KWALIFIKACJA ELE6 + ELE7 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 2.
Ile par biegunów powinien posiadać generator synchroniczny wytwarzający energię elektryczną o częstotliwości 50 Hz przy prędkości obrotowej wirnika 1 500 obr./min?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Generator synchroniczny spełnia zależność prędkości synchronicznej: n = 60·f/p (gdzie p to liczba par biegunów). Dla f = 50 Hz i n = 1500 obr./min otrzymujemy p = 60·50/1500 = 2. Oznacza to maszynę 4-biegunową (2 pary biegunów).

Pełne wyjaśnienie:

W generatorze synchronicznym częstotliwość napięcia jest bezpośrednio związana z prędkością wirnika i liczbą biegunów pola magnetycznego. Dla pracy synchronicznej obowiązuje zależność na prędkość synchroniczną:

n = 120·f / P, gdzie:
n – prędkość obrotowa w obr./min,
f – częstotliwość w Hz,
P – liczba biegunów.

Często w zadaniach używa się liczby par biegunów p, gdzie P = 2p. Po podstawieniu otrzymujemy równoważny zapis:

n = 60·f / p.

Podstawiamy dane z pytania: f = 50 Hz, n = 1500 obr./min.

Obliczenie liczby par biegunów:

p = 60·f / n = 60·50 / 1500 = 3000 / 1500 = 2.

Zatem poprawna jest odpowiedź: "2 pary." Odpowiada to maszynie czterobiegunowej (P = 4). Taka wartość jest typowa np. dla generatorów współpracujących z napędem o prędkości około 1500 obr./min w sieci 50 Hz.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "1 parę." oznacza P = 2 bieguny. Dla 50 Hz dawałoby to n = 3000 obr./min, a nie 1500 obr./min.
  • "3 pary." oznacza P = 6 biegunów. Dla 50 Hz prędkość synchroniczna wynosiłaby n = 1000 obr./min.
  • "4 pary." oznacza P = 8 biegunów. Dla 50 Hz prędkość synchroniczna wynosiłaby n = 750 obr./min.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, czy we wzorze używasz liczby biegunów P czy liczby par biegunów p. To najczęstsze źródło pomyłek w tego typu zadaniach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj zależności dla pracy synchronicznej: n = 60·f/p, gdzie p to liczba par biegunów. Przekształć: p = 60·f/n. Podstaw f w Hz i n w obr./min, a wynik p wyjdzie jako liczba par biegunów.
Bo dla 50 Hz i maszyny 4-biegunowej (2 pary biegunów) prędkość synchroniczna wynosi n = 120·50/4 = 1500 obr./min. To typowa wartość dla wielu generatorów i silników synchronicznych współpracujących z siecią 50 Hz.
Liczba par biegunów (p) to połowa liczby biegunów (P). Jeśli maszyna ma P = 4 bieguny, to p = 2. Ten parametr wpływa na prędkość synchroniczną: im więcej par biegunów, tym mniejsza wymagana prędkość dla tej samej częstotliwości.
Dla 50 Hz: p=1 (2 bieguny) daje 3000 obr./min, p=2 (4 bieguny) daje 1500 obr./min, p=3 (6 biegunów) daje 1000 obr./min, p=4 (8 biegunów) daje 750 obr./min. To wynika wprost z n = 60·f/p.
Tak, bo to najczęstsza pułapka. Wzór n = 120·f/P używa liczby biegunów P, a zapis n = 60·f/p używa liczby par biegunów p. Pomylenie tych wielkości daje wynik 2× za duży lub 2× za mały.
Gdy wirnik obraca się z prędkością synchroniczną wynikającą z liczby biegunów: n = 120·f/P. Jeśli generator ma stałą liczbę biegunów, to częstotliwość 50 Hz uzyskasz tylko przy odpowiedniej prędkości obrotowej ustalonej przez napęd i układ regulacji.
W idealnej pracy synchronicznej poślizg (różnica między prędkością pola a wirnika) wynosi 0, bo wirnik "trzyma synchronizm" z polem. Pojęcie poślizgu jest kluczowe dla maszyn asynchronicznych; w synchronicznych ważniejsze są kąt mocy i stabilność synchronizmu.
Możesz użyć szybkiej kontroli: dla 50 Hz wartości prędkości synchronicznych to zwykle 3000/1500/1000/750 obr./min dla 2/4/6/8 biegunów. Jeśli w zadaniu jest 1500 obr./min, najczęściej odpowiada to 4 biegunom, czyli 2 parom.
Liczba biegunów i par biegunów wynika z konstrukcji maszyny (uzwojenia, bieguny wirnika/stojana), więc jest liczbą całkowitą. W energetyce spotyka się głównie kilka typowych konfiguracji, bo ułatwiają one dobór napędu i współpracę z siecią 50 Hz.
Naucz się dwóch równoważnych wzorów: n = 120·f/P oraz n = 60·f/p. Ćwicz przekształcanie na P lub p oraz zapamiętaj typowe pary: 50 Hz ↔ 3000/1500/1000/750 obr./min. Zawsze sprawdzaj, czy pytanie dotyczy par biegunów.
info

Około 55% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że generator synchroniczny spełnia zależność prędkości synchronicznej: n = 60·f/p (gdzie p to liczba par biegunów).

Źródła:

  • Wikipedia (EN), "Synchronous speed" – definicja i wzór n_s = 120 f / P, https://en.wikipedia.org/wiki/Synchronous_speed (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (EN), "Synchronous generator" – opis zasady działania i zależności częstotliwości od prędkości/liczby biegunów, https://en.wikipedia.org/wiki/Synchronous_generator (dostęp: 2026-03-01)
  • All About Circuits, "Synchronous Speed of an AC Motor" – omówienie zależności n = 120 f / P i przykładów liczby biegunów, https://www.allaboutcircuits.com/textbook/alternating-current/chpt-13/synchronous-speed/ (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z działu "Maszyny elektryczne – maszyny synchroniczne" (prędkość synchroniczna, liczba biegunów)
  • Karty katalogowe generatorów (tabliczki znamionowe: f, n, liczba biegunów)
  • Zadania rachunkowe z przeliczania n–f–P/p dla generatorów i silników synchronicznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego