KWALIFIKACJA PGF5 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 5.
Ile użytków o wymiarach brutto 136 x 186 mm można rozmieścić na arkuszu formatu SRA3?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby policzyć liczbę użytków, dzielimy wymiary arkusza przez wymiary użytku i bierzemy część całkowitą. Dla SRA3 320×450 mm: 320/136 = 2 (wzdłuż) oraz 450/186 = 2 (w poprzek), więc mieści się 2×2 = 4 użytki. Obrót daje mniej (1×3).

Pełne wyjaśnienie:

W tego typu zadaniu sprawdzamy, ile prostokątnych użytków da się ułożyć na arkuszu, bez nakładania się i bez "dociągania" do ułamkowych wartości. Kluczowa zasada jest prosta: liczba użytków w danym kierunku to iloraz wymiarów arkusza i użytku zaokrąglony w dół, bo nie da się ułożyć "części" użytku.

Arkusz formatu SRA3 ma wymiary 320×450 mm. Użytek ma wymiar brutto 136×186 mm, czyli jest to rozmiar, który przyjmujemy do rozmieszczenia na arkuszu (w zadaniu nie podano dodatkowych marginesów technologicznych, więc nie wprowadzamy ich do obliczeń).

Układ bez obrotu użytku:

  • Wzdłuż 320 mm: 320 ÷ 136 = 2,35, czyli mieszczą się 2 użytki.
  • Wzdłuż 450 mm: 450 ÷ 186 = 2,41, czyli mieszczą się 2 użytki.

Łącznie daje to 2 × 2 = 4 użytki.

Układ po obrocie użytku o 90° (186×136 mm):

  • Wzdłuż 320 mm: 320 ÷ 186 = 1,72, czyli mieści się 1 użytek.
  • Wzdłuż 450 mm: 450 ÷ 136 = 3,31, czyli mieszczą się 3 użytki.

Łącznie: 1 × 3 = 3 użytki, czyli mniej niż poprzednio.

Dlatego poprawna jest odpowiedź "4".

Dlaczego pozostałe wyniki są błędne? Wartość "2" zwykle wynika z policzenia tylko jednego kierunku albo z błędnego założenia, że w drugim kierunku mieści się tylko 1 użytek. Wartość "1" pojawia się przy pomyleniu formatu arkusza lub przy założeniu, że nic się nie mieści obok siebie. Wartość "8" to typowy efekt nieuwzględnienia rzeczywistych wymiarów i przyjęcia zbyt optymistycznego "upakowania" bez sprawdzenia dzielenia i zaokrągleń.

Na egzaminie zawsze wykonaj dwa warianty (z obrotem i bez), a następnie wybierz większą liczbę użytków.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Format SRA3 to arkusz nieobcięty o wymiarach 320×450 mm. W poligrafii używa się go jako "surowca" z zapasem w stosunku do A3, co ułatwia druk i późniejszą obróbkę (np. cięcie do formatu netto).
Użytek brutto to rozmiar pojedynczego elementu przeznaczonego do druku liczony "na brudno", czyli większy niż format netto. Zwykle uwzględnia spady i obszary pomocnicze. Do obliczeń rozmieszczenia na arkuszu przyjmuje się właśnie wymiary brutto.
Dzielisz szerokość arkusza przez szerokość użytku i zaokrąglasz w dół, potem to samo dla wysokości. Wyniki mnożysz. Następnie sprawdzasz drugi wariant po obrocie użytku o 90° i wybierasz większy rezultat.
Bo użytki muszą mieścić się w całości. Wynik dzielenia typu 2,35 oznacza, że zmieszczą się 2 pełne użytki, a "reszta" arkusza jest odpadem lub miejscem na pasery/znaki. Zaokrąglenie w górę dawałoby fizycznie niemożliwy układ.
Tak, bo zmiana orientacji (np. 136×186 na 186×136) często zmienia liczbę elementów, które wchodzą w danym kierunku. W wielu zadaniach egzaminacyjnych lepszy wynik uzyskuje się właśnie po obrocie, więc pominięcie tego kroku obniża wynik.
Wynik "8" sugeruje bardzo gęste ułożenie, ale po sprawdzeniu dzielenia wymiarów widać, że wzdłuż 320 mm mieszczą się tylko 2 użytki szerokości 136 mm (2×136=272), a trzeci już nie wejdzie. Podobnie w drugim kierunku nie da się uzyskać 4 rzędów.
W realnej produkcji margines technologiczny (chwyt, odsadzenia) bywa konieczny, ale w zadaniach egzaminacyjnych uwzględnia się go tylko wtedy, gdy jest podany w treści. Jeśli brak takiej informacji, przyjmuje się maksymalnie gęsty rozkład wynikający z samych wymiarów.
A3 to format końcowy (obcięty) 297×420 mm, a SRA3 to większy arkusz surowca 320×450 mm. Ten zapas ułatwia druk (np. pasery, rejestr, marginesy) i pozwala po wydruku przyciąć pracę do formatu docelowego bez ryzyka "ucięcia" grafiki.
Najczęściej: brak sprawdzenia obu orientacji, mylenie wymiarów (zamiana stron), zaokrąglanie w górę zamiast w dół oraz liczenie na formacie A zamiast SRA. Częsty jest też automatyczny wybór "ładnej" liczby (np. 8) bez weryfikacji dzielenia.
Formaty SRA stosuje się, gdy potrzebny jest zapas na znaki kontrolne, spady i stabilną obróbkę po druku: cięcie, bigowanie, falcowanie. W druku cyfrowym SRA3 jest często wybierany do produkcji prac docelowo w okolicach A3/A4 po użytkach.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 63% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Aby policzyć liczbę użytków, dzielimy wymiary arkusza przez wymiary użytku i bierzemy część całkowitą."

Źródła:

  • ISO 217: Paper — Untrimmed sizes — Basic and supplementary series (opis serii SRA i wymiarów arkuszy nieobciętych).
  • Wikipedia (pl): "Formaty papieru" – sekcja dotycząca formatów SRA oraz SRA3, https://pl.wikipedia.org/wiki/Formaty_papieru (dostęp: 2026-03-01)
  • Antalis: "Paper sizes (A, SRA, RA)" – tabela formatów i zastosowanie w druku, https://www.antalis.co.uk/about-antalis/education-centre/paper-sizes (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne o imposycji i składaniu arkuszy w poligrafii cyfrowej
  • Tablice/ściągi z formatami papieru (A, SRA) używanymi w poligrafii
  • Instrukcje workflow prepress dla druku cyfrowego (podstawy przygotowania arkusza)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego