KWALIFIKACJA GIW13 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 32.
Ile powinna wynosić masa obciążników, jeżeli nacisk na świder wynosi 4 tony, a współczynnik wykorzystania obciążników wynosi 75%? (w obliczeniach pomiń wyporność płuczki)
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Współczynnik 75% oznacza, że na świder trafia 0,75 masy obciążników. Aby uzyskać nacisk 4 t, trzeba więc podzielić wymaganą wartość przez 0,75: 4 / 0,75 = 5,33 t. Po zaokrągleniu daje to ok. 5,3 tony (pomijamy wyporność płuczki).

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano nacisk na świder równy 4 t oraz współczynnik wykorzystania obciążników 75%. W praktyce taki współczynnik opisuje, jaka część "nominalnego" obciążenia (wynikającego z masy obciążników) rzeczywiście przekłada się na efektywny nacisk na świder. Skoro w treści jest polecenie, aby pominąć wyporność płuczki, traktujemy masę obciążników bez korekt wyporowych.

Najpierw zamieniamy 75% na ułamek dziesiętny: 75% = 0,75. Następnie zapisujemy zależność:

nacisk na świder = masa obciążników × współczynnik wykorzystania

czyli:

4 t = m × 0,75

Stąd masa obciążników:

m = 4 t / 0,75 = 5,333… t

Po zaokrągleniu do jednego miejsca po przecinku otrzymujemy ok. 5,3 tony.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • ok. 4 tony – odpowiada sytuacji, w której współczynnik wykorzystania wynosiłby 100% (1,0). Przy 75% efektywny nacisk byłby mniejszy niż masa obciążników, więc masa musi być większa niż 4 t.
  • ok. 3 tony – to typowy skutek mechanicznego mnożenia 4 × 0,75 zamiast dzielenia. Takie działanie obliczałoby nacisk wynikający z masy 4 t, a nie masę potrzebną do uzyskania 4 t nacisku.
  • ok. 6,3 tony – to wartość zbyt duża; odpowiadałaby znacznie niższemu współczynnikowi wykorzystania niż 75% lub dodatkowym stratom/założeniom, których w zadaniu nie podano.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy współczynnik jest mniejszy od 1 (np. 0,75), a szukasz "wartości wejściowej" potrzebnej do uzyskania danej "wartości wyjściowej", zwykle wykonujesz dzielenie, aby skompensować straty.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj zależności: nacisk = masa × współczynnik. Gdy szukasz masy, przekształć wzór: masa = nacisk / współczynnik. Pamiętaj zamienić procenty na ułamek dziesiętny, np. 75% = 0,75.
Współczynnik 0,75 oznacza, że tylko 75% masy obciążników "zamienia się" w efektywny nacisk. Jeśli chcesz uzyskać zadany nacisk mimo strat, musisz dobrać większą masę. Dzielenie przez 0,75 właśnie kompensuje te straty.
Oznacza, że efektywny nacisk na świder stanowi 75% tego, co wynikałoby z samej masy obciążników. Innymi słowy, część obciążenia "ginie" na opory i warunki pracy przewodu, więc do uzyskania danego WOB potrzeba większej masy.
W obliczeniach stosuje się ułamek dziesiętny, czyli 0,75. Zapis "75" dotyczy procentów, ale po podstawieniu do wzoru musi zostać przeliczony. Ten błąd jest częsty i daje wyniki zawyżone lub zaniżone o dwa rzędy wielkości.
Sprawdź znak "intuicyjny": jeśli współczynnik jest mniejszy niż 1 (np. 0,75), to masa potrzebna do uzyskania danego nacisku musi być większa od nacisku wyrażonego w tonach. Dla 4 t wynik powinien być > 4 t.
Upraszcza rachunek, bo nie trzeba korygować ciężaru narzędzi o siłę wyporu działającą w płuczce. Liczysz wtedy "na sucho": efektywny nacisk zależy tylko od masy obciążników i współczynnika wykorzystania, bez dodatkowych poprawek.
Najczęstsze to: nieprzeliczenie % na ułamek (75% → 0,75), odwrócenie działania (mnożenie zamiast dzielenia), zbyt wczesne zaokrąglenie oraz wybór odpowiedzi równej danym z treści bez obliczeń. Pomaga zapis wzoru przed podstawieniem.
Stosuj zaokrąglenie zgodne z odpowiedziami i poziomem dokładności danych. Jeśli w odpowiedziach są wartości "około", zwykle wystarczy jedno miejsce po przecinku. Najpierw policz wynik dokładnie (np. 5,333…), a dopiero na końcu zaokrąglij.
Gdy zadanie wyraźnie tego wymaga albo podaje dane do korekty (np. gęstość płuczki, gęstość materiału). W realnych obliczeniach technologicznych wyporność ma znaczenie, bo zmniejsza "pozorny" ciężar w płynie. Tutaj jednak jest jawnie pomijana.
W takich zadaniach "t" jest skrótem praktycznym dla obciążenia wyrażonego w tonach masy, używanego jak jednostka siły w uproszczeniu. Jeśli nie ma przeliczeń na niutony i wszystkie odpowiedzi są w tonach, wykonujesz rachunki proporcjonalnie w tonach.
info

Statystycznie 60% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Współczynnik 75% oznacza, że na świder trafia 0,75 masy obciążników."

Materiały:

  • Notatki z podstaw obliczeń procentowych i przeliczeń współczynników (%, ułamek dziesiętny)
  • Materiały szkolne z przedmiotu dotyczącego parametrów wiercenia (WOB, moment, obciążniki)
  • Ćwiczenia rachunkowe: zadania z doborem masy/siły przy znanym współczynniku sprawności

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego