moc czynna spełnia zależność P=U²/r. Po zwiększeniu napięcia z 115 V do 230 V napięcie rośnie 2 razy, więc moc rośnie 2²=4 razy.

Materiały:

  • Podręcznik do podstaw elektrotechniki: dział o mocy w obwodach prądu przemiennego i odbiornikach rezystancyjnych
  • Zbiór zadań z elektrotechniki: zadania na zależność P(U) dla R=const
  • Notatki/ściąga wzorów: P=U²/R, I=U/R, P=UI wraz z warunkami stosowalności

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego