KWALIFIKACJA CHM6 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 29.
Ile gramów roztworu o stężeniu 40% należy dodać do 500 g roztworu o stężeniu 14%, aby otrzymać roztwór o stężeniu 20%?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stosujemy bilans substancji rozpuszczonej.
W 500 g roztworu 14% jest 0,14·500 = 70 g składnika. Po dodaniu x g roztworu 40% będzie 70 + 0,40x g składnika w masie 500 + x. Warunek 20%: (70 + 0,40x)/(500 + x) = 0,20. Z równania wychodzi x = 150 g.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie dotyczy mieszania roztworów o różnych stężeniach procentowych masowych. Kluczowa zasada to bilans masy składnika (substancji rozpuszczonej): ilość składnika po zmieszaniu = suma ilości składnika w składnikach mieszaniny.

Krok 1: policz masę substancji rozpuszczonej w roztworze początkowym.
W 500 g roztworu o stężeniu 14% znajduje się: 0,14 · 500 g = 70 g substancji rozpuszczonej.

Krok 2: wprowadź niewiadomą dla dodawanego roztworu 40%.
Niech x oznacza masę (w gramach) roztworu 40%, którą dodajemy. W tej porcji jest 0,40 · x gramów substancji rozpuszczonej.

Krok 3: zapisz warunek na stężenie końcowe 20%.
Masa całego roztworu po zmieszaniu to 500 + x. Masa substancji rozpuszczonej po zmieszaniu to 70 + 0,40x. Warunek 20% zapisujemy jako:
(70 + 0,40x)/(500 + x) = 0,20.

Krok 4: rozwiąż równanie.
70 + 0,40x = 0,20(500 + x) = 100 + 0,20x
0,40x − 0,20x = 100 − 70
0,20x = 30
x = 150 g

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "300 g" dałoby stężenie wyższe niż 20%, bo dodajemy dużo roztworu znacznie bardziej stężonego (40%).
  • "250 g" również prowadzi do zbyt dużego udziału składnika z roztworu 40% w mieszaninie.
  • "500 g" podwajałoby masę i silnie podniosło stężenie; taki wynik powinien wzbudzić podejrzenie i skłonić do sprawdzenia podstawieniem do równania.

Wskazówka egzaminacyjna: unikaj "uśredniania" stężeń. Zawsze licz masę składnika i masę całkowitą, a na końcu sprawdź wynik podstawieniem do równania stężenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stężenie procentowe masowe (m/m) mówi, ile gramów substancji rozpuszczonej przypada na 100 g roztworu. Np. 14% (m/m) oznacza 14 g składnika w 100 g roztworu. W zadaniach z mieszania pracuje się na masach składnika i masie całkowitej.
Najpierw policz masę substancji rozpuszczonej w każdym roztworze (stężenie w ułamku × masa roztworu). Potem zapisz: masa składnika po zmieszaniu = suma mas składnika. Na końcu podziel przez masę całkowitą mieszaniny, aby otrzymać wymagane stężenie.
Bo stężenie zależy od mas i proporcji. Sama średnia z 14% i 40% nic nie mówi, jeśli nie uwzględnisz, ile gramów każdego roztworu mieszasz. Poprawne podejście to bilans masy składnika i masy całkowitej po zmieszaniu.
Sprawdź znak i wielkość: dodajesz roztwór 40% do 14%, więc stężenie rośnie, ale ma dojść tylko do 20% — wynik nie powinien być ogromny. Najpewniej wykonaj kontrolę: policz masę składnika po zmieszaniu i porównaj z 20% masy całkowitej.
Najczęściej stosuje się równanie: (m1·c1 + m2·c2)/(m1 + m2) = ckońcowe, gdzie m to masa roztworu, a c to stężenie zapisane jako ułamek (np. 14% = 0,14). To jest forma bilansu masy składnika.
Można, ale trzeba zachować spójność zapisu. Najwygodniej zamienić procenty na ułamki (20% → 0,20), bo wtedy rachunki są prostsze. Jeśli liczysz w procentach, pilnuj, by równanie miało ten sam "format" po obu stronach i nie mieszało % z gramami.
To typowe przy przygotowaniu roztworów roboczych w zbiornikach, korekcie stężenia po analizie kontrolnej, sporządzaniu kąpieli technologicznych i dozowaniu koncentratów. Umiejętność bilansu masy pomaga ustalić, ile koncentratu dodać, aby spełnić wymagania procesu.
Najczęstsze błędy to: uśrednianie stężeń, pomijanie zmiany masy całkowitej po dodaniu, mylenie 14% z 0,14 oraz wykonywanie działań "na skróty" bez sprawdzenia podstawieniem. Warto zawsze rozpisać: masa składnika i masa całkowita po zmieszaniu.
Teoretycznie tak, jeśli stężenie końcowe miałoby być bardzo bliskie stężeniu dodawanego roztworu albo gdy roztwór początkowy jest bardzo rozcieńczony. W tym konkretnym schemacie (14% → 20% przez 40%) zwykle wystarczy mniejszy dodatek niż masa początkowa.
Ćwicz stały schemat: 1) przelicz % na ułamek, 2) policz masy składnika w roztworach, 3) zapisz równanie na stężenie końcowe, 4) rozwiąż równanie liniowe, 5) zrób kontrolę wyniku. Dodatkowo trenuj szybkie działania na procentach i ułamkach.
info

Około 47% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Stosujemy bilans substancji rozpuszczonej.W 500 g roztworu 14% jest 0,14·500 = 70 g składnika."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/St%C4%99%C5%BCenie_roztworu - dostęp 2026-02-27
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Bilans_masy - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Notatki/rozdziały z technologii chemicznej: rachunki mieszania i bilanse masy
  • Zbiór zadań z obliczeń chemicznych (stężenia roztworów, mieszanie, rozcieńczanie)
  • Materiały dydaktyczne o bilansie masy w procesach jednostkowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego