KWALIFIKACJA CHM2 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 11.
W celu sporządzenia 1 dm3 roztworu o stężeniu 0,1mol/dm3 odmierzono 6,31 cm3 44% roztworu NaOH.
Oblicz jaką objętość 44% roztworu NaOH należy użyć w celu przygotowania 250 cm3 roztworu 0,1-molowego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Podano, że do sporządzenia 1 dm3 (1000 cm3) roztworu 0,1 mol/dm3 potrzeba 6,31 cm3 roztworu 44% NaOH. Dla 250 cm3 (czyli 1/4 litra) zużycie skaluje się liniowo: 6,31 × 250/1000 = 1,5775 cm3, po zaokrągleniu 1,58 cm3.

Pełne wyjaśnienie:

Stężenie molowe 0,1 mol/dm3 oznacza, że w 1 dm3 roztworu znajduje się 0,1 mola substancji. W zadaniu nie musisz jednak wyznaczać liczby moli ani przeliczać % masowego na molowość, ponieważ kluczowa informacja jest już podana praktycznie w gotowej formie: na 1 dm3 roztworu 0,1 M zużyto 6,31 cm3 roztworu 44% NaOH.

Skoro dla tej samej substancji wyjściowej (44% NaOH) i tego samego stężenia docelowego (0,1 M) objętość potrzebnego roztworu stężonego jest proporcjonalna do objętości roztworu końcowego, można zastosować prostą proporcję (regułę trzech):

1000 cm3 roztworu końcowego6,31 cm3 roztworu 44%

250 cm3 roztworu końcowegox cm3 roztworu 44%

Obliczenie:

x = 6,31 × 250 / 1000
x = 1,5775 cm³ ≈ 1,58 cm³

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 2,16 cm3 nie wynika z prawidłowego przeskalowania 6,31 cm3 do 1/4 objętości; to typowy efekt błędu w ustawieniu proporcji lub pomyłki rachunkowej.
  • 6,31 cm3 to wartość podana dla 1 dm3 (1000 cm3) roztworu 0,1 M, więc użycie jej dla 250 cm3 oznacza brak przeliczenia skali.
  • 25,24 cm3 odpowiada mnożeniu 6,31 × 4, czyli odwróceniu zależności: zamiast zmniejszyć objętość czynnika 4 razy (bo roztworu końcowego jest 4 razy mniej), zwiększa się ją 4 razy.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy objętość roztworu końcowego maleje z 1000 cm3 do 250 cm3, wynik powinien być wyraźnie mniejszy niż 6,31 cm3 (około jednej czwartej), co pomaga szybko wychwycić błędne opcje.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stężenie molowe (mol/dm3) mówi, ile moli substancji znajduje się w 1 dm3 roztworu. Wartość 0,1 mol/dm3 oznacza 0,1 mola w 1 litrze roztworu. To podstawowa wielkość używana przy przygotowaniu roztworów w laboratorium i kontroli procesów.
Najczęściej używana zależność to: 1 dm3 = 1 L = 1000 cm3 = 1000 mL. W praktyce oznacza to, że gdy w zadaniu masz 250 cm3, jest to 0,25 dm3, czyli dokładnie 1/4 litra.
Bo zadanie podaje gotową informację: ile cm3 roztworu 44% NaOH zużyto na 1 dm3 roztworu 0,1 M. Skoro stężenie docelowe jest takie samo, ilość roztworu stężonego skaluje się liniowo z objętością roztworu końcowego (reguła trzech).
Ustaw proporcję: 1000 cm3 roztworu końcowego odpowiada 6,31 cm3 roztworu 44% NaOH, więc 250 cm3 odpowiada x. Liczysz: x = 6,31 × 250 / 1000 = 1,5775 cm3, po zaokrągleniu 1,58 cm3.
W takich zadaniach częsty błąd to pomnożenie 6,31 przez 4, mimo że 250 cm3 to 1/4 z 1000 cm3. Taki mechanizm myślenia daje wynik czterokrotnie za duży. Warto zawsze sprawdzić "czy wynik ma sens" względem skali objętości.
Nie, ponieważ 6,31 cm3 dotyczy przygotowania 1 dm3 (1000 cm3) roztworu. Dla 250 cm3 (mniejsza objętość końcowa) potrzebujesz mniejszej ilości roztworu stężonego, w przybliżeniu 1/4 tej wartości.
Najczęściej myli się kierunek proporcji (zwiększa zamiast zmniejszać), gubi przeliczenie 1 dm3 = 1000 cm3 albo "kotwiczy się" na liczbie 6,31 i wybiera ją bez obliczeń. Pomaga szybki test sensowności: 250 cm3 to 1/4 litra, więc wynik powinien być ~1/4 z 6,31.
To oszczędza czas i upraszcza logistykę: zamiast przechowywać wiele roztworów o różnych stężeniach, często utrzymuje się roztwór bazowy i przygotowuje roztwory robocze przez rozcieńczanie. W kontroli procesów i laboratoriach zakładowych przydaje się szybkie przeliczanie objętości metodą proporcji.
Zastosuj oszacowanie: 250 cm3 to 1/4 z 1000 cm3, więc potrzebna objętość roztworu 44% też powinna być około 1/4 z 6,31 cm3. 1/4 z 6,31 to ok. 1,6, więc wynik rzędu 1,58 cm3 jest logiczny, a 25,24 cm3 jest zdecydowanie za duże.
Ćwicz trzy rzeczy: (1) przeliczanie jednostek (L, dm3, mL, cm3), (2) proporcje i regułę trzech, (3) szybkie oszacowanie sensowności wyniku. W zadaniach, gdzie podano "ile czego na 1 dm3", najczęściej wystarczy przeskalować do wymaganej objętości.
info

Około 64% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Podano, że do sporządzenia 1 dm3 (1000 cm3) roztworu 0,1 mol/dm3 potrzeba 6,31 cm3 roztworu 44% NaOH."

Źródła:

  • ChemLibreTexts, "Molarity" (Amount Concentration) – https://chem.libretexts.org/Bookshelves/General_Chemistry/Map%3A_Chemistry_(OpenSTAX)/04%3A_Stoichiometry_of_Chemical_Reactions/4.02%3A_Reaction_Stoichiometry (dostęp: 02.03.2026)
  • IUPAC Gold Book, "amount concentration" – https://goldbook.iupac.org/terms/view/A00295 (dostęp: 02.03.2026)
  • OpenStax Chemistry 2e, rozdział o roztworach i stężeniach (molarity) – https://openstax.org/details/books/chemistry-2e (dostęp: 02.03.2026)

Materiały:

  • Skrypt/rozdział z chemii analitycznej: stężenia roztworów i rozcieńczanie
  • Zestaw zadań: obliczenia na stężenie molowe i skalowanie objętości
  • Tablica przeliczeń jednostek (dm<sup>3</sup>, cm<sup>3</sup>, mL, L)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego