Wskaźnik uzysku mówi, jaka część masy surowca po rozbiorze/obróbce staje się produktem użytecznym. Gdy uzysk wynosi 53,5%, to z 1 kg karkówki otrzymujesz średnio 0,535 kg obrobionego karczku na wędzonkę.
W takich zadaniach obowiązuje prosta zależność:
masa produktu = masa surowca × uzysk
Stąd:
masa surowca = masa produktu / uzysk
- masa produktu: 100 kg
- uzysk: 53,5% = 0,535
Obliczenie:
100 / 0,535 = 186,915887… kg, czyli po zaokrągleniu do dwóch miejsc po przecinku 186,92 kg.
Dlaczego pozostałe wyniki są błędne? Warto sprawdzić je "zdrowym rozsądkiem technologicznym": przy uzysku mniejszym niż 100% masa pobranego surowca musi być większa niż masa produktu. Odpowiedzi mniejsze od 100 kg odpadają od razu, bo nie da się uzyskać 100 kg produktu z mniejszej ilości surowca przy stratach. Z kolei wynik około 153,51 kg odpowiadałby uzyskowi ok. 65% (bo 100/153,51 ≈ 0,651), więc nie pasuje do 53,5%.
Typowy błąd rachunkowy to użycie mnożenia: 100 × 0,535 = 53,5 kg (to byłaby masa produktu z 100 kg surowca), a nie masa surowca potrzebna na 100 kg produktu. Na egzaminie zawsze sprawdź kierunek zależności: im mniejszy uzysk, tym większe pobranie surowca.
