KWALIFIKACJA ROL5 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 35.
Ile wynosi koszt produkcji 1 dt pszenicy przy założeniu, że plon z 1 ha to 40 dt, a koszty poniesione na produkcję są następujące:
- eksploatacja sprzętu - 450 zł,
- zakup nasion - 250 zł,
- nawożenie - 600 zł,
- zakup środków ochrony roślin - 250,00 zł,
- zbiór kombajnem zbożowym - 450,00 zł,
- zbiór słomy - 200,00 zł?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Koszt produkcji 1 dt oblicza się jako koszt całkowity na 1 ha podzielony przez plon w dt z 1 ha. Suma kosztów: 450 + 250 + 600 + 250 + 450 + 200 = 2200 zł/ha. Plon wynosi 40 dt/ha, więc 2200 / 40 = 55 zł/dt. Pozostałe wartości wynikają z błędnego sumowania lub dzielenia.

Pełne wyjaśnienie:

W tym zadaniu trzeba policzyć koszt jednostkowy, czyli ile kosztuje wytworzenie jednej jednostki produktu (tu: 1 dt pszenicy), gdy znamy:

  • koszty poniesione na 1 ha (w zł),
  • plon z 1 ha (w dt).

Krok 1: zsumuj wszystkie koszty na 1 ha.
Eksploatacja sprzętu: 450 zł
Zakup nasion: 250 zł
Nawożenie: 600 zł
Środki ochrony roślin: 250 zł
Zbiór kombajnem: 450 zł
Zbiór słomy: 200 zł

Suma kosztów wynosi: 450 + 250 + 600 + 250 + 450 + 200 = 2200 zł/ha.

Krok 2: podziel koszt całkowity przez wielkość produkcji (plon).
Plon podano jako 40 dt/ha. Koszt 1 dt to więc:
2200 zł / 40 dt = 55 zł/dt.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "65 zł/dt" najczęściej wynika z pominięcia części kosztów albo z błędnego dodania (np. nieuwzględnienie zbioru słomy lub jednej z pozycji 450 zł).
  • "75 zł/dt" może pojawić się, gdy ktoś dzieli koszt całkowity przez inną wartość niż 40 dt (np. przez 30 dt) albo zaokrągla pośrednie wyniki bez potrzeby.
  • "85 zł/dt" to typowy efekt poważnego błędu rachunkowego (np. zsumowania kosztów na złą kwotę lub podzielenia przez zbyt mały plon).

Wskazówka egzaminacyjna: przy zadaniach kosztowych zawsze zapisuj jednostki (zł/ha, dt/ha, zł/dt). To ogranicza ryzyko, że podzielisz przez niewłaściwą wielkość lub pominiesz element z listy kosztów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw zsumuj wszystkie koszty poniesione na 1 ha (w zł/ha). Potem podziel tę sumę przez plon z 1 ha wyrażony w dt (dt/ha). Wynik ma jednostkę zł/dt i jest kosztem jednostkowym produkcji.
Dt to skrót od decytony. Jest to jednostka masy równa 100 kg. W zadaniach rolniczych dt często pojawia się przy plonach i rozliczeniach ziarna.
Bo koszty w zadaniu dotyczą 1 ha, a plon podano również dla 1 ha. Aby uzyskać koszt jednej jednostki produktu, trzeba rozłożyć koszt całkowity na liczbę jednostek wytworzonych na tym samym obszarze, czyli podzielić zł/ha przez dt/ha.
Najczęstsze błędy to: pominięcie jednej pozycji kosztów z listy, pomyłka w dodawaniu (np. przy dwóch podobnych kwotach), dzielenie przez niewłaściwy plon oraz mylenie jednostek (traktowanie dt jak kg lub odwrotnie).
W tym typie zadania egzaminacyjnego wlicza się wszystkie koszty wymienione w treści jako poniesione na produkcję. Jeśli słoma jest traktowana jako produkt uboczny i ma być odjęta jako przychód, musi to być wyraźnie opisane w treści zadania.
Kontroluj jednostki w każdym kroku: suma kosztów daje zł/ha, plon to dt/ha. Gdy dzielisz zł/ha przez dt/ha, skraca się "ha", a zostaje zł/dt. Jeśli wychodzi zł/ha albo zł/kg, to znak, że użyto złej wielkości.
Najpierw ujednolić jednostki. Jeśli plon jest w t/ha, możesz przeliczyć na dt/ha (1 t = 10 dt), a potem wykonać standardowe dzielenie kosztów zł/ha przez dt/ha. Alternatywnie licz zł/t i dopiero przelicz na zł/dt.
Amortyzację dolicza się, gdy zadanie mówi o pełnym koszcie użytkowania sprzętu lub kosztach stałych gospodarstwa. W praktyce "eksploatacja sprzętu" może obejmować paliwo, naprawy i części kosztów stałych, ale na egzaminie liczy się to, co podano wprost w treści.
Koszty na 1 ha pomagają porównać technologie uprawy i ocenić opłacalność. Po przeliczeniu na koszt jednostkowy (zł/dt) można zestawić go z ceną sprzedaży, policzyć marżę i sprawdzić, czy dany poziom nawożenia lub ochrony roślin jest ekonomicznie uzasadniony.
Grupuj liczby: najpierw zsumuj podobne pozycje (np. 450 + 450), potem dodaj resztę. Zapisuj pośrednie wyniki. Na końcu wykonaj "kontrolę": czy uwzględniono wszystkie pozycje z listy i czy suma jest realistyczna względem skali kosztów na 1 ha.
info

Statystycznie 60% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Koszt produkcji 1 dt oblicza się jako koszt całkowity na 1 ha podzielony przez plon w dt z 1 ha."

Źródła:

  • Wikipedia: "Decytona" – definicja jednostki dt (https://pl.wikipedia.org/wiki/Decytona) - dostęp 2026-02-28
  • Wikipedia: "Koszt jednostkowy" – pojęcie kosztu jednostkowego i sposób obliczania (https://pl.wikipedia.org/wiki/Koszt_jednostkowy) - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do ekonomiki rolnictwa (rachunek kosztów w gospodarstwie)
  • Materiały dydaktyczne z kwalifikacji dotyczące kalkulacji kosztów produkcji roślinnej
  • Ćwiczenia rachunkowe: koszt całkowity, koszt jednostkowy, marża, próg rentowności

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego