KWALIFIKACJA CHM2 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 7.
W reaktorze przebiega reakcja syntezy amoniaku przedstawiona równaniem:
N2 + 3H2 → 2 NH3 Jaką objętość wodoru należy wprowadzić do reaktora (mieszaninę wodoru i azotu podaje się do reaktora w stosunku stechiometrycznym), przy założeniu, że 300 m3 azotu przereaguje w całości?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W równaniu N2 + 3H2 → 2NH3 na 1 objętość (i 1 mol) azotu przypadają 3 objętości (i 3 mole) wodoru, o ile porównujemy gazy w tych samych warunkach T i p. Skoro 300 m3 N2 ma przereagować całkowicie, potrzeba 3 · 300 m3 = 900 m3 H2 w mieszaninie stechiometrycznej.

Pełne wyjaśnienie:

Reakcja syntezy amoniaku przebiega zgodnie z równaniem:

N2 + 3H2 → 2NH3

Współczynniki stechiometryczne mówią, w jakim stosunku molowym reagują substraty: na 1 mol azotu potrzeba 3 mole wodoru. Dla gazów w tych samych warunkach temperatury i ciśnienia objętość jest proporcjonalna do liczby moli (prawo Avogadra), więc taki sam stosunek dotyczy także objętości.

Zatem stosunek stechiometryczny objętości na wejściu do reaktora wynosi:

  • N2 : H2 = 1 : 3

Jeśli 300 m3 azotu przereaguje w całości, to oznacza, że do pełnego zużycia N2 trzeba dostarczyć trzykrotnie większą objętość H2:

V(H2) = 3 · V(N2) = 3 · 300 m3 = 900 m3

Dlatego odpowiedź "900 m3" wynika bezpośrednio z równania reakcji i założenia stechiometrycznego zasilania.

Dlaczego pozostałe wartości są błędne?

  • "300 m3" odpowiadałoby mylnemu założeniu stosunku 1:1, ignorując współczynnik 3 przy wodorze.
  • "500 m3" nie wynika z żadnego prostego stosunku stechiometrycznego w tym równaniu i sugeruje zgadywanie lub błąd w proporcji.
  • "100 m3" jest sprzeczne z faktem, że wodoru ma być wielokrotnie więcej niż azotu; taka ilość nie pozwoliłaby na całkowite przereagowanie 300 m3 N2.

W praktyce technologicznej warto pamiętać, że porównywanie objętości gazów wymaga przyjęcia tych samych warunków T i p (np. warunków normalnych lub umownych) dla obu strumieni.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Współczynniki w równaniu (1 przed N2 i 3 przed H2) dają stosunek moli. Dla gazów w tych samych T i p ten sam stosunek dotyczy objętości, więc N2:H2 = 1:3.
Bo przy stałej temperaturze i ciśnieniu objętość gazu jest proporcjonalna do liczby moli (prawo Avogadra). Dzięki temu stosunek objętości reagentów jest taki sam jak stosunek współczynników stechiometrycznych.
To znaczy, że azot jest reagentem, który zostanie całkowicie zużyty w reakcji (brak nadmiaru N2 po reakcji). Aby tak było, trzeba doprowadzić co najmniej stechiometryczną ilość wodoru.
Z równania N2 + 3H2 → 2NH3 wynika stosunek 1:3. Przy tych samych T i p objętości mają ten sam stosunek, więc V(H2) = 3 · 300 m3 = 900 m3.
Nie, jeśli pracujesz na objętościach gazów w tych samych warunkach T i p. Wystarczy stosunek stechiometryczny z równania reakcji. Masy molowe są potrzebne, gdy przechodzisz na masy lub gdy warunki gazów są różne.
Oba gazy muszą być rozpatrywane w tych samych warunkach temperatury i ciśnienia. W praktyce często przyjmuje się warunki normalne lub umowne dla całego bilansu. Gdy T lub p są różne, trzeba użyć równania gazu doskonałego.
Bo wiele osób odruchowo przyjmuje stosunek 1:1, patrząc tylko na dwa substraty. Tymczasem w równaniu reakcji przed H2 stoi współczynnik 3, więc wodoru musi być trzykrotnie więcej niż azotu (objętościowo i molowo).
Najczęściej: pominięcie współczynników stechiometrycznych, odwrócenie proporcji (np. 1:3 zamiast 3:1), oraz nieuwzględnienie założenia "te same T i p". Błędy wynikają zwykle z pośpiechu i schematycznego liczenia.
Gdy gazy są porównywane w różnych warunkach temperatury lub ciśnienia albo gdy objętość ma być podana dla innych warunków niż strumień wejściowy. Wtedy liczysz liczbę moli i przeliczasz objętość z PV = nRT.
W praktyce dąży się do odpowiedniego składu gazu syntezowego, aby reagenty były blisko stechiometrii. Zbyt mało H2 ogranicza konwersję N2, a duży nadmiar zwiększa obciążenie separacji i recyrkulacji.
info

Około 60% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "W równaniu N2 + 3H2 → 2NH3 na 1 objętość (i 1 mol) azotu przypadają 3 objętości (i 3 mole) wodoru, o ile porównujemy gazy w tych samych warunkach T i p."

Źródła:

  • IUPAC Compendium of Chemical Terminology (Gold Book) – hasło: "Avogadro law" (zależność V ∝ n dla gazów w tych samych T i p), https://goldbook.iupac.org/terms/view/A00506 (dostęp: 2026-02-28)
  • ChemLibreTexts – "Avogadro's Law" (wyjaśnienie proporcji objętości do liczby moli przy stałych T i p), https://chem.libretexts.org/Bookshelves/General_Chemistry/Map%3A_General_Chemistry_(Petrucci_et_al.)/05%3A_Gases/5.03%3A_Avogadros_Law (dostęp: 2026-02-28)
  • NIST Chemistry WebBook – stała Avogadra i podstawy ilości substancji (kontekst pojęcia mola i zależności n), https://webbook.nist.gov/chemistry/ (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Podręczniki i repetytoria ze stechiometrii (działy: stechiometria reakcji, gazy)
  • Notatki z prawa Avogadra i zależności n–V dla gazów
  • Zadania rachunkowe z bilansów procesowych dla mieszanin gazowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego