KWALIFIKACJA BPO1 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 26.
Hałas ultradźwiękowy to hałas, w którego widmie występują składowe o wysokich częstotliwościach słyszalnych i niskich ultradźwiękowych z przedziału
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Hałas ultradźwiękowy w ujęciu BHP dotyczy sytuacji, gdy w widmie pojawiają się składowe o wysokich częstotliwościach, obejmujące także zakres ultradźwięków. Za typowy przedział dla tego rodzaju hałasu przyjmuje się pasmo 10–40 kHz, a nie zakresy charakterystyczne dla infradźwięków lub pasma słyszalnego.

Pełne wyjaśnienie:

Hałas klasyfikuje się m.in. według częstotliwości składowych występujących w jego widmie. W praktyce BHP rozróżnia się hałas słyszalny (w przybliżeniu pokrywający się z zakresem percepcji człowieka) oraz zjawiska obejmujące składowe poza tym zakresem, takie jak infradźwięki i ultradźwięki.

Określenie "hałas ultradźwiękowy" odnosi się do hałasu, którego widmo zawiera składowe o bardzo wysokich częstotliwościach, obejmujące również pasmo ultradźwięków. Z tego powodu właściwy jest przedział 10 000 Hz – 40 000 Hz, bo obejmuje częstotliwości graniczne dla wysokich składowych oraz część zakresu ultradźwiękowego spotykaną w zastosowaniach przemysłowych (np. urządzenia technologiczne wykorzystujące ultradźwięki).

Pozostałe propozycje są typowymi "pułapkami" egzaminacyjnymi:

  • Zakres 100 Hz – 1000 Hz dotyczy niskich/średnich częstotliwości w paśmie słyszalnym, więc nie opisuje hałasu ultradźwiękowego.
  • Zakres 16 Hz – 16 000 Hz przypomina potoczne granice słyszalności człowieka i może kusić, ale pytanie dotyczy składowych ultradźwiękowych, czyli wykraczających ponad ten obszar.
  • Zakres 2 Hz – 50 Hz odpowiada infradźwiękom (bardzo niskim częstotliwościom), czyli zjawisku przeciwnemu do ultradźwięków.

W praktyce zawodowej technika BHP istotne jest, aby nie mylić głośności z częstotliwością: "ultradźwiękowy" nie oznacza "najbardziej uciążliwy", tylko "o bardzo wysokiej częstotliwości". To wpływa na dobór metod pomiarowych, interpretację wyników oraz działania profilaktyczne przy źródłach ultradźwięków.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To hałas, którego widmo zawiera składowe o bardzo wysokich częstotliwościach, obejmujące także pasmo ultradźwięków. W praktyce oznacza to, że obok wysokich składowych słyszalnych mogą pojawiać się składowe powyżej typowego zakresu słyszenia, co wymaga właściwej metody pomiaru i oceny ryzyka.
W wielu zadaniach szkolnych i egzaminacyjnych przyjmuje się zakres rzędu 10–40 kHz, czyli 10 000–40 000 Hz. Kluczowe jest rozpoznanie, że chodzi o częstotliwości znacznie wyższe niż typowe pasmo słyszalne oraz że nie jest to zakres infradźwięków.
Bo przypomina popularne (przybliżone) granice słyszalności człowieka i działa jak "kotwica" pamięciowa. Jednak w pytaniu o hałas ultradźwiękowy trzeba szukać zakresu obejmującego ultradźwięki, czyli częstotliwości wyższych niż górna granica pasma słyszalnego.
Różnią się położeniem w widmie: infradźwięki to bardzo niskie częstotliwości, a ultradźwięki to bardzo wysokie. W zadaniach BHP zakresy typu 2–50 Hz kojarzą się z infradźwiękami, natomiast wartości rzędu dziesiątek tysięcy herców wskazują na ultradźwięki.
Przykładem mogą być urządzenia technologiczne wykorzystujące ultradźwięki (np. procesy łączenia lub czyszczenia), a także niektóre źródła, które emitują składowe w wysokich pasmach częstotliwości. W praktyce BHP ważne jest rozpoznanie źródła i dobór właściwej metody oceny narażenia.
Nie zawsze. Część składowych może leżeć poza zakresem słyszenia, ale nadal może współwystępować z wysokimi składowymi słyszalnymi. Dlatego sama subiektywna ocena "czy coś słychać" nie wystarcza; potrzebne są pomiary i analiza pasm częstotliwości.
Najczęstsze pomyłki to wybór zakresu pasma słyszalnego (bo jest znany) albo wskazanie infradźwięków, gdy w pytaniu pada słowo "ultra-". Pomaga sprawdzenie rzędu wielkości: ultradźwięki to zwykle tysiące–dziesiątki tysięcy Hz, a nie dziesiątki Hz.
Wystarczy ocenić rząd wielkości. Jeżeli odpowiedź ma wartości typu 10 000 Hz lub więcej, wskazuje na bardzo wysokie częstotliwości. Zakresy rzędu 2–50 Hz to bardzo niskie częstotliwości (infradźwięki), a 100–1000 Hz to typowe pasmo słyszalne.
Gdy na stanowisku pracy występują źródła generujące składowe o bardzo wysokich częstotliwościach lub gdy wyniki pomiarów/obserwacji wskazują na obecność takich składowych w widmie. Wtedy dobiera się odpowiednią metodykę pomiaru i działania profilaktyczne adekwatne do charakteru emisji.
Warto znać: częstotliwość (Hz), widmo hałasu, różnicę między pasmem słyszalnym a ultra- i infradźwiękami oraz sens określeń "wysokie częstotliwości słyszalne" i "niskie ultradźwiękowe". To ułatwia szybkie odrzucenie zakresów ewidentnie zbyt niskich.
info

Około 41% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Hałas ultradźwiękowy w ujęciu BHP dotyczy sytuacji, gdy w widmie pojawiają się składowe o wysokich częstotliwościach, obejmujące także zakres ultradźwięków."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z akustyki środowiska pracy (podział pasm częstotliwości, definicje hałasu)
  • Materiały dydaktyczne z pomiarów czynników szkodliwych (metodyka pomiaru hałasu, interpretacja widma)
  • Instrukcje producentów mierników hałasu/analizatorów widma (zakresy pomiarowe, pasma)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego