KWALIFIKACJA ROL10 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 36.
Na podstawie przedstawionego zestawienia przychodów i kosztów oblicz nadwyżkę bezpośrednią z produkcji owczarskiej dla polskiej owcy nizinnej.
Ilustracja przedstawia tabelę z zestawieniem przychodów i kosztów dla polskiej owcy nizinnej, z uwzględnieniem użytkowości
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Nadwyżka bezpośrednia to różnica między przychodami a kosztami bezpośrednimi danej działalności. Z zestawienia należy zsumować wszystkie pozycje przychodów z produkcji owczarskiej, następnie zsumować koszty bezpośrednie i wykonać działanie: przychody − koszty bezpośrednie. Prawidłowy wynik obliczeń to 126,64 zł.

Pełne wyjaśnienie:

Nadwyżka bezpośrednia (często nazywana też marżą brutto w ujęciu rolniczym) pokazuje, ile zostaje z danej działalności po pokryciu kosztów bezpośrednich, czyli takich, które można jednoznacznie przypisać do konkretnej produkcji (tu: owczarskiej).

Jak wykonać obliczenie?

  1. Z przedstawionego zestawienia wypisz i zsumuj wszystkie przychody przypisane do produkcji owczarskiej (np. sprzedaż zwierząt/produktów, ewentualne inne pozycje przychodowe, jeśli są ujęte w tabeli).
  2. Następnie zsumuj koszty bezpośrednie tej produkcji (typowo: pasze, leki i usługi weterynaryjne, materiał hodowlany, ściółka i inne pozycje wykazane w zestawieniu).
  3. Wykonaj działanie: nadwyżka bezpośrednia = suma przychodów − suma kosztów bezpośrednich.
  4. Sprawdź jednostkę odniesienia zestawienia (na sztukę, na stado, na rok) i zachowaj spójność przy przepisywaniu danych.
  5. Na końcu zastosuj zaokrąglenie dokładnie tak, jak w zadaniu/kluczu (zwykle do 2 miejsc po przecinku).

Odpowiedź "126,64 zł" jest poprawna, ponieważ odpowiada wynikowi różnicy między sumą przychodów i sumą kosztów bezpośrednich odczytanych z podanego zestawienia.

Dlaczego pozostałe wyniki są błędne?

  • "405,78 zł" i "449,64 zł" mogą wynikać z nieuwagi (np. nieodjęcia części kosztów) albo z policzenia innej wielkości niż nadwyżka bezpośrednia (np. przychodu łącznego lub wyniku bez potrącenia kosztów).
  • "139,94 zł" może być efektem drobnego błędu rachunkowego: pominięcia jednej pozycji, złego zaokrąglenia lub przepisania wartości z tabeli.

Wskazówka egzaminacyjna: zanim zaznaczysz odpowiedź, zapisz na brudno dwie sumy (przychody i koszty) i dopiero potem odejmij. To ogranicza ryzyko pomylenia znaku i przeoczenia pozycji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Nadwyżka bezpośrednia to różnica między przychodami z danej produkcji a kosztami bezpośrednimi, które da się jej jednoznacznie przypisać. Pokazuje, ile zostaje na pokrycie kosztów pośrednich i na dochód gospodarstwa po opłaceniu wydatków "bezpośrednio" związanych z tą działalnością.
Najpierw zsumuj wszystkie pozycje przychodów z tabeli, potem osobno zsumuj koszty bezpośrednie. Następnie wykonaj działanie: suma przychodów − suma kosztów bezpośrednich. Na końcu dopilnuj jednostki (np. na sztukę/stado) i zaokrąglenia do 2 miejsc po przecinku.
To koszty, które można przypisać wyłącznie do owiec i ich produkcji, np. zakup pasz lub dodatków paszowych dla stada, leki i usługi weterynaryjne, ściółka, materiał hodowlany czy inne pozycje wykazane w zestawieniu. Nie zalicza się tu typowych kosztów ogólnych gospodarstwa.
Bo nadwyżka bezpośrednia ma pokazać, co zostaje po pokryciu kosztów. Koszty bezpośrednie zmniejszają wynik, więc muszą być odejmowane. Dodawanie kosztów prowadzi do sztucznie zawyżonych wartości, które nie opisują opłacalności produkcji.
Porównaj, czy suma przychodów jest większa od sumy kosztów bezpośrednich. Jeśli tak, wynik powinien być dodatni; jeśli nie, ujemny. Zwróć uwagę na skalę: wynik nie powinien przekraczać przychodów. Kontrolnie policz jeszcze raz sumy, aby wykluczyć pominięcie pozycji lub błąd znaku.
Najczęstsze to: pominięcie jednej pozycji z tabeli, podwójne doliczenie tej samej pozycji, przestawienie cyfr przy przepisywaniu, błędne zaokrąglenie oraz odjęcie "nie tej" sumy (np. kosztów ogólnych zamiast bezpośrednich). Pomaga zapisanie dwóch sum i dopiero potem jednego odejmowania.
Nie. Nadwyżka bezpośrednia obejmuje tylko przychody i koszty bezpośrednie. Dochód uwzględniałby także koszty pośrednie (np. ogólnogospodarskie) i często inne elementy rozliczeniowe. Dlatego nadwyżka bezpośrednia jest wskaźnikiem "pierwszego przybliżenia" opłacalności.
Ujemna nadwyżka bezpośrednia występuje, gdy koszty bezpośrednie przewyższają przychody z danej produkcji. Może to wynikać np. z wysokich kosztów pasz i leczenia, niskich cen sprzedaży, słabych wyników rozrodu lub niewłaściwej skali produkcji. W zadaniu wynik zależy od danych z zestawienia.
Ćwicz czytanie tabel i zestawień oraz szybkie sumowanie pozycji. Naucz się rozróżniać przychody, koszty bezpośrednie i pośrednie. Stosuj stały schemat: przychody → koszty bezpośrednie → różnica i zawsze wykonuj kontrolę jednostek oraz liczby miejsc po przecinku.
Ułatwia porównywanie kierunków produkcji (np. owce vs inne zwierzęta) i wybór tych, które lepiej pokrywają koszty bezpośrednie. Jest też podstawą do wstępnych kalkulacji opłacalności, oceny wpływu zmian cen pasz czy wyników produkcyjnych oraz do rozmów z doradcą rolniczym o ekonomice stada.
info

Około 51% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że nadwyżka bezpośrednia to różnica między przychodami a kosztami bezpośrednimi danej działalności.

Źródła:

  • European Commission – FADN (Farm Accountancy Data Network), strona informacyjna o sieci i danych ekonomicznych gospodarstw: https://agriculture.ec.europa.eu/data-and-analysis/fadn_en (dostęp: 2026-02-28)
  • FADN Poland (Sieć Danych Rachunkowych z Gospodarstw Rolnych) – serwis informacyjny o rachunkowości rolnej i wynikach ekonomicznych: https://fadn.pl/ (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z ekonomiki i rachunkowości rolniczej (temat: nadwyżka bezpośrednia)
  • Instrukcje/metodyki liczenia wyników ekonomicznych w produkcji zwierzęcej (np. opracowania FADN)
  • Zadania rachunkowe z produkcji zwierzęcej: sumowanie przychodów i kosztów oraz interpretacja wyników

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego