KWALIFIKACJA SPC1 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 20.
Ile gramów preparatu żelującego należy użyć do sporządzenia galaretki z 5 litrów wody, jeżeli na 1 litr wody potrzeba 75 gramów preparatu?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Na 1 litr wody potrzeba 75 g preparatu. Dla 5 litrów dawkę mnożymy przez 5, bo ilość preparatu rośnie proporcjonalnie do objętości: 5 × 75 g = 375 g. Pozostałe wartości wynikają z błędnego dzielenia lub pomyłki w mnożeniu.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano dawkowanie "na 1 litr": na 1 l wody potrzeba 75 g preparatu żelującego. Gdy zwiększamy ilość wody, ilość preparatu rośnie proporcjonalnie (to jest proporcjonalność prosta).

Skoro przygotowujemy galaretkę z 5 litrów wody, to musimy policzyć pięć takich porcji:

Obliczenie:
5 l × 75 g/l = 375 g

Jednostki też się zgadzają: "g na litr" po pomnożeniu przez litry daje gramy.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "67 g" – to zbyt mała wartość; zwykle pojawia się po przypadkowym dzieleniu lub zgubieniu mnożnika 5 (np. błędne założenie, że dawkę trzeba "rozcieńczyć").
  • "15 g" – to typowy błąd odwrócenia proporcji, gdy ktoś zamiast mnożyć przez 5, dzieli 75 przez 5 (75/5 = 15), co nie ma sensu przy zwiększaniu objętości.
  • "750 g" – to wynik zawyżony, zwykle efekt pomylenia mnożnika (np. 75 × 10) albo podwojenia wyniku bez uzasadnienia.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści jest "na 1 jednostkę" (na 1 l, na 1 kg, na 1 porcję), najpierw ustal mnożnik (tu: 5), a potem wykonaj jedno proste działanie. Zanim zaznaczysz odpowiedź, sprawdź rząd wielkości: wynik powinien być większy niż 75 g, bo wody jest więcej niż 1 litr.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj proporcjonalności prostej: skoro na 1 litr przypada 75 g, to na 5 litrów przypada 5 razy więcej. Liczysz: 5 × 75 g = 375 g. Zawsze sprawdzaj, czy wynik jest większy niż dawka na 1 litr.
Bo zwiększa się ilość wody: z 1 litra do 5 litrów. Przy stałym dawkowaniu "na litr" ilość preparatu rośnie razem z objętością, więc wykonujesz mnożenie. Dzielenie miałoby sens, gdyby objętość się zmniejszała.
To informacja o dawkowaniu jednostkowym: na każdą porcję 1 litra wody należy dodać 75 g preparatu. Gdy przygotowujesz większą partię, przeliczasz to przez liczbę litrów, aby zachować takie samo stężenie i właściwą konsystencję galaretki.
Najpierw wypisz dane z jednostkami (g/l i l), potem ułóż działanie tak, by jednostki się skróciły. Wzór: (g/l) × l = g. Na końcu zrób szybki test sensowności: wynik musi rosnąć, gdy rośnie liczba litrów.
Najczęściej: dzielenie zamiast mnożenia, zgubienie mnożnika (tu 5), pomyłka rachunkowa w mnożeniu 75×5 oraz brak kontroli rzędu wielkości. Pomaga zapis w postaci "5 porcji po 75 g".
W zadaniach egzaminacyjnych zwykle tak, bo podano dawkowanie "na 1 litr". W praktyce mogą wystąpić korekty zależne od rodzaju preparatu, cukru czy kwasowości, ale jeśli receptura podaje stałą dawkę jednostkową, to podstawowe przeliczenie wykonuje się liniowo.
Ustal współczynnik zmiany objętości (np. 5 l to 5 razy więcej niż 1 l), a potem pomnóż dawkę jednostkową przez ten współczynnik. To metoda "skalowania receptury". Działa dla litrów, kilogramów, porcji i innych jednostek.
Gdy wynik nie jest liczbą całkowitą albo gdy zadanie wskazuje dokładność (np. do 1 g). Jeśli w odpowiedziach są liczby całkowite, zwykle oczekuje się dokładnego wyniku bez zaokrągleń. W praktyce produkcyjnej zaokrągla się do możliwości wagi.
Rozbij 75×5 na prostsze kroki: 75×10 = 750, a połowa z 750 to 375 (bo 5 to połowa z 10). Możesz też policzyć 5×(50+25) = 250+125 = 375. To szybkie metody kontroli rachunku.
Często pojawiają się przeliczenia: ilości żelatyny lub pektyny na objętość, proporcji syropu do ponczowania, ilości cukru na masę owoców, skalowanie receptury na większą liczbę porcji oraz obliczanie wydajności. Zasada jest ta sama: dawka jednostkowa × liczba jednostek.
info

Około 70% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że na 1 litr wody potrzeba 75 g preparatu.

Źródła:

  • Khan Academy (PL) – "Mnożenie liczb całkowitych" (materiały do działań arytmetycznych), https://pl.khanacademy.org/math/arithmetic/arith-review-multiply-divide (dostęp: 2026-03-05)
  • Wikipedia (PL) – "Mnożenie", https://pl.wikipedia.org/wiki/Mno%C5%BCenie (dostęp: 2026-03-05)
  • Wikipedia (PL) – "Proporcjonalność prosta", https://pl.wikipedia.org/wiki/Proporcjonalno%C5%9B%C4%87_prosta (dostęp: 2026-03-05)

Materiały:

  • Ćwiczenia z proporcjonalności prostej i przeliczeń "na 1 jednostkę"
  • Zadania rachunkowe z technologii gastronomicznej: skalowanie receptur
  • Krótkie powtórki z działań na liczbach naturalnych (mnożenie, dzielenie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego