KWALIFIKACJA BUD18 - STYCZEŃ 2020 (test 2)

PYTANIE NR 25.
Ile wynosi kilometraż środka łuku kołowego przedstawionego na szkicu, jeżeli kąt zwrotu stycznych α = 150,0000g, promień łuku R = 200,00 m, ρg = 63,6620g, a kilometraż początku osi trasy wynosi 0/1 + 20?
Ilustracja przedstawia szkic geodezyjny związany z obliczaniem kilometrażu środka łuku kołowego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kilometraż środka łuku wyznacza się przez dodanie do kilometrażu początku łuku połowy długości łuku.
Długość łuku dla kąta w gradach liczy się z użyciem stałej ρg: L = R·α/ρg. Następnie odkłada się L/2 zgodnie z układem punktów pokazanym na szkicu, otrzymując 0/3 + 55,62.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach z trasowania (drogi, kolej) kilometraż (pikietaż) punktu na osi trasy wyznacza się przez dodawanie kolejnych długości od punktu odniesienia wskazanego na szkicu. Dla środka łuku kołowego kluczowe jest to, że leży on w połowie długości łuku, czyli w odległości L/2 od początku łuku (licząc po krzywej, a nie po cięciwie).

Gdy kąt zwrotu stycznych α podany jest w gradach, wygodnie korzystać ze stałej ρg = 200/π ≈ 63,6620, która "wbudowuje" przelicznik między gradem a radianem. Wtedy długość łuku kołowego o promieniu R oblicza się wzorem:

L = R · α / ρg

Następnie oblicza się połowę długości łuku:

L/2 – to przesunięcie kilometrażu od początku łuku do środka łuku.

Odpowiedź "0/3 + 55,62" jest poprawna, ponieważ odpowiada kilometrażowi punktu położonego w połowie długości łuku, wyznaczonemu po dodaniu odpowiednich odcinków wynikających z geometrii i relacji pokazanych na szkicu (kilometraż początku osi trasy oraz położenie początku łuku na rysunku).

  • Odpowiedź "0/5" jest błędna, bo pomija część obliczeń (najczęściej wynika z nieprawidłowego dowiązania do kilometrażu albo z przyjęcia niewłaściwego punktu odniesienia).
  • Odpowiedź "0/5 + 91,24" jest błędna, bo odpowiada zbyt dużemu przesunięciu wzdłuż trasy (częsty skutek potraktowania α w niewłaściwej jednostce lub użycia pełnej długości zamiast połowy).
  • Odpowiedź "0/3" jest błędna, bo nie uwzględnia składowej "+ …" wynikającej z rzeczywistej długości odcinka do środka łuku.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź (1) jednostkę kąta, (2) czy liczysz długość łuku, czy połowę długości łuku, oraz (3) od jakiego punktu zaczyna się kilometraż dla danego elementu (początek osi trasy vs początek łuku).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Długość łuku liczysz z relacji opartej o stałą ρ dla gradów: L = R · α / ρg. Dzięki temu nie musisz osobno zamieniać gradów na radiany. Potem, jeśli szukasz środka łuku, używasz przesunięcia L/2 od początku łuku.
ρg to stała ułatwiająca rachunki, gdy kąty są w gradach. Wynika z zależności między gradem i radianem (w pełnym kącie jest 400g). W praktyce pozwala stosować prosty wzór na długość łuku bez ręcznego przeliczania jednostek kąta.
Środek łuku jest położony dokładnie w połowie przebiegu po krzywej między początkiem i końcem łuku. Dlatego od kilometrażu początku łuku odkładasz L/2. Dodanie całej długości L dałoby kilometraż końca łuku, a nie jego środka.
Minimalnie potrzebujesz: kilometrażu punktu odniesienia (np. początku łuku lub początku osi trasy z dowiązaniem), promienia R oraz kąta α. Jeśli kąt jest w gradach, przydaje się też ρg. Dodatkowo szkic musi określać, gdzie leży początek łuku względem kilometrażu startowego.
W wielu typowych zadaniach z łukiem kołowym w trasowaniu kąt zwrotu stycznych odpowiada kątowi, który opisuje "skręt" trasy na łuku i jest używany do wyznaczania długości łuku. Zawsze jednak warto sprawdzić opis i szkic, bo definicje mogą zależeć od przyjętej konwencji w zadaniu.
Najczęstszy błąd to potraktowanie gradów jak stopni lub użycie wzoru na długość łuku bez przelicznika. Skutkiem jest wynik zbyt duży lub zbyt mały (nawet o kilkadziesiąt procent). Drugi typ błędu to użycie L zamiast L/2 przy szukaniu środka łuku.
Taki zapis oznacza kilometraż w postaci "kilometr/hekto" (zależnie od konwencji zadania) oraz metrów po znaku +. W praktyce na egzaminach chodzi o czytelne wskazanie odcinka na osi trasy: część przed + to większa jednostka kilometrażu, a po + jest doprecyzowanie w metrach.
Stosuje się je przy tyczeniu osi dróg i kolei, gdy trzeba wynieść w teren punkty łuku w zadanych kilometrażach (np. co 10 m) albo wyznaczyć punkty charakterystyczne: początek łuku, środek, koniec. Ułatwia to prowadzenie robót ziemnych i kontrolę zgodności wykonania z projektem.
Porównaj wynik z kilometrażem początku łuku i końca łuku: środek powinien leżeć dokładnie "pomiędzy" nimi, a różnica względem początku łuku powinna wynosić L/2. Jeśli środek wypada dalej niż koniec łuku albo niemal w tym samym miejscu co początek, to zwykle znak błędu jednostek lub pomylenia połowy z całością.
Ćwicz schemat: (1) odczyt danych ze szkicu, (2) oblicz L z R i α, (3) wyznacz L/2 lub inną potrzebną część, (4) poprawnie dodaj/odejmij od kilometrażu odniesienia. Dobrze działa własna "karta wzorów" z konwersją grad–radian i typowymi elementami łuku.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 55% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Kilometraż środka łuku wyznacza się przez dodanie do kilometrażu początku łuku połowy długości łuku.Długość łuku dla kąta w gradach liczy się z użyciem stałej ρg: L = R·α/ρg."

Źródła:

  • Wikipedia: Gradian – https://en.wikipedia.org/wiki/Gradian (dostęp: 2026-03-05)
  • Wikipedia: Circular arc – https://en.wikipedia.org/wiki/Circular_arc (dostęp: 2026-03-05)
  • Wikipedia: Chainage – https://en.wikipedia.org/wiki/Chainage (dostęp: 2026-03-05)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do geodezji inżynieryjnej: rozdziały o trasowaniu i łukach kołowych
  • Zestawy zadań z trasowania dróg/kolei (łuki kołowe, klotoidy) z rozwiązaniami krok po kroku
  • Materiały dydaktyczne o jednostkach kątowych (stopnie, grady, radiany) i konwersjach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego