KWALIFIKACJA CHM2 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 29.
Ile kilogramów wody znajduje się w 2 tonach mieszaniny nitrującej, której skład procentowy (m/m) w przeliczeniu na czyste składniki wynosi: H2SO4 – 56 %, HNO3 – 28 % i H2O – 16 %?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Udział masowy wody wynosi 16% (m/m), czyli 0,16 masy całej mieszaniny.
2 t = 2000 kg, więc masa H2O = 0,16 × 2000 kg = 320 kg. Pozostałe odpowiedzi wynikają z pomylenia ton z kilogramami lub błędnego przeliczenia procentu.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano skład mieszaniny nitrującej w procentach masowych (m/m). Oznacza to, że np. 16% (m/m) wody to 16 kg wody na 100 kg mieszaniny (w przeliczeniu na czyste składniki), czyli ułamek masowy równy 0,16.

Krok 1: przeliczenie masy mieszaniny na kilogramy.
2 t (2 tony) = 2 × 1000 kg = 2000 kg.

Krok 2: obliczenie masy wody z udziału masowego.
Masa wody = 16% × 2000 kg = 0,16 × 2000 kg = 320 kg.

Dlatego poprawna jest odpowiedź: "320 kg".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "160 kg" – to wynik jak przy 8% zamiast 16% lub przy błędnym "połowieniu" wyniku bez uzasadnienia rachunkiem.
  • "80 kg" – to typowy skutek podwójnego błędu: pomylenia procentu (np. 4% zamiast 16%) albo błędnej skali przy przeliczeniach jednostek.
  • "640 kg" – to wynik jak przy 32% zamiast 16% (podwojenie udziału) lub pomylenie mnożenia z dzieleniem w obliczeniach procentowych.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zamieniaj % na ułamek (dziel przez 100) i dopiero wtedy mnoż przez masę całkowitą. Dodatkowa kontrola: 16% to niecała 1/5, więc wynik powinien być bliski 1/5 z 2000 kg, czyli ok. 400 kg; 320 kg jest rozsądne, 80 kg lub 640 kg już mniej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
16% (m/m) oznacza 16% masy mieszaniny. W praktyce: na 100 kg mieszaniny przypada 16 kg danego składnika. Aby policzyć masę składnika, zamień procent na ułamek (0,16) i pomnóż przez masę całkowitą mieszaniny.
W polskiej praktyce technologicznej 1 tona (t) = 1000 kg. Zatem 2 t = 2 × 1000 kg = 2000 kg. Najpierw wykonaj to przeliczenie, a dopiero potem licz procent masowy składnika.
Użyj wzoru: m(składnika) = (p/100) × m(mieszaniny). Przykład: p = 16, m = 2000 kg → m = 0,16 × 2000 kg = 320 kg. To podstawowy typ obliczeń w bilansach masy.
Zapis (m/m) jest jednoznaczny: odnosi się do udziału masy, a nie objętości. W technologii chemicznej jest to wygodne, bo bilanse surowców i receptury często prowadzi się masowo (ważenie, dozowanie masowe) niezależnie od temperatury.
W typowych zadaniach ze składem procentowym tak: suma udziałów masowych wszystkich składników daje 100%. Jeśli nie daje, trzeba sprawdzić, czy brakuje składnika (np. zanieczyszczeń) albo czy podano skład "w przeliczeniu na czyste składniki".
Najczęstsze pomyłki to: brak zamiany ton na kilogramy, pomylenie 16% z 16/1000, liczenie "w pamięci" bez ułamka dziesiętnego oraz przestawienie danych (np. wzięcie 28% zamiast 16%). Pomaga zapisanie kroków i szybka kontrola wyniku.
Podczas przygotowania wsadu, korekty stężenia, rozcieńczania lub oceny receptury. Znajomość masy wody wpływa na stężenie kwasów, szybkość reakcji, temperaturę procesu i bezpieczeństwo prowadzenia operacji, szczególnie przy mieszaninach reaktywnych.
To informacja, że udziały procentowe dotyczą czystych substancji (np. H2SO4, HNO3, H2O), a nie roztworów handlowych o określonej czystości. W obliczeniu masy wody z procentu masowego stosujesz te dane bez dodatkowych korekt.
Użyj przybliżeń: 16% to ok. 1/6. Z 2000 kg 1/6 to ok. 333 kg, więc wynik 320 kg jest bliski. Jeśli wychodzi 80 kg (za mało) albo 640 kg (za dużo), to sygnał błędu w procentach lub jednostkach.
Tak, czasem spotyka się (v/v) lub (m/v), ale muszą być wyraźnie podane w treści. Wtedy sposób liczenia się zmienia (potrzebna gęstość). Jeśli jest (m/m), nie potrzebujesz gęstości – wystarczy masa całkowita i procent masowy.
info

Około 77% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Procent masowy" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Procent_masowy (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Tona" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Tona (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Mieszanina nitrująca" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Mieszanina_nitruj%C4%85ca (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki/notesy z obliczeń technologicznych (bilans masy, procent masowy)
  • Zestawy zadań z obliczeń procentowych w chemii i technologii chemicznej
  • Tablice i ściągi egzaminacyjne: przeliczenia jednostek oraz udziały masowe

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego